ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΩ ΣΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ

Ιωάννης Κιούσης,
Στέλεχος Διατροφής & Διαιτολογίας
Τρίτη, 23/09/2025, Χρόνος ανάγνωσης: 3 λεπτά

Όπως φαίνεται και στην διπλανή εικόνα, άρθρο μου με ευρήματα από ανθρώπινες μελέτες και 110 παραπομπές έγινε αποδεκτό από την Ελληνική Εταιρεία Εμμηνόπαυσης (ΕΛΕΤΕΜ) και εν συνεχεία αναπαράχθηκε από πλήθος ΜΜΕ (έξι εξ'αυτών φαίνονται εδώ).

Τα Φαρμακευτικά Μανιτάρια στην Εμμηνόπαυση - Ελληνική Εταιρεία Εμμηνόπαυσης

Η συγγραφή του εν λόγω άρθρου απαίτησε 1 εβδομάδα πλήρους ενασχόλησης, ενώ βασίστηκα σε πολλά παλαιότερα άρθρα μου, τα οποία, επίσης, είχαν χρειαστεί από 5 έως 10 μέρες, το καθένα. 
Συνολικά, από το 2012 έως σήμερα, είναι μακράν το μεγαλύτερο και το πιο ολοκληρωμένο άρθρο που έχω γράψει.

Επί σκοπώ αφορούσε την εμμηνοπαυση διότι θεωρώ ότι η συνεισφορά της ώριμης γυναίκας είναι απαραίτητη για να αποκτήσει η κοινωνία μας την ισορροπία που τόσο έχει ανάγκη.

Στις μέρες μας αντιμετωπίζουμε πλήθος προκλήσεων, σχεδόν σε όλους τους τομείς της πολύπλευρης καθημερινότητας μας. 
Η ώριμη γυναίκα με την εμπειρία της, την σοφία της και την συναισθηματική της δύναμη είναι σε θέση να βοηθήσει καταλυτικά προς αυτήν την κατεύθυνση, ασχολούμενη, όμως, παράλληλα και με την  δική  της αυτοπραγμάτωση, τα  δικά  της όνειρα και τους  δικούς  της στόχος.
 - Συνοδοιπόρος, όχι ακόλουθος
 - Συνδημιουργός, όχι υπηρέτρια

Η γυναίκα σε αυτό το στάδιο της ζωής της, την εμμηνόπαυση, έχει αποκτήσει ωριμότητα, την οποία, όμως, δεν μπορεί να αξιοποιήσει στο έπακρο διότι :
 - αφενός ταλαιπωρείται από τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης τα οποία μειώνουν δραστικά την ποιότητα της καθημερινής ζωής της, και
 - αφετέρου αναγκάζεται να σπαταλάει τους πολύτιμους πόρους της (χρόνο, ενέργεια, διάθεση, χρήμα) στο να αναζητά τι πρέπει να κάνει για την φυσική αντιμετώπιση αυτών των συμπτωμάτων.

Τα φαρμακευτικά μανιτάρια μπορούν να βοηθήσουν σε μία πληθώρα καταστάσεων και είναι αδύνατον να γραφτεί ένα ολοκληρωμένο άρθρο που να αγγίζει, αναλυτικά, όλα τα σημεία. Για αυτόν τον λόγο εστίασα σε 5 βασικούς τομείς:
1. γνωστική λειτουργία (μνήμη, προσοχή, εγκεφαλική ομίχλη)
2. σωματικό βάρος
3. ύπνος
4. διαταραχές διάθεσης, και
5. θυρεοειδής.

Πληροφορίες για το τί ακριβώς είναι τα φαρμακευτικά μανιτάρια, μαζί με τις σχετικές παραπομπές σε έρευνες και βιβλιογραφία, φαίνονται εδώ. Ενδεικτικά, παρουσιάζω τα εξής:
Α.  Κορυφαίος  επιστημονικός φορέας των Η.Π.Α. αναφέρει στην ιστοσελίδα του ότι : "τα φαρμακευτικά μανιτάρια είναι μανιτάρια που χρησιμοποιούνται ως φάρμακο"
Β.  84  χώρες είναι ενεργές στην έρευνα.  Επίσημη  έγκριση σε Ιαπωνία και Κίνα
Γ. Ανθρώπινες μελέτες από το  1940. Κλινικές δοκιμές  περισσότερες από 200. Ιδιότητες  περισσότερες από 130. Βιοενεργά συστατικά περισσότερα από 500. Ταξινομούνται ως "Διατροφοφάρμακα"
Δ. Διδάσκονται σε Πανεπιστήμια. Αναλύονται σε εξειδικευμένα επιστημονικά περιοδικά
Ε. Οφέλη σε  τουλάχιστον  73 ζητήματα Υγείας: χρόνια, αυτοάνοσα, ψυχοσωματικά. Με εξατομίκευση δοσολογίας, οφέλη σε έως 4 εβδομάδες

Για ταχύτερη αλλά και συνολικότερη βελτίωση στα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, συστήνεται να συνδυάζονται με στοχευμένες διατροφικές ενισχύσεις, εξατομικευμένες στις ανάγκες της κάθε γυναίκας ξεχωριστά.

Βέβαια, τόσο τα φαρμακευτικά μανιτάρια όσο και η διατροφή σε καμμία περίπτωση  δεν  υποκαθιστούν τον/την Ιατρό. Ωστόσο, είναι πλέον ξεκάθαρο - περισσότερο από ποτέ - ότι ενισχύουν καθοριστικά το έργο των Ιατρών.

Η ενημέρωση ήταν, είναι και θα είναι δύναμη.

Επομένως, η γνώση για τα φαρμακευτικά μανιτάρια, τα οποία στις μέρες μας χρησιμοποιούνται ευρέως στο εξωτερικό, είναι σε θέση να μας επιτρέψουν να διαχειριστούμε την εμμηνόπαυση με :
 - περισσότερη αυτοπεποίθηση, 
 - περισσότερη ισορροπία, και 
 - περισσότερη αρμονία !

Ελπίζω το εν λόγω άρθρο να βάλει το λιθαράκι του για μία ομαλότερη μετάβαση στην εμμηνόπαυση ώστε να είναι ευκολότερη :
 - τόσο η συνολική Υγεία (ψυχική και σωματική)
 - όσο και η Ευτυχία και Αυτοπραγμάτωση. 

 

Στην συνέχεια ακολουθεί το πλήρες άρθρο (χρόνος ανάγνωσης: 12 λεπτά):
1. Εισαγωγή
2. Πέντε τομείς με ευεργετικές επιδράσεις
    α. ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ
    β. ΣΩΜΑΤΙΚΟ ΒΑΡΟΣ
    γ. ΥΠΝΟΣ
    δ. ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ
    ε. ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ
3. Μελλοντικά άρθρα
4. Συχνές ερωτήσεις
5. Σύνοψη

Για εξατομικευμένη υποστήριξη (δοσολογία + τρόπος χρήσης), κλείσε συνεδρία.
Για πληροφορίες, συμπλήρωσε την φόρμα επικοινωνίας.

---

 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η μεταβατική περίοδος στην εμμηνόπαυση περιλαμβάνει μυριάδες αλλαγές στον οργανισμό (1), μεταξύ αυτών και μεταβολικές (2) επηρεάζοντας τόσο την καθημερινή ποιότητα ζωής (3), όσο και την σωματική, συναισθηματική, ψυχική και κοινωνική ευεξία και ισορροπία (4).

Στο παρόν άρθρο θα δούμε τα φαρμακευτικά μανιτάρια και με ποιους τρόπους χρησιμεύουν στην εμμηνόπαυση (γνωστική λειτουργία, σωματικό βάρος, ύπνος, διαταραχές διάθεσης και θυρεοειδής).

Αρχικά, λίγα λόγια για τα φαρμακευτικά μανιτάρια.
Σύμφωνα με επιστημονικό φορέα των Η.Π.Α. "τα φαρμακευτικά μανιτάρια είναι μανιτάρια που χρησιμοποιούνται ως φάρμακο" (5). Ενδεικτικά, στην επιστημονική βιβλιογραφία αναφέρεται ότι οι φαρμακευτικές λειτουργίες τους ξεπερνούν τις 130 (6), όπως αναφέρει και ο αρχισυντάκτης στο Διεθνές Επιστημονικό Περιοδικό των Φαρμακευτικών Μανιταριών (7, 8). Επίσης, υπάρχουν εκατοντάδες καταχωρημένες κλινικές δοκιμές (9), χωρίς να συνεκτιμηθούν όλα τα βιοενεργά συστατικά τους και όλες οι δυνατές χρήσεις τους.

Στην συνέχεια θα δούμε πώς ένα μείγμα φαρμακευτικών μανιταριών είναι σε θέση να υποστηρίξει σε 5 τομείς της εμμηνόπαυσης, προσφέροντας παράλληλα ένα ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα για την εμφάνιση των ωφελειών.

Επιστροφή στην αρχή

 

1. ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ
α. Συμπτώματα εμμηνόπαυσης: 
Γνωστικά ελλείμματα έχουν περιγραφεί σε γυναίκες κατά την διάρκεια της μεταβατικής περιόδου στην εμμηνόπαυση (10). Επίσης, η εγκεφαλική ομίχλη, τα προβλήματα με την μνήμη, την συγκέντρωση και την εστίαση είναι συχνά στην εμμηνόπαυση (11) και συνδέονται με την σοβαρότητα ορισμένων συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης (12)

β. Πώς βοηθούν τα φαρμακευτικά μανιτάρια:
Τα φαρμακευτικά μανιτάρια αποτελούν εδραιωμένους υποψήφιους παράγοντες για την υγεία του εγκεφάλου, μέσω διαφόρων μηχανισμών (13). Για παράδειγμα, μελέτες έχουν δείξει ότι προσφέρουν :
 - βελτίωση στις γνωστικές ικανότητες (13) και στην γνωστική λειτουργία σε μεσήλικες (14), ενώ βοηθούν με τα γνωστικά ελλείμματα (15, 16)
 - βελτίωση στην ανάπτυξη της μνήμης και των εγκεφαλικών κυττάρων (17), στην λειτουργία του μετωπιαίου φλοιού, καθώς και σε καλύτερη εστίαση και εγρήγορση (18).

Επίσης, τα φαρμακευτικά μανιτάρια είναι γνωστά από καιρό για την νευροτροφική τους δράση (19). Η σύγχρονη έρευνα επιβεβαιώνει αυτήν την χρήση τους, δείχνοντας ότι προάγουν τόσο την αναγέννηση των νεύρων (20) και των νευρώνων (13), όσο και την ανάπτυξη και την επούλωση τους (21).

Συνολικά, οι νευροπροστατευτικές δράσεις των φαρμακευτικών μανιταριών συμπεριλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τις εξής:
 - μειώνουν τη νευροφλεγμονή,
 - ενισχύουν τον νευρικό μεταβολισμό ενέργειας,
 - μειώνουν τη νευροτοξικότητα,
 - προστατεύουν την νευροαγγειακή ακεραιότητα,
 - υποστηρίζουν την λειτουργία του αιματοεγκεφαλικού φραγμού (22),
 - προάγοντας και ενισχύοντας τη νευρογένεση (22-24).

Επιπλέον, έχει αποδειχθεί ότι συστατικά από τα φαρμακευτικά μανιτάρια διεγείρουν την σύνθεση νευροτροφινών, όπως :
 - ο  Νευρικός Αυξητικός Παράγοντας (NGF), και
 - ο Εγκεφαλικός Νευροτροφικός Παράγοντας (BDNF) (25-30).

Η αποτελεσματικότητα τους στην γνωστική λειτουργία είναι ιδιαίτερα υψηλή δεδομένου ότι έχει επιβεβαιωθεί και σε ανθρώπους τόσο με ήπια γνωστική εξασθένηση, όσο και με πρώιμο αλτσχάιμερ (31-33).

Χρονοδιάγραμμα δράσης:
Επιστημονικά ευρήματα έχουν δείξει ότι εντός μόλις 12 εβδομάδων τα φαρμακευτικά μανιτάρια είναι σε θέση όχι μόνο να εμποδίσουν την εξασθένιση των γνωστικών λειτουργιών αλλά και να τις βελτιώσουν σημαντικά (34).
Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι τα οφέλη από τα φαρμακευτικά μανιτάρια :
 - στον χρόνο αντίδρασης,
 - στην μνήμη εργασίας, καθώς και
 - στην σύνθετη προσοχή
έχουν παρατηρηθεί ακόμα και εντός 2 ωρών από την λήψη τους (35).

Ο συνδυασμός των φαρμακευτικών μανιταριών με στοχευμένα θρεπτικά συστατικά προσφέρει ενισχυμένα αποτελέσματα, τα οποία εμφανίζονται σε συντομότερο χρονικό διάστημα.

Επιστροφή στην αρχή

 

2. ΣΩΜΑΤΙΚΟ ΒΑΡΟΣ
α. Συμπτώματα εμμηνόπαυσης:
Επιβράδυνση μεταβολισμού (36), καθώς και επιπτώσεις στον έλεγχο της όρεξης (37) και στην γκρελίνη (η ορμόνη της πείνας) (38).

β. Πώς βοηθούν τα φαρμακευτικά μανιτάρια:
Τα φαρμακευτικά μανιτάρια εμφανίζουν σημαντικά οφέλη στην διαχείριση του σωματικού βάρους (39, 40) διότι έχουν πολυπαραγοντική δράση στην διαχείριση του περιττού βάρους καθώς και ιδιότητες κατά της παχυσαρκίας (41, 42). Ενδεικτικά, αναφέρονται τα εξής:
 - βοηθούν με τον μεταβολισμό (43, 44), δεδομένου ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια τον επιταχύνουν και βελτιώνουν την λειτουργία του (45, 46)
 - τα βιοενεργά συστατικά τους επιδρούν στον μεταβολισμού του λίπους (43), καθώς και στον έλεγχο της όρεξης και της γκρελίνης (47)
 - μειώνουν τόσο την περιφέρεια της μέσης όσο και την κοιλιακή παχυσαρκία (48)

γ. Κλινική μελέτη:
Το εντυπωσιακό είναι ότι έχει δημοσιευθεί και κλινική μελέτη, στην οποία τα φαρμακευτικά μανιτάρια συγκρίθηκαν με ένα γνωστό φάρμακο για την απώλεια βάρους. 
Τα αποτελέσματα προκάλεσαν αίσθηση: συγκρινόμενα με το εν λόγω φάρμακο, τα φαρμακευτικά μανιτάρια είχαν υπερδιπλάσια αποτελεσματικότητα: απώλεια βάρους 14 κιλών σε χρονικό διάστημα 6 μηνών (49).

δ. Χρονοδιάγραμμα δράσης:
Μεταξύ της 4ης έως 8ης εβδομάδας, θα εμφανιστούν τα αρχικά οφέλη στην μείωση της περιφέρειας.

Εάν, μάλιστα, τα φαρμακευτικά μανιτάρια συνδυαστούν με στοχευμένες διατροφικές βελτιώσεις, τότε συντομεύεται σημαντικά το αναγκαίο χρονικό διάστημα για την επίτευξη του επιθυμητού βάρους.

Και όλα αυτά τα οφέλη υλοποιούνται με υγιεινό τρόπο και  χωρίς  στερήσεις. 

Ενδεικτικά, να αναφέρω τα ευρήματα μελέτης, η οποία δημοσιεύθηκε στο Αμερικανικό Περιοδικό Κλινικής Διατροφής.
Τα ευρήματα έδειξαν ότι με μία εξατομικευμένη υγιεινή διατροφή, η απώλεια βάρους ήταν σχεδόν 8 κιλά σε μόλις 3 εβδομάδες. Παράλληλα υπήρξε σημαντική βελτίωση σε χοληστερόλη, τριγλυκερίδια, πίεση καθώς και εκπληκτικά μεγάλη μείωση της γλυκόζης στο αίμα.

Επιστροφή στην αρχή

 

3. ΥΠΝΟΣ
α. Συμπτώματα εμμηνόπαυσης:
μειωμένη διάρκεια ύπνου (50) και αυξημένες διαταραχές ύπνου, όπως είναι για παράδειγμα η αϋπνία (51), καθώς και οι νυχτερινές αφυπνίσεις (52).

β. Πώς βοηθούν τα φαρμακευτικά μανιτάρια:
Τα φαρμακευτικά μανιτάρια προσφέρουν σημαντικά οφέλη στην ποιότητα αλλά και στην ποσότητα του ύπνου. Ενδεικτικά, 
 - επιδρούν στον οργανισμό μας τόσο με κεντρικούς όσο και με περιφερικούς μηχανισμούς, προσφέροντας ευεργετικές επιδράσεις στην αϋπνία.
 - σε αντίθεση με την φαρμακευτική αγωγή που επιδρά συνήθως σε 1 υποδοχέα, τα  φαρμακευτικά μανιτάρια επιδρούν σε πολλαπλούς ιστούς (53).

Επίσης, τα φαρμακευτικά μανιτάρια διαθέτουν βιοενεργά συστατικά με ηρεμιστικές και υπνωτικές δράσεις (54). Τα βιοενεργά συστατικά με αυτές τις ιδιότητες είναι περισσότερα από τριάντα (53), ενώ αποτελούν και πηγή μελατονίνης, όπως αναφέρει και στην δημοσίευση της μία ελληνική ερευνητική ομάδα (55).

γ. Κλινικές μελέτες:
Μελέτη σε ανθρώπους με αϋπνία έδειξε ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια αύξησαν την συνολική διάρκεια ύπνου, μειώνοντας κατά σχεδόν 40% τις αφυπνίσεις και βελτιώνοντας το πρόβλημα της αϋπνίας (56).

H ευεργετική δράση των φαρμακευτικών μανιταριών έχει παρατηρηθεί κλινικά και σε 100 ασθενείς με αϋπνία. Επίσης, η θεραπευτική επίδραση τους έχει ελεγχθεί και στην αϋπνία λόγω νευρασθένειας (57).

Άλλη μελέτη έδειξε ότι μετά από μόνο 8 εβδομάδες :
 - μείωσαν τις διαταραχες ύπνου κατά 34%, και
 - παράλληλα βελτίωσαν την ποιότητα της νυχτερινής ανάπαυσης (58).

Μία ακόμα μελέτη σε προπτυχιακές φοιτήτριες, οι οποίες ετοιμάζονταν για την εξεταστική περίοδο, μετά από 4 εβδομάδες λήψης, διαπίστωσε βελτίωση στην ποιότητα του ύπνου (59, 60).

Συνολικά, η χρήση των φαρμακευτικών μανιταριών στην βελτίωση του ύπνου υποστηρίζεται από αρκετές ακόμα πηγές (61-72), το οποίο συνηγορεί περαιτέρω στο ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως βοηθήματα ύπνου (56), με τα οποία είμαστε σε θέση να προλαμβάνουμε αλλά και να αντιμετωπίζουμε την αϋπνία (57).

Όλα αυτά τα στοιχεία δεν έχουν περάσει απαρατήρητα από την επιστημονική κοινότητα, με αποτέλεσμα μία ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε μόλις πριν από λίγες ημέρες να χαρακτηριζει τα φαρμακευτικά μανιτάρια ως "μία φυσική εναλλακτική για την αντιμετώπιση της αϋπνίας" (73), σημειώνοντας ότι την θετική επίδραση τους στον ύπνο την οφείλουν στο γεγονός ότι ασκούν μία σειρά από αξιοσημείωτες ηρεμιστικές - υπνωτικές επιδράσεις μέσω διαφόρων μηχανισμών, συμπεριλαμβανομένων των εξής:
 - ρύθμισης του νευροδιαβιβαστικού συστήματος,
 - αντιοξειδωτικών και αντιφλεγμονωδών δράσεων,
 - ισορροπίας και ομοιόστασης της εντερικής μικροχλωρίδας, καθώς και
 - ενισχύοντας την έκφραση του γ-αμινοβουτυρικού οξέος (GABA) και της σεροτονίνης κ.ά. (73)

δ. Χρονοδιάγραμμα δράσης: 

• Εβδομάδα 1η έως 2η: ευκολότερη έναρξη ύπνου καθώς και πιο ήρεμος ύπνος, με αίσθημα ξεκούρασης κατά το πρωινό ξύπνημα
• Εβδομάδα 2η έως 3η: αύξηση ποσότητας ύπνου, με λιγότερες νυχτερινές αφυπνίσεις
• Εβδομάδα 3η έως 4η: βαθύτερος ύπνος

Επιστροφή στην αρχή

 

4. ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ
α. Συμπτώματα εμμηνόπαυσης:
Αισθήματα άγχους (74) ή κατάθλιψης (75) μπορεί να εμφανιστούν κατά την εμμηνόπαυση λόγω διαφόρων αιτιών. Η μετάβαση στην εμμηνόπαυση αποτελεί ένα μεταμορφωτικό στάδιο στην ζωή μίας γυναίκας, και είναι σε θέση να επηρεάσει την ψυχολογική ευεξία της αλλά και την ποιότητα ζωής της (76).

β. Πώς βοηθούν τα φαρμακευτικά μανιτάρια:
Τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν ερευνηθεί για την αντικαταθλιπτική δράση τους (77) και, όπως φαίνεται και από τις παρακάτω ανθρώπινες μελέτες, επιδρούν ευεργετικά στην σταθεροποίηση της διάθεσης, ανακουφίζοντας από το άγχος, την κατάθλιψη και την ανησυχία.

γ. Κλινικές μελέτες:
Μελέτη διάρκειας 4 εβδομάδων έδειξε ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια μείωσαν :
 - την κατάθλιψη,
 - το αίσθημα αναστάτωσης και εκνευρισμου,
 - το άγχος, καθώς και
 - το αίσθημα παλμών και το χτυποκάρδι.
Το σημαντικό στοιχείο της εν λόγω μελέτης είναι ότι συμμετείχαν γυναίκες σε εμμηνόπαυση, καθιστώντας τα ευρήματα ακόμα πιο σημαντικά για τις γυναίκες που βρίσκονται σε αυτό το στάδιο της ζωής τους (78).

Μελέτη που δημοσιεύθηκε πέρυσι έδειξε βελτίωση στις βαθμολογίες :
 - άγχους,
 - κατάθλιψης,
 - ζωτικότητας, και
 - ευεξίας.
Αξίζει να αναφερθεί ότι αυτές οι θετικές επιδράσεις παρατηρήθηκαν μετά από μόλις 30 μέρες (79).

Μία ακόμα μελέτη έδειξε ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια, μετά από 8 εβδομάδες πρόσληψης:
 - οδήγησαν σε μείωση της κατάθλιψης και του άγχους, ενώ 
 - βελτίωσαν τις διαταραχές διάθεσης που οφείλονται σε ανησυχία (80).

Άλλη μελέτη έδειξε ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια βελτίωσαν τα επίπεδα άγχους μετά από 4 εβδομάδες (60).

Κλείνοντας, είναι αξιοσημείωτο ότι ιατρός ανέφερε την περίπτωση ασθενούς, όπου τα φαρμακευτικά μανιτάρια πέτυχαν να αντικαταστήσουν την αντικαταθλιπτική αγωγή σε 6 μήνες (81). 
Αυτό ίσως να ξαφνιάζει, τουλάχιστον αυτή ήταν η δική μου αντίδραση όταν πρωτοδιάβασα την εν λόγω δημοσίευση. Ωστόσο, χρειάζεται να θυμόμαστε ότι ερευνητική ομάδα από την γειτονική Ιταλία αναφέρει ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια μιμούνται, σε κάποιο βαθμό, τους μηχανισμούς δράσης των αντικαταθλιπτικών φαρμάκων (82). 
Το ότι μπορούμε να δρέπουμε τα οφέλη των αντικαταθλιπτικών φαρμάκων, χωρίς τις δυνητικές παρενέργειες που αυτά έχουν, είναι, αν μη τι άλλο, τουλάχιστον εντυπωσιακό.

δ. Χρονοδιάγραμμα δράσης:

• Εβδομάδα 2η έως 3η: σταδιακή μείωση άγχους
• Εβδομάδα 3η έως 4η: βελτίωση συναισθηματικής ισορροπίας

Επιστροφή στην αρχή

 

5. ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ
Είναι σύνηθες φαινόμενο, οι γυναίκες μέσης ηλικίας που διέρχονται την εμμηνόπαυση να έχουν και υπολειτουργικό θυρεοειδή (83). Βέβαια, εδώ να αναφερθεί ότι ο υπερθυρεοειδισμός και η εμμηνόπαυση έχουν παρόμοια συμπτώματα (84).

Οι ευεργετικές επιδράσεις των φαρμακευτικών μανιταριών στην λειτουργία του θυρεοειδή, άμεσες και έμμεσες, υποστηρίζονται από :
 - μελέτες (85-96),
 - τοποθετήσεις επαγγελματιών Υγείας (97-107),
 - Γερμανικό Ινστιτούτο (108), και
 - τo Αμερικανικό Βοτανικό Συμβούλιο (109).

γ. Κλινική μελέτη:
Μελέτη που δημοσιεύθηκε πριν από λίγα χρόνια έδειξε ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια δρουν ευεργετικά σε δύο αυτοάνοσα του θυρεοειδούς βελτιώνοντας σημαντικά τους συναφείς δείκτες (CD8, CD4, CD3, TPO-Ab, TR-Ab, TG-Ab).
Το αξιοσημείωτο είναι ότι τα οφέλη άρχισαν να να εμφανίζονται ήδη από την 4η εβδομάδα (110).

δ. Χρονοδιάγραμμα δράσης:

• Εβδομάδα 3η έως 4η: αύξηση ενεργητικότητας
• Εβδομάδα 4η έως 8η: σταθερή βελτίωση θυρεοειδικών δεικτών. Προσοχή: αυτό σημαίνει ότι θα χρειαστεί να μειωθεί η δοσολογία του φαρμάκου. Συνεπώς, χρειάζεται να υπάρχει ενημέρωση με τον/την Ενδοκρινολόγο. Έχω παρακολουθήσει ασθενή, η οποία μετά από 3 μήνες, ο ιατρός της τής μείωσε την δοσολογία της φαρμακευτικής αγωγής, ενώ στους 6 μήνες σύστησε πλήρη διακοπή !

Επιστροφή στην αρχή

 

ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η εμμηνόπαυση επιδρά σε πολλαπλά συστήματα του οργανισμού. Στο παρόν άρθρο εστιάσαμε σε πέντε βασικούς τομείς. Ωστόσο, στο μέλλον θα ακολουθήσουν και άλλα άρθρα, το ίδιο αναλυτικά, για τους εξής τομείς:

• Η καρδιαγγειακή υγεία κατά την εμμηνόπαυση και η συνεισφορά των φαρμακευτικών μανιταριών
  
• Οστεοπόρωση και σκελετική υποστήριξη από επιλεγμένα είδη φαρμακευτικών μανιταριών
• Η συμβολή των φαρμακευτικών μανιταριών στην ρύθμιση ανοσοποιητικού συστήματος και την διαχείριση στις φλεγμονώδεις αντιδράσεις
  
• Με ποιον τρόπο τα φαρμακευτικά μανιτάρια βελτιώνουν την σεξουαλική λειτουργία, καθώς και οι ευεργετικές επιδράσεις τους στην ορμονική ισορροπία
  

Η εφαρμογή και η χρήση των φαρμακευτικών μανιταριών σε αυτούς τους τομείς, τόσο αυτούσια όσο και σε μορφή εκχυλισμάτων, αποτελεί αντικείμενο ενεργής επιστημονικής διερεύνησης από ερευνητικές ομάδες ανά την υφήλιο.

Επιστροφή στην αρχή

 

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
Μπορούν τα φαρμακευτικά μανιτάρια να ληφθούν μαζί με άλλα φάρμακα;
Ναι, μπορούν.
Μάλιστα, σε σημαντικό αριθμό κλινικών μελετών σε ανθρώπους διάφορες νόσους έχουν χορηγηθεί ταυτόχρονα με τα φάρμακα. Έχοντας γράψει αυτά, απαιτείται προσοχή διότι ενδέχεται να αλληλεπιδράσουν με φάρμακα όπως αντικαταθλιπτικά, αντιπηκτικά ή ορμονικές θεραπείες.
Συνεπώς, τόσο η εξατομίκευση του σχήματος των φαρμακευτικών μανιταριών, της δοσολογίας και του τρόπου χρήσης, όσο και η παρακολούθηση κατά την χρήση τους, ιδίως τον πρώτο μήνα πρόσληψης, απαιτείται να γίνεται μόνο υπό την καθοδήγηση επαγγελματία υγείας, όχι από τις εταιρείες που τα παράγουν, οι οποίες αφενός ενδιαφέρονται κυρίως για τον τζίρο των πωλήσεων και αφετέρου δεν γνωρίζουν να διαχειριστούν τυχόν ανεπιθύμητες δράσεις από τα φαρμακευτικά μανιτάρια.

Πού μπορώ να βρω φαρμακευτικά μανιτάρια;
Διατίθενται σε φαρμακεία, βιολογικά καταστήματα, εξειδικευμένα καταστήματα κ.ά.
Ωστόσο, η ποιότητα και η καθαρότητα ποικίλλουν σημαντικά, ιδίως σε όσα φαρμακευτικά μανιτάρια πωλούνται μέσω διαδικτύου. Ως εκ τούτου, συνιστάται να επιλέγετε εταιρείες ή παραγωγούς που δεν χρησιμοποιούν χημικά πρόσθετα ή συντηρητικά και προσκομίζουν πιστοποιήσεις καθώς και το πιστοποιητικό ανάλυσης (Certificate of Analysis - COA).
Εάν σας αναφέρουν ότι διαθέτουν πιστοποιήσεις αλλά αρνηθούν να τις προσκομίσουν, μάλλον είναι καλύτερα επιλέξτε άλλη εταιρεία. Σε έρευνα που έκανα το 2023, το 72% των εταιρειών που ισχυρίστηκαν ότι έχουν πιστοποιήσεις, τελικά αποδείχθηκε ότι δεν ήταν αληθές. Προσοχή, λοιπόν, δεν επιλέγουμε φαρμακευτικά μανιτάρια, τα οποία είναι αμφίβολης προέλευσης και ποιότητας. 

Σε ποιες μορφές κυκλοφορούν τα φαρμακευτικά μανιτάρια;
Τα φαρμακευτικά μανιτάρια θα τα βρείτε σε διάφορες μορφές: κάψουλα, σκόνη, βάμμα, εκχύλισμα. Η μορφή χρειάζεται να επιλέγεται ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε ανθρώπου, καθώς και την απορρόφηση από τον οργανισμό. 
Εδώ να προσθέσω ότι πλέον στην αγορά υπάρχουν και σε μία μεγάλη γκάμα από λειτουργικά τρόφιμα, όπως είναι για παράδειγμα ο καφές, το τσάι, το παγωτό κ.ο.κ. Θυμάμαι χαρακτηριστικά την περίπτωση ενός επιχειρηματία, ο οποίος διαθέτει τα παγωτά του σε σούπερ μάρκετ, και μου έθεσε ορισμένες σχετικές ερωτήσεις σε ένα φεστιβάλ του 2024. 

Επιστροφή στην αρχή

 

ΣΥΝΟΨΙΖΟΝΤΑΣ

• Η εμμηνόπαυση δεν αποτελεί κάποιο είδος πάθησης. Απεναντίας, είναι ένα φυσιολογικό στάδιο και μία φυσική φάση στο όμορφο ταξίδι της ζωής και με αυτόν τον τρόπο χρειάζεται να την αντιλαμβανόμαστε.
  
• Η ενημέρωση ήταν, είναι, και θα είναι δύναμη: επομένως, γνωρίζοντας τις διαθέσιμες επιλογές, τότε είμαστε σε θέση να διαχειριστούμε την εμμηνόπαυση και τον αντίκτυπο της στην ζωή μίας γυναίκας με περισσότερη αυτοπεποίθηση, ισορροπία και αρμονία !

• Παρόλο που τα φαρμακευτικά μανιτάρια σε καμμία περίπτωση  δεν  υποκαθιστούν την ιατρική παρακολούθηση, τα σύγχρονα επιστημονικά ευρήματα δείχνουν ότι είναι σε θέση να προσφέρουν ουσιαστική υποστήριξη σε πολλά από τα σημαντικότερα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης

• Βέβαια, για να προκύψουν αυτά τα οφέλη, καθοριστικός παράγοντας είναι η εξατομίκευση στο σχήμα, στην δοσολογία αλλά και στον τρόπο χρήσης διότι κάθε γυναίκα είναι μοναδική και έχει τόσο διαφορετικό ιστορικό όσο και διαφορετικές ανάγκες αλλά και διαφορετικούς στόχους
• Προσοχή! Η σωστή χρήση των φαρμακευτικών μανιταριών απαιτεί καθοδήγηση από επαγγελματίες Υγείας, ιδανικά με εμπειρία στα φυσικά σκευάσματα. Μην εμπιστεύεστε δοσολογίες από εταιρείες ή εκπροσώπους τους διότι υπάρχουν πολλά περιστατικά που δεν εξελίχθηκαν καλά. 

Επιστροφή στην αρχή

 

Τα φαρμακευτικά μανιτάρια στην εμμηνόπαυση - HealthStat

Τα φαρμακευτικά μανιτάρια στην εμμηνόπαυση - HealthMag

Ο ρόλος που παίζουν τα μανιτάρια στην εμμηνόπαυση - FemaleG

Τα Φαρμακευτικά Μανιτάρια στην Εμμηνόπαυση - Iatro

Φαρμακευτικά μανιτάρια: Πώς ρυθμίζουν βάρος, ύπνο και ενέργεια στην εμμηνόπαυση - HealthStories

Τα φαρμακευτικά μανιτάρια στην εμμηνόπαυση - Όλα όσα πρέπει να γνωρίζει κάθε γυναίκα! - News4Health

Φαρμακευτικά μανιτάρια: Πώς ρυθμίζουν βάρος, ύπνο και ενέργεια στην εμμηνόπαυση - GoNews

Από τη φύση στην επιστήμη: τα μανιτάρια στην εμμηνόπαυση - Νοτιοανατολικά

Επιστροφή στην αρχή

 

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ - ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ - ΕΡΕΥΝΕΣ (110)

Ανάρτηση χωρίς παραπομπές δεν είναι επιστήμη αλλά λογοτεχνία.
Δικαιούσαι να γνωρίζεις από που αντλώ τις πληροφορίες αφενός για να ελέγχεις την αξιοπιστία των πηγών και αφετέρου για να επιβεβαιώνεις την αληθότητα τους.
Όχι λόγια του αέρα και αβάσιμοι ισχυρισμοί χωρίς τεκμηρίωση.
Για να διασφαλιστεί η εγκυρότητα των άρθρων, το 100% των πηγών είναι επιστημονικά περιοδικά, νοσοκομεία, πανεπιστήμια, επαγγελματίες υγείας κ.ο.κ.

1. Vikram Talaulikar, Menopause transition: Physiology and symptoms, Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology, Volume 81, 2022, Pages 3-7, ISSN 1521-6934, https://doi.org/10.1016/j.bpobgyn.2022.03.003.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1521693422000426,

2. Jeong HG, Park H. Metabolic Disorders in Menopause. Metabolites. 2022 Oct 8;12(10):954. doi: 10.3390/metabo12100954. PMID: 36295856; PMCID: PMC9606939.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9606939/

3. Peacock K, Carlson K, Ketvertis KM. Menopause. [Updated 2023 Dec 21]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK507826/

4. Menopause 16 October 2024, WHO
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/menopause

5. Medicinal Mushrooms (PDQ®)–Patient Version,  July 11, 2024,   National Cancer Institute at the National Institutes of Health
https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/cam/patient/mushrooms-pdq

6.  Yoshimoto, H.; Miyazawa, N.; Eguchi, F. Wild and Cultivated Mushrooms Exhibit Anti-Inflammatory Effects Including Inhibition of Platelet Aggregation and Interleukin-8 Expression. Appl. Microbiol. 2025, 5, 36. https://doi.org/10.3390/applmicrobiol5020036 
https://www.mdpi.com/2673-8007/5/2/36

7. Wasser SP. Medicinal Mushrooms in Human Clinical Studies. Part I. Anticancer, Oncoimmunological, and Immunomodulatory Activities: A Review. Int J Med Mushrooms. 2017;19(4):279-317. doi: 10.1615/IntJMedMushrooms.v19.i4.10. PMID: 28605319.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28605319/

8. International Journal of Medicinal Mushrooms Editor-in-Chief: Solomon P. Wasser
https://www.begellhouse.com/journals/medicinal-mushrooms.html

9. Meade E, Hehir S, Rowan N, Garvey M. Mycotherapy: Potential of Fungal Bioactives for the Treatment of Mental Health Disorders and Morbidities of Chronic Pain. J Fungi (Basel). 2022 Mar 11;8(3):290. doi: 10.3390/jof8030290. PMID: 35330292; PMCID: PMC8954642.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8954642/

10. Conde DM, Verdade RC, Valadares ALR, Mella LFB, Pedro AO, Costa-Paiva L. Menopause and cognitive impairment: A narrative review of current knowledge. World J Psychiatry. 2021 Aug 19;11(8):412-428. doi: 10.5498/wjp.v11.i8.412. PMID: 34513605; PMCID: PMC8394691.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8394691/

11. Maki PM, Jaff NG. Menopause and brain fog: how to counsel and treat midlife women. Menopause. 2024 Jul 1;31(7):647-649. doi: 10.1097/GME.0000000000002382. Epub 2024 Jun 17. PMID: 38888619.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38888619/

12. Menopause and brain fog: What's the link? Research ties severity of certain menopause symptoms to cognitive performance. June 1, 2022 By Maureen Salamon, Executive Editor, Harvard Women's Health Watch 
https://www.health.harvard.edu/womens-health/menopause-and-brain-fog-whats-the-link

13. Sabaratnam V, Kah-Hui W, Naidu M, Rosie David P. Neuronal health - can culinary and medicinal mushrooms help? J Tradit Complement Med. 2013 Jan;3(1):62-8. doi: 10.4103/2225-4110.106549. PMID: 24716157; PMCID: PMC3924982.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3924982/

14. Sara Cha, Lynne Bell, Barbara Shukitt-Hale, Claire M. Williams, A review of the effects of mushrooms on mood and neurocognitive health across the lifespan, Neuroscience & Biobehavioral Reviews, Volume 158, 2024, 105548, ISSN 0149-7634, https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2024.105548.
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0149763424000162

15. Ban, S.; Do, T.T.; Pyo, J.-W.; Moon, M.; Park, J.-T. INO10, a Chaga Mushroom Extract, Alleviates Alzheimer’s Disease-Related Pathology and Cognitive Deficits in 3xTg-AD Mice. Int. J. Mol. Sci. 2025, 26, 4729. https://doi.org/10.3390/ijms26104729 
https://www.mdpi.com/1422-0067/26/10/4729

16. Benjarong Thongbai, Sylvie Rapior, Kevin Hyde, Kathrin Wittstein, Marc Stadler. Hericium erinaceus, an amazing medicinal mushroom. Mycological Progress, 2015, 14 (10), pp.91, doi:10.1007/s11557-015-1105-4. 10.1007/s11557-015-1105-4. hal-02196151
https://hal.umontpellier.fr/hal-02196151v1/document

17. News Mushrooms magnify memory by boosting nerve growth 10 February 2023, The University of Queensland
https://news.uq.edu.au/2023-02-10-mushrooms-magnify-memory-boosting-nerve-growth

18.  Are Mushroom Supplements the Key to Boosting Your Brain Health?  More research is needed, but they may be worth a try, LaKeisha Fleming, February 04, 2025, Medically reviewed by Steven Gans, MD, Verywell Mind
https://www.verywellmind.com/mushroom-supplements-for-brain-health-8784675

19.  Martínez-Mármol, R., Chai, Y., Conroy, J. N., Khan, Z., Hong, S.-M., Kim, S. B., Gormal, R. S., Lee, D. H., Lee, J. K., Coulson, E. J., Lee, M. K., Kim, S. Y., & Meunier, F. A. (2023). Hericerin derivatives activates a pan-neurotrophic pathway in central hippocampal neurons converging to ERK1/2 signaling enhancing spatial memory. Journal of Neurochemistry, 165, 791–808. https://doi.org/10.1111/jnc.15767 
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jnc.15767

20. Oliwia Koszła, Wirginia Kukula-Koch, Krzysztof Jóźwiak, Rafał Jastrząb, Małgorzata Anna Marć, Jennifer Mytych, Anna Tabęcka-Łonczyńska, Bartosz Skóra, Konrad A. Szychowski, Przemysław Sołek, Biotransformation of Ganoderma lucidum and Hericium erinaceus for ex vivo gut-brain axis modulation and mood-related outcomes in humans: CREB/BDNF signaling and microbiota-driven synergies, Journal of Ethnopharmacology, Volume 342, 2025, 119393, ISSN 0378-8741, https://doi.org/10.1016/j.jep.2025.119393.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0378874125000765

21.  Contato, A.G.; Conte-Junior, C.A. Lion’s Mane Mushroom (Hericium erinaceus): A Neuroprotective Fungus with Antioxidant, Anti-Inflammatory, and Antimicrobial Potential—A Narrative Review. Nutrients 2025, 17, 1307. https://doi.org/10.3390/nu17081307 
https://www.mdpi.com/2072-6643/17/8/1307

22. Shaik, Aminabee & Dasari, Santhi & Shankar, Kunderu Ravi & Manasa, G. & Manikanta, Siram & Nirmala, Nalam & Chandrika, Lingineni & Karthik, Siddineni & Evangel, Nakka. (2025). Exploring the Neuroprotective Potential of Functional Mushrooms: A Comprehensive Review. Journal of Natural Remedies. 1299-1308. 10.18311/jnr/2025/49048. 
https://www.researchgate.net/publication/393287089_Exploring_the_Neuroprotective_Potential_of_Functional_Mushrooms_A_Comprehensive_Review
file:///C:/Users/kious/Downloads/08_JNR_49048_v3.pdf

23. Martínez-Mármol, R., Chai, Y., Conroy, J. N., Khan, Z., Hong, S.-M., Kim, S. B., Gormal, R. S., Lee, D. H., Lee, J. K., Coulson, E. J., Lee, M. K., Kim, S. Y., & Meunier, F. A. (2023). Hericerin derivatives activates a pan-neurotrophic pathway in central hippocampal neurons converging to ERK1/2 signaling enhancing spatial memory. Journal of Neurochemistry, 165, 791–808. https://doi.org/10.1111/jnc.15767 
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jnc.15767

24. Xu-Jia Chen, Zhou Deng, Le-Le Zhang, Yan Pan, Jia Fu, Liang Zou, Zhaofang Bai, Xiaohe Xiao, Feiya Sheng, Therapeutic potential of the medicinal mushroom Ganoderma lucidum against Alzheimer's disease, Biomedicine & Pharmacotherapy, Volume 172, 2024, 116222, ISSN 0753-3322, https://doi.org/10.1016/j.biopha.2024.116222.
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0753332224001033

25. Menon A, Jalal A, Arshad Z, Nawaz FA and Kashyap R (2025) Benefits, side effects, and uses of Hericium erinaceus as a supplement: a systematic review. Front. Nutr. 12:1641246. doi: 10.3389/fnut.2025.1641246
https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2025.1641246/full

26. Szućko-Kociuba I, Trzeciak-Ryczek A, Kupnicka P, Chlubek D. Neurotrophic and Neuroprotective Effects of Hericium erinaceus. Int J Mol Sci. 2023 Nov 3;24(21):15960. doi: 10.3390/ijms242115960. PMID: 37958943; PMCID: PMC10650066.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10650066/

27. Sachchida Nand Rai, Divya Mishra, Payal Singh, Emanuel Vamanu, M.P. Singh, Therapeutic applications of mushrooms and their biomolecules along with a glimpse of in silico approach in neurodegenerative diseases, Biomedicine & Pharmacotherapy, Volume 137, 2021, 111377, ISSN 0753-3322, https://doi.org/10.1016/j.biopha.2021.111377.
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0753332221001621

28. Lai PL, Naidu M, Sabaratnam V, Wong KH, David RP, Kuppusamy UR, Abdullah N, Malek SN. Neurotrophic properties of the Lion's mane medicinal mushroom, Hericium erinaceus (Higher Basidiomycetes) from Malaysia. Int J Med Mushrooms. 2013;15(6):539-54. doi: 10.1615/intjmedmushr.v15.i6.30. PMID: 24266378.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24266378/

29.  Hericerin derivatives from Hericium erinaceus exert BDNF-like neurotrophic activity in central hippocampal neurons and enhance memory Ramón Martínez-Mármol, YeJin Chai, Zahra Khan, Seon Beom Kim, Seong Min Hong, Rachel S. Gormal, Dae Hee Lee, Jae Kang Lee, Mi Kyeong Lee, Sun Yeou Kim, Frédéric A. Meunier bioRxiv 2020.08.28.271676; doi: https://doi.org/10.1101/2020.08.28.271676 
https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.08.28.271676v1.full

30. Bell V, Dimitrov P, Fernandes T. Supporting Neurologic Health with Mushroom Nutrition. Nutrients. 2025 May 2;17(9):1568. doi: 10.3390/nu17091568. PMID: 40362877; PMCID: PMC12073738.
https://www.mdpi.com/2072-6643/17/9/1568

31. Mori K, Inatomi S, Ouchi K, Azumi Y, Tuchida T. Improving effects of the mushroom Yamabushitake (Hericium erinaceus) on mild cognitive impairment: a double-blind placebo-controlled clinical trial. Phytother Res. 2009 Mar;23(3):367-72. doi: 10.1002/ptr.2634. PMID: 18844328.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18844328/

32. Li IC, Chang HH, Lin CH, et al. Prevention of Early Alzheimer's Disease by Erinacine A-Enriched <i>Hericium erinaceus</i> Mycelia Pilot Double-Blind Placebo-Controlled Study. Frontiers in Aging Neuroscience. 2020;12:155. DOI: 10.3389/fnagi.2020.00155. PMID: 32581767; PMCID: PMC7283924.
https://europepmc.org/article/MED/32581767

33. Li IC, Lee LY, Tzeng TT, Chen WP, Chen YP, Shiao YJ, Chen CC. Neurohealth Properties of Hericium erinaceus Mycelia Enriched with Erinacines. Behav Neurol. 2018 May 21;2018:5802634. doi: 10.1155/2018/5802634. PMID: 29951133; PMCID: PMC5987239.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5987239/

34. Saitsu Y, Nishide A, Kikushima K, Shimizu K, Ohnuki K. Improvement of cognitive functions by oral intake of Hericium erinaceus. Biomed Res. 2019;40(4):125-131. doi: 10.2220/biomedres.40.125. PMID: 31413233.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31413233/

35. La Monica MB, Raub B, Ziegenfuss EJ, Hartshorn S, Grdic J, Gustat A, Sandrock J, Ziegenfuss TN. Acute Effects of Naturally Occurring Guayusa Tea and Nordic Lion's Mane Extracts on Cognitive Performance. Nutrients. 2023 Dec 6;15(24):5018. doi: 10.3390/nu15245018. PMID: 38140277; PMCID: PMC10745489.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38140277/
https://www.mdpi.com/2072-6643/15/24/5018

36. The reality of menopause weight gain  Many women gain weight as they age, but extra pounds aren't inevitable. To help ease weight gain, step up your activity level and enjoy a healthy diet. Mayo Clinic Staff, July 08, 2023
https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/womens-health/in-depth/menopause-weight-gain/art-20046058

37. Ann R. Lurati, Effects of Menopause on Appetite and the Gastrointestinal System, Nursing for Women's Health, Volume 22, Issue 6, 2018, Pages 499-505, ISSN 1751-4851, https://doi.org/10.1016/j.nwh.2018.09.004.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1751485118301983

38. Review Role of Ghrelin in Postmenopausal obesity Mona Mohamed Ibrahim Abdalla1,2, Ravindran Jegasothy2 1Human Biology Department, School of Medicine, International Medical University, Malaysia 2Faculty of Medicine, MAHSA University, Malaysia  IJWHR 2020; 8: 119-124 DOI: 10.15296/ijwhr.2020.19
https://www.ijwhr.net/text.php?id=448

39. Precious U. Ezurike, Evelyn Odunola, Tolulope A. Oke, Adewale G. Bakre, Oluwayimika Olumide, OgoOluwa Odetoye, Adenike M. Alege, Oyindamola O. Abiodun, Ganoderma lucidum ethanol extract promotes weight loss and improves depressive-like behaviors in male and female Swiss mice, Physiology & Behavior, Volume 265, 2023, 114155, ISSN 0031-9384, https://doi.org/10.1016/j.physbeh.2023.114155.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0031938423000835

40. Eshita Sharma, Rakesh Bairwa, Priyanka Lal, Sudeepta Pattanayak, Kota Chakrapani, Rajendra Poorvasandhya, Awadhesh Kumar, Muhammad Ahsan Altaf, Rahul Kumar Tiwari, Milan Kumar Lal, Ravinder Kumar, Edible mushrooms trending in food: Nutrigenomics, bibliometric, from bench to valuable applications, Heliyon, Volume 10, Issue 17, 2024, e36963, ISSN 2405-8440, https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e36963.
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2405844024129945

41. Ganesan K, Xu B. Anti-Obesity Effects of Medicinal and Edible Mushrooms. Molecules. 2018 Nov 5;23(11):2880. doi: 10.3390/molecules23112880. PMID: 30400600; PMCID: PMC6278646.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6278646/

42. Holmes, D. Medicinal mushroom reduces obesity by modulating microbiota. Nat Rev Endocrinol 11, 504 (2015). https://doi.org/10.1038/nrendo.2015.114
https://www.nature.com/articles/nrendo.2015.114

43. Alvandi, H., Ansari, E. ., Kianirad, S. ., Hatamian-Zarmi, A., Mokhtari Hosseini, Z. B., & Ebrahimi-Hosseinzadeh, B. (2022). Medicinal mushrooms as potential therapeutic agents in the treatment of diabetes mellitus: a review with focusing on in vivo and clinical studies. Italian Journal of Mycology, 51(1), 75–96. https://doi.org/10.6092/issn.2531-7342/15023
https://italianmycology.unibo.it/article/view/15023

44. Mushroom coffee: Worth a taste? June 4, 2024 By Lindsay Warner, Content Licensing Editor, Harvard Health Publishing
https://www.health.harvard.edu/nutrition/mushroom-coffee-worth-a-taste

45. Łysakowska P, Sobota A, Wirkijowska A. Medicinal Mushrooms: Their Bioactive Components, Nutritional Value and Application in Functional Food Production-A Review. Molecules. 2023 Jul 14;28(14):5393. doi: 10.3390/molecules28145393. PMID: 37513265; PMCID: PMC10384337.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10384337/

46. Volume 1, Issue 2 (November 2022), Health Science Monitor 2022, 1(2): 107-108   Does Ganoderma lucidum reduce obesity? Ameneh Marzban , Abdolrazagh Marzban , Payam Emami * Department of Emergency Medical Sciences, School of Paramedical Sciences, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran
https://hsm.umsu.ac.ir/browse.php?a_id=46&sid=1&slc_lang=en

47. Stamatia-Angeliki Kleftaki, Stamatia Simati, Charalampia Amerikanou, Aristea Gioxari, Chara Tzavara, Georgios I. Zervakis, Nick Kalogeropoulos, Alexander Kokkinos, Andriana C. Kaliora, Pleurotus eryngii improves postprandial glycaemia, hunger and fullness perception, and enhances ghrelin suppression in people with metabolically unhealthy obesity, Pharmacological Research, Volume 175, 2022, 105979, ISSN 1043-6618, https://doi.org/10.1016/j.phrs.2021.105979.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1043661821005636

48. Son EH, Jung DH, Shin H, Lee S, Kim Y, Lim HS. Effects of the Intestinal Status and Clinical Factors of Korean Middle-Aged People Through the Consumption of Functional Foods Containing Auricularia auricula-judae Powder: Prospective, Randomized, Open-Label, and Control Comparative Trial. Clin Nutr Res. 2025 Jan 22;14(1):7-16. doi: 10.7762/cnr.2025.14.1.7. PMID: 39968271; PMCID: PMC11832288.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39968271/

49. Mendes LC. Effective fuling (Poria Cocos) for the treatment of obesity? Int J Complement Alt Med. 2018;11(6):380-385. DOI: 10.15406/ijcam.2018.11.00430
https://medcraveonline.com/IJCAM/effective-fuling-poria-cocos-for-the-treatment-of-obesity.html
https://www.researchgate.net/publication/329950997_Effective_fuling_Poria_Cocos_for_the_treatment_of_obesity

51. How Can Menopause Affect Sleep Updated January 18, 2024 Lucy Bryan Contributing Writer Lucy Bryan Alyssa Dweck, MD, FACOG Medically Reviewed by Alyssa Dweck, MD, FACOG
https://www.sleepfoundation.org/women-sleep/menopause-and-sleep

52. Maki PM, Panay N, Simon JA. Sleep disturbance associated with the menopause. Menopause. 2024 Aug 1;31(8):724-733. doi: 10.1097/GME.0000000000002386. Epub 2024 Jun 25. PMID: 38916279.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38916279/

53. Qiu Y, Mao ZJ, Ruan YP, Zhang X. Exploration of the anti-insomnia mechanism of Ganoderma by central-peripheral multi-level interaction network analysis. BMC Microbiol. 2021 Oct 29;21(1):296. doi: 10.1186/s12866-021-02361-5. PMID: 34715778; PMCID: PMC8555286.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8555286/

54. Wei Chen, Jun-Wen Yu, Yu-Yi Deng, Lut Yi Wong, Chen Wang, Yu-Ling Liang, Yuk-Tung Leung, Jia-Yi Tian, Ying Wu, Kelvin Sze-Yin Leung, Jinhui Hu, Wen-Hua Chen, Xiaobing Dou, Xiu-Qiong Fu, Ying-Jie Chen, Zhi-Ling Yu, Identification of sedative-hypnotic compounds shared by five medicinal Polyporales mushrooms using UPLC-Q-TOF-MS/MS-based untargeted metabolomics, Phytomedicine, Volume 128, 2024, 155355, ISSN 0944-7113, https://doi.org/10.1016/j.phymed.2024.155355.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0944711324000205

55. Tselepis, George & Palamiotis, Ioannis & Georgiou, Sofia. (2023). Homeostasis of Circadian Rhythm and Therapeutic Approaches to Manage its Related-Disorders: The Case of Medicinal Mushrooms Rich in Melatonin. Med Discoveries. 2. 10.52768/2993-1142/1075.
https://www.researchgate.net/publication/375439212_Homeostasis_of_Circadian_Rhythm_and_Therapeutic_Approaches_to_Manage_its_Related-Disorders_The_Case_of_Medicinal_Mushrooms_Rich_in_Melatonin

56. Kim H, Choi H, Park BG, Ju HJ, Kim YI. Efficacy of Poria Cocos Extract on Sleep Quality Enhancement: A Clinical Perspective with Implications for Functional Foods. Nutrients. 2023 Oct 1;15(19):4242. doi: 10.3390/nu15194242. PMID: 37836526; PMCID: PMC10574255.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37836526/

57. Qiu Y, Mao ZJ, Ruan YP, Zhang X. Exploration of the anti-insomnia mechanism of Ganoderma by central-peripheral multi-level interaction network analysis. BMC Microbiol. 2021 Oct 29;21(1):296. doi: 10.1186/s12866-021-02361-5. PMID: 34715778; PMCID: PMC8555286.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8555286/

58.  Vigna L, Morelli F, Agnelli GM, et al. <i>Hericium erinaceus</i> Improves Mood and Sleep Disorders in Patients Affected by Overweight or Obesity: Could Circulating Pro-BDNF and BDNF Be Potential Biomarkers? Evidence-based Complementary and Alternative Medicine : Ecam. 2019 ;2019:7861297. DOI: 10.1155/2019/7861297. PMID: 31118969; PMCID: PMC6500611. 
https://europepmc.org/article/MED/31118969

59. Brandalise F, Roda E, Ratto D, Goppa L, Gargano ML, Cirlincione F, Priori EC, Venuti MT, Pastorelli E, Savino E, Rossi P. Hericium erinaceus in Neurodegenerative Diseases: From Bench to Bedside and Beyond, How Far from the Shoreline? J Fungi (Basel). 2023 May 10;9(5):551. doi: 10.3390/jof9050551. PMID: 37233262; PMCID: PMC10218917.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37233262/

60. Okamura, Hisayoshi & Anno, Nobuko & Tsuda, Akira & Inokuchi, Takahiro & Uchimura, Naohisa & Inanaga, Kazutoyo. (2015). The effects of Hericium erinaceus (Amyloban® 3399) on sleep quality and subjective well-being among female undergraduate students: A pilot study. Personalized Medicine Universe. 4. 10.1016/j.pmu.2015.03.006.
https://www.researchgate.net/publication/276152143_The_effects_of_Hericium_erinaceus_AmylobanR_3399_on_sleep_quality_and_subjective_well-being_among_female_undergraduate_students_A_pilot_study

61. Exploring the Uses of the Top Medicinal Mushrooms, Universiti Putra Malaysia, 43400 UPM Serdang, Selangor,  Tarikh Input: 22/02/2023 | Kemaskini: 04/04/2023 | aslamiah
https://sgs.upm.edu.my/artikel/exploring_the_uses_of_the_top_medicinal_mushrooms-71534

62. Lu J, Su M, Zhou X, Li D, Niu X, Wang Y. Research Progress of Bioactive Components in Sanghuangporus spp. Molecules. 2024 Mar 7;29(6):1195. doi: 10.3390/molecules29061195. PMID: 38542832; PMCID: PMC10976032.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38542832/

63. Yao L, Lv J, Duan C, An X, Zhang C, Li D, Li C, Liu S. Armillaria mellea fermentation liquor ameliorates p-chlorophenylalanine-induced insomnia associated with the modulation of serotonergic system and gut microbiota in rats. J Food Biochem. 2022 Feb;46(2):e14075. doi: 10.1111/jfbc.14075. Epub 2022 Jan 5. PMID: 34984694.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34984694/

64. Sharma H, Sharma N, An SSA. Unique Bioactives from Zombie Fungus (Cordyceps) as Promising Multitargeted Neuroprotective Agents. Nutrients. 2023 Dec 27;16(1):102. doi: 10.3390/nu16010102. PMID: 38201932; PMCID: PMC10780653.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38201932/

65. Tan YF, Mo JS, Wang YK, Zhang W, Jiang YP, Xu KP, Tan GS, Liu S, Li J, Wang WX. The ethnopharmacology, phytochemistry and pharmacology of the genus Hericium. J Ethnopharmacol. 2024 Jan 30;319(Pt 3):117353. doi: 10.1016/j.jep.2023.117353. Epub 2023 Oct 29. PMID: 37907145.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37907145/

66. Published April 20, 2009 COMPLEMENTARY and ALTERNATIVE MEDICINE Adaptogenic or Medicinal Mushrooms  M. Saljoughian, PharmD, PhD
https://www.uspharmacist.com/article/adaptogenic-or-medicinal-mushrooms

67. Yao, C., Wang, Z., Jiang, H. et al. Ganoderma lucidum promotes sleep through a gut microbiota-dependent and serotonin-involved pathway in mice. Sci Rep 11, 13660 (2021). https://doi.org/10.1038/s41598-021-92913-6
https://www.nature.com/articles/s41598-021-92913-6

68. Batra P, Sharma AK, Khajuria R. Probing Lingzhi or Reishi medicinal mushroom Ganoderma lucidum (higher Basidiomycetes): a bitter mushroom with amazing health benefits. Int J Med Mushrooms. 2013;15(2):127-43. doi: 10.1615/intjmedmushr.v15.i2.20. PMID: 23557365.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23557365/

69. Lee KH, Morris-Natschke SL, Yang X, Huang R, Zhou T, Wu SF, Shi Q, Itokawa H. Recent progress of research on medicinal mushrooms, foods, and other herbal products used in traditional Chinese medicine. J Tradit Complement Med. 2012 Apr;2(2):84-95. PMID: 24716120; PMCID: PMC3942920.
https://core.ac.uk/download/pdf/82062841.pdf

70. Reishi Cultivation The mushroom of immortality, Michael den Herder, European Forest Institute, [email protected] April 2022
https://efi.int/sites/default/files/files/knowledge/projects/EFI_Reishi_Cultivation_EN.pdf

71. Sanodiya BS, Thakur GS, Baghel RK, Prasad GB, Bisen PS. Ganoderma lucidum: a potent pharmacological macrofungus. Curr Pharm Biotechnol. 2009 Dec;10(8):717-42. doi: 10.2174/138920109789978757. PMID: 19939212.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19939212/

72. Yao C, Wang Z, Jiang H, Yan R, Huang Q, Wang Y, Xie H, Zou Y, Yu Y, Lv L. Ganoderma lucidum promotes sleep through a gut microbiota-dependent and serotonin-involved pathway in mice. Sci Rep. 2021 Jul 1;11(1):13660. doi: 10.1038/s41598-021-92913-6. PMID: 34211003; PMCID: PMC8249598.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34211003/

73. Jia, Ling-Feng & Chen, Ping & Qu, Gui-Da & Sun, Ning & Guo, Tao & Zhong, Huai-Yu & Duan, Yi-Han & Sun, Jia-Hui & Sun, Jing-Bo. (2025). A comprehensive review of the sedative-hypnotic mechanisms of edible fungi. Food & Medicine Homology. 10.26599/FMH.2025.9420049. 
https://www.sciopen.com/article/10.26599/FMH.2025.9420049
https://www.researchgate.net/publication/395136109_A_comprehensive_review_of_the_sedative-hypnotic_mechanisms_of_edible_fungi

74. March 28, 2025/Living Healthy/Women's Health Can Menopause Cause Anxiety? Cleveland Clinic
https://health.clevelandclinic.org/is-menopause-causing-your-mood-swings-depression-or-anxiety

75. Can Menopause Cause Depression?  The Johns Hopkins University
https://www.hopkinsmedicine.org/health/wellness-and-prevention/can-menopause-cause-depression

76. Better Psychological Well-Being Through Menopause, SWAN Study 
https://www.swanstudy.org/womens-health-info/better-psychological-well-being-through-menopause/

77. Lazur J, Hnatyk K, Kała K, Sułkowska-Ziaja K, Muszyńska B. Discovering the Potential Mechanisms of Medicinal Mushrooms Antidepressant Activity: A Review. Antioxidants (Basel). 2023 Mar 2;12(3):623. doi: 10.3390/antiox12030623. PMID: 36978872; PMCID: PMC10044934.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10044934/

78. Nagano M, Shimizu K, Kondo R, Hayashi C, Sato D, Kitagawa K, Ohnuki K. Reduction of depression and anxiety by 4 weeks Hericium erinaceus intake. Biomed Res. 2010 Aug;31(4):231-7. doi: 10.2220/biomedres.31.231. PMID: 20834180.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20834180

79. Mitra S, Mitra M, Nandi DK, Saha M, Bandyopadhyay A. Efficacy of Lingzhi or Reishi Medicinal Mushroom Ganoderma lucidum (Agaricomycetes) Supplementation on Psychological Stress and Selective Fitness Profile Parameters in Female College Students in West Bengal, India. Int J Med Mushrooms. 2024;26(11):51-64. doi: 10.1615/IntJMedMushrooms.2024055300. PMID: 39241163.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39241163/

80. Evid Based Complement Alternat Med, 2019, 7861297 2019 Apr 18 eCollection 2019 Hericium erinaceus Improves Mood and Sleep Disorders in Patients Affected by Overweight or Obesity: Could Circulating Pro-BDNF and BDNF Be Potential Biomarkers? Luisella Vigna, Federica Morelli, Gianna M Agnelli, Filomena Napolitano, Daniela Ratto, Alessandra Occhinegro, Carmine Di Iorio, Elena Savino, Carolina Girometta, Federico Brandalise, Paola Rossi
https://europepmc.org/article/MED/31118969

81. Kazutoyo Inanaga, Marked improvement of neurocognitive impairment after treatment with compounds from Hericium erinaceum: A case study of recurrent depressive disorder, Personalized Medicine Universe, Volume 3, 2014, Pages 46-48, ISSN 2186-4950, https://doi.org/10.1016/j.pmu.2014.02.004.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2186495014000108?via%3Dihub

82. Limanaqi F, Biagioni F, Busceti CL, Polzella M, Fabrizi C, Fornai F. Potential Antidepressant Effects of Scutellaria baicalensis, Hericium erinaceus and Rhodiola rosea. Antioxidants (Basel). 2020 Mar 12;9(3):234. doi: 10.3390/antiox9030234. PMID: 32178272; PMCID: PMC7139475.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32178272/

83. Thyroid and menopause article, British Thyroid Foundation, May 2023
https://www.btf-thyroid.org/thyroid-and-menopause-article

84. Frank-Raue K, Raue F. Thyroid Dysfunction in Periand Postmenopausal Women-Cumulative Risks. Dtsch Arztebl Int. 2023 May 5;120(18):311-316. doi: 10.3238/arztebl.m2023.0069. PMID: 37013812; PMCID: PMC10398375.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10398375/

85. ZHAO Ze-fei, ZHAO Yong-ju, GU Ming-jun, et al. Effect of Ganoderma lucidum polysaccharides on hyperthyroidism and liver injury in Graves´|disease mice model[J]. , 2013, 33(5): 607-.
https://xuebao.shsmu.edu.cn/EN/10.3969/j.issn.1674-8115.2013.05.020

86. Lu YZ, Wu XX, Chen S, Yuan J, Lai CH, Bao LL, Sun LH, Lu W. Effectiveness of Ganoderma lucidum preparation in treating simian acquired immune deficiency syndrome. Zhongguo Yi Xue Ke Xue Yuan Xue Bao. 2011 Jun;33(3):318-24. doi: 10.3881/j.issn.1000-503X.2011.03.021. PMID: 21718617.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21718617/

87. Wei B, Zhang R, Zhai J, Zhu J, Yang F, Yue D, Liu X, Lu C, Sun X. Suppression of Th17 Cell Response in the Alleviation of Dextran Sulfate Sodium-Induced Colitis by Ganoderma lucidum Polysaccharides. J Immunol Res. 2018 May 20;2018:2906494. doi: 10.1155/2018/2906494. PMID: 29888292; PMCID: PMC5985119.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5985119/

88. Hsu HY, Kuan YC, Lin TY, Tsao SM, Hsu J, Ma LJ, Sheu F. Reishi Protein LZ-8 Induces FOXP3(+) Treg Expansion via a CD45-Dependent Signaling Pathway and Alleviates Acute Intestinal Inflammation in Mice. Evid Based Complement Alternat Med. 2013;2013:513542. doi: 10.1155/2013/513542. Epub 2013 Jun 24. PMID: 23864893; PMCID: PMC3707273.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3707273/

89. Dandapat, Sukumar & Srivastava, Rohit & Sinha, Manoranjan. (2021). Study on impact of silver nanoparticles synthesized using aqueous extract of Ganoderma applanatum on thyroid and lipid parameters of albino rat. Anales de Biología. 43. 123-137. 10.6018/analesbio.43.14. 
https://www.um.es/analesdebiologia/numeros/43/PDF/43_2021_14.pdf

90. Qiu, Y., Mao, ZJ., Ruan, YP. et al. Exploration of the anti-insomnia mechanism of Ganoderma by central-peripheral multi-level interaction network analysis. BMC Microbiol 21, 296 (2021). https://doi.org/10.1186/s12866-021-02361-5
https://bmcmicrobiol.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12866-021-02361-5

91.  Pazzi, F.; Adsuar, J.C.; Domínguez-Muñoz, F.J.; García-Gordillo, M.A.; Gusi, N.; Collado-Mateo, D. Ganoderma lucidum Effects on Mood and Health-Related Quality of Life in Women with Fibromyalgia. Healthcare 2020, 8, 520. https://doi.org/10.3390/healthcare8040520 
https://www.mdpi.com/2227-9032/8/4/520

92.  Plosca, M.-P.; Chiș, M.S.; Fărcaș, A.C.; Păucean, A. Ganoderma lucidum—From Ancient Remedies to Modern Applications: Chemistry, Benefits, and Safety. Antioxidants 2025, 14, 513. https://doi.org/10.3390/antiox14050513 
https://www.mdpi.com/2076-3921/14/5/513

93. Zheng DS, Chen LS. Triterpenoids from Ganoderma lucidum inhibit the activation of EBV antigens as telomerase inhibitors. Exp Ther Med. 2017 Oct;14(4):3273-3278. doi: 10.3892/etm.2017.4883. Epub 2017 Aug 3. PMID: 28912878; PMCID: PMC5585879.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5585879/

94. Cör Andrejč D, Knez Ž, Knez Marevci M. Antioxidant, antibacterial, antitumor, antifungal, antiviral, anti-inflammatory, and nevro-protective activity of Ganoderma lucidum: An overview. Front Pharmacol. 2022 Jul 22;13:934982. doi: 10.3389/fphar.2022.934982. PMID: 35935849; PMCID: PMC9353308.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9353308/

95. Sijia Wu, Siyuan Zhang, Bo Peng, Dechao Tan, Mingyue Wu, Jinchao Wei, Yitao Wang, Hua Luo, Ganoderma lucidum: a comprehensive review of phytochemistry, efficacy, safety and clinical study, Food Science and Human Wellness, Volume 13, Issue 2, 2024, Pages 568-596, ISSN 2213-4530, https://doi.org/10.26599/FSHW.2022.9250051.
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2213453023001854

96. Iwatsuki K, Akihisa T, Tokuda H, Ukiya M, Oshikubo M, Kimura Y, Asano T, Nomura A, Nishino H. Lucidenic acids P and Q, methyl lucidenate P, and other triterpenoids from the fungus Ganoderma lucidum and their inhibitory effects on Epstein-Barr virus activation. J Nat Prod. 2003 Dec;66(12):1582-5. doi: 10.1021/np0302293. PMID: 14695801.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14695801/

97. Natural Endocrine Solutions, September 15, 2022, The Role of Medicinal Mushrooms in Graves’ Disease and Hashimoto’s, 
https://www.naturalendocrinesolutions.com/2022/09/15/the-role-of-medicinal-mushrooms-in-graves-disease-and-hashimotos/

98. Herbs for Hypothyroid, Dr. Tara Burke, 
https://drtaraburke.com/herbs-for-hypothyroid/

99. How Medicinal Mushrooms Can Improve Your Thyroid Health, Aggie McCabe, July 13, 2024
https://aggiemccabe.com/2024/07/medicinal-mushrooms-for-thyroid-health

100. Treating Thyroid Disease: A Natural Approach to Healing Hashimoto’s, Melissa Lea-Foster Rietz, FNP-BC, BC-ADM, RYT-200 Presbyterian Medical Services Farmington, NM
https://cdn.ymaws.com/www.nmnpc.org/resource/resmgr/2016_conference/presentations/rietz_thyroid_final.pdf

101. Adaptogenic Herbs and Hashimoto's Disease, 7.5.2022, Written by: Julia Walker, RN, BSN Medically Reviewed by: Ellen Landes, Paloma Health
https://www.palomahealth.com/learn/adaptogenic-herbs-hashimotos?srsltid=AfmBOooC8nKemf2SecCRJ2iOW3ZkOma3M0ysT9ZfcHZLhFSYHO_mB7sd

102. Controversy: Is Coffee Bad For Your Thyroid? Medically reviewed and written by Izabella Wentz, PharmD, FASCP  Dr. Izabella Wentz / February 2, 2024
https://thyroidpharmacist.com/articles/controversy-coffee-bad-thyroid-myths-truths/

103.  We Analyzed Mushrooms For Thyroid Health: Our Expert Take      by Sony Sherpa  Updated On:  June 15, 2023
https://www.naturesrise.com/blogs/brainfood/mushrooms-for-thyroid?srsltid=AfmBOopcbHE4S3T8GPVBcR_efFCF7GZZg3S1GI_GUaIoB1OZOErzpXm_

104.  Herbal Medicines for Thyroid Disorders  Dr. Nikolas Hedberg  In Hashimoto's Disease, Thyroid
https://drhedberg.com/herbal-medicines-for-thyroid-disorders/

105.  Environmental Origins of Thyroid Disease – Part 1 Origins of Thyroid Disease - Yarrow - achillea_millefolium      By Dr. Ryan Drum
https://naturespiritherbs.com/environmental-origins-of-thyroid-disease-part-1/

106. TIROIDE sotto controllo: il POTERE dei FUNGHI MEDICINALI ! Dr. Ivo Bianchi
https://www.youtube.com/watch?v=Ylhh988ybxY

107. Soffri di TIROIDITE di HASHIMOTO? Ecco come i FUNGHI MEDICINALI possono aiutarti! Dr. Ivo Bianchi
https://www.youtube.com/watch?v=MtTFFWndsWo

108. Reishi - The vital mushroom of millennial life  December 13, 2021 Dr. Dorothee Bös et al
https://www.mykotroph.de/en/reishi/

109. American Botanical Council, Specific Indications: Herbs for Endocrine Conditions
http://abc.herbalgram.org/site/DocServer/HerbalFormulariesV3_excerpt_54-59.pdf;jsessionid=00000000.app20116a?docID=9683&NONCE_TOKEN=6A48839F46C17061616D174E05E609CE

110. He T, Zhao R, Lu Y, Li W, Hou X, Sun Y, Dong M, Chen L. Dual-Directional Immunomodulatory Effects of Corbrin Capsule on Autoimmune Thyroid Diseases. Evid Based Complement Alternat Med. 2016;2016:1360386. doi: 10.1155/2016/1360386. Epub 2016 Sep 18. PMID: 27721890; PMCID: PMC5045992.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5045992/

Επιστροφή στην αρχή