ΝΕΥΡΑΛΓΙΑ ΤΡΙΔΥΜΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 

Ιωάννης Κιούσης,
Στέλεχος Διατροφής & Διαιτολογίας
24/9/2026. Χρόνος ανάγνωσης 9 λεπτά

Το τρίδυμο νεύρο, όπως υποδηλώνει και το όνομα του, χωρίζεται σε τρεις κύριους κλάδους:
- ο άνω κλάδος κατευθύνεται προς το μέτωπο και τα μάτια,
- ο μεσαίος κλάδος προς τα μάγουλα και το άνω χείλος, και
- ο κάτω κλάδος προς το πηγούνι, την κάτω γνάθο και το μεγαλύτερο μέρος της γλώσσας.

Όπως αναφέρεται και σε μία ανασκόπηση της επιστημονικής βιβλιογραφίας από πολυμελή ερευνητική ομάδα:
"Η νευραλγία του τριδύμου είναι μια διαταραχή πόνου στο πρόσωπο, η οποία χαρακτηρίζεται από έντονο και παροξυσμικό πόνο."

Μάλιστα, η νευραλγία του τριδύμου πυροδοτείται συνήθως από αβλαβή ερεθίσματα, όπως :
 - ένα ελαφρύ άγγιγμα στην συγκεκριμένη περιοχή του προσώπου, 
 - η ομιλία, και
 - η μάσηση (2).

Όπως αναφέρεται στην επίσημη ιστοσελίδα από το Εθνικό Σύστημα Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου "η νευραλγία τριδύμου συνήθως εκδηλώνεται με σύντομες, απρόβλεπτες κρίσεις που μπορεί να διαρκέσουν από λίγα δευτερόλεπτα έως περίπου 2 λεπτά. Οι κρίσεις σταματούν τόσο ξαφνικά όσο και ξεκινούν" (3).

Η Ιατρός Julie G. Pilitsis, PhD, Καθηγήτρια Νευροχειρουργικής και Νευροεπιστήμης σε ανάρτηση της στην επίσημη ιστοσελίδα της Αμερικανικής Ένωσης Νευροχειρουργών αναφέρει ότι:
 - ορισμένοι/ες ασθενείς παρουσιάζουν λιγότερες από 1 κρίσεις ανά ημέρα, ενώ
 - άλλοι/ες βιώνουν 12 ή περισσότερες ανά ώρα.
Ο πόνος συνήθως ξεκινάει με μία αίσθηση ηλεκτρικών εκκενώσεων, η οποία κορυφώνεται σε έναν αφόρητο, διαπεραστικό πόνο (4).

Όλη αυτή η κατάσταση έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργείται μια σοβαρά εξουθενωτική κατάσταση, υποβαθμίζοντας δραματικά την καθημερινή ποιότητας ζωής των ασθενών που πάσχουν από αυτήν (5). 

Η συχνότητα εμφάνισης της νόσου είναι 4-5 ασθενείς ανά 100.000 άτομα του γενικού πληθυσμού. Η συχνότητα της είναι σχεδόν διπλάσια στις γυναίκες, ενώ η συχνότητα εμφάνισης αυξάνεται σημαντικά με την πάροδο της ηλικίας, φτάνοντας περίπου ακόμα και 1 ανά 1.000 ασθενείς ηλικίας άνω των 75 ετών (6).

Μία προοπτική και συστηματική μελέτη των κλινικών χαρακτηριστικών της νευραλγίας τριδύμου σε 158 ασθενείς διαπίστωσε ότι η μέση ηλικία έναρξης αυτής της νόσου ήταν στην πέμπτη δεκαετία της ζωής, 52,9 χρονών (7).
Προσωπικά έχω παρακολουθήσει ασθενείς και με σημαντικά νεαρότερη ηλικία.

Μια μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου ενδείκνυται για να βεβαιωθούμε ότι δεν υπάρχει κάτι που ασκεί πίεση στο νεύρο (8), όπως είναι για παράδειγμα κάποιος όγκος.

Ωστόσο, εάν η μαγνητική τομογραφία δεν δείξει κάποια αιτία, τότε το 1ο βήμα που συστήνουν οι Ιατροί είναι η φαρμακευτική αγωγή.

Η πρώτη επιλογή για τη νευραλγία του τριδύμου είναι ανάμεσα σε 2 συγκεκριμένα φάρμακα (9).

Αυτά τα 2 φάρμακα ανήκουν σε μία μια κατηγορία αντιεπιληπτικών φαρμάκων, τα οποία χρησιμοποιούνται κυρίως σε ασθενείς με εστιακή επιληψία (10).

Τα συγκεκριμένα φάρμακα στοχεύουν στο να ελέγξουν τα συμπτώματα ώστε να προσφέρουν ανακούφιση, δεν θεραπεύουν την αιτία, η οποία συνεχίζει να υποβόσκει.

Σε εξειδικευμένο κέντρο τριτοβάθμιας φροντίδας μας, περίπου το 50% των ασθενών που αρχικά αντιμετώπισε την νευραλγία τριδύμου με φαρμακευτική αγωγή και, στο τέλος αναγκάστηκε να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση (8).
Αυτό οφείλεται σε 2 κύριους λόγους:
 - η φαρμακευτική αγωγή, προοδευτικά, γίνεται ολοένα και λιγότερο ανακουφιστική, ή/και
 - λόγω των ανεπιθύμητων ενεργειών που εμφανίζονται από την χορήγηση της φαρμακευτικής αγωγής.

Αν και οι νευροχειρουργικές επεμβάσεις είναι σε θέση να προσφέρουν ικανοποιητικό έλεγχο του πόνου σε πολλούς/ες ασθενείς, υπάρχει ένας εύλογος αντίλογος:
 - μετά την επέμβαση, το 29% των ασθενών ανέφερε επιπλοκές,
 - το 19% των ασθενών παρουσίασε στασιμότητα του πόνου ή ακόμα και επιδείνωση, ενώ
 - ακόμα και το 48% των ασθενών εξακολουθούσε να λαμβάνει παυσίπονα για τη νευραλγία τριδύμου (11).

Μάλιστα, είναι αξιοσημείωτο ότι:
 - το 1/3 των ασθενών ανέφερε
 - έναν καινούργιο και διαφορετικό πόνο στο πρόσωπο (11).

Τι άλλο μπορούμε να κάνουμε ώστε να επιτύχουμε φυσική αντιμετώπιση στη νευραλγία τριδύμου ?

Γνωστός Αμερικάνος Ιατρός δίνει την λύση :
ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΥ ΤΥΠΟΥ (12).

Και παρουσιάζει αναλυτικά τα οφέλη της, τα οποία ανέδειξα για 1η φορά στην Ελλάδα πριν από 2 χρόνια, αφού είχε προηγηθεί εκτενής έρευνα για μεμονωμένες διατροφικές παρεμβάσεις, με αφετηρία το 2023.

Ο εν λόγω Ιατρός τονίζει ότι αυτά τα ευρήματα, τα οποία αποτελούν από τα πιο αξιοσημείωτα σε ολόκληρο τον τομέα της ιατρικής που αφορά τον πόνο, είχαν δυστυχώς ξεχαστεί και είχαν χαθεί στην λήθη.

Πλέον, όμως, αναβιώνουν και είναι σε θέση να προσφέρουν δραστική ανακούφιση σε μία πάθηση που η σύγχρονη Ιατρική δεν μπορεί να προσφέρει ακόμα θεραπεία της αιτίας. 

Ας τα πάρουμε, όμως, με την σειρά. 

23 Απριλίου του 2012, στο επιστημονικό περιοδικό "Neurology", το οποίο, παγκοσμίως, είναι το πιο αναγνωρισμένο στον ιατρικό κλάδο της νευρολογίας, παρουσιάστηκε μια μελέτη με τίτλο:
"Η διατροφή χαμηλής περιεκτικότητας σε κορεσμένα λιπαρά είναι αποτελεσματική για τη νευραλγία του τριδύμου" (13).

Λόγω του ότι το πλήρες κείμενο της μελέτης είναι πολύ μεγάλο και πολλοί άνθρωποι δεν έχουν χρόνο να το διαβάσουν, μια πολύ σύντομη σύνοψη (1 ή 2 προτάσεων) ώστε να έχουμε με μία μόνο ματιά το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η εν λόγω διατροφή είναι μια :
 - αποτελεσματική, και
 - σχετικά ταχεία
μέθοδος για την αντιμετώπιση της νευραλγίας τριδύμου.

Χαρακτηρίζεται από :
 - υψηλό ποσοστό τήρησης αυτής της διατροφής από τους/τις ασθενείς, ενώ
 - απουσιάζουν οι ανεπιθύμητες επιδράσεις.

Αυτά τα οφέλη ενδέχεται να οφείλονται:
 - στην βελτιωμένη ενδοθηλιακή λειτουργία, και
 - στην μειωμένη φλεγμονή που, όπως είναι γνωστό, προκύπτουν από την συγκεκριμένη διατροφή (14).

Όλα ξεκίνησαν όταν ο Frank Sherwood, Πολιτικός Μηχανικός από το Μπέρμιγχαμ (13) παρακινήθηκε να εξετάσει αυτήν την διατροφή, χαμηλή σε κορεσμένα λιπαρά, επειδή μία φίλη του, με σοβαρή νευραλγία τριδύμου, κατάφερε να αποφύγει το χειρουργείο εφαρμόζοντας αυτήν την διατροφή (15).

Αυτή η βελτίωση των συμπτωμάτων της φίλης του ήταν απρόσμενη διότι έπασχε από τη νόσο επί 21 ολόκληρα χρόνια.
Μάλιστα, είχε ήδη προγραμματίσει το χειρουργείο αλλά αποφάσισε να δώσει μία ευκαιρία σε αυτήν την διατροφή και τελικά η επέμβαση ακυρώθηκε τελευταία στιγμή καθώς η κατάσταση της βελτιώθηκε θεαματικά, διατηρώντας την βελτίωση αυτή ακόμα και μετά από 13 χρόνια ! (16).

Έπειτα από 2 δεκαετίες ταλαιπωρίας, συνεχίζει να αισθάνεται καλύτερα, χωρίς φάρμακα, χωρίς χειρουργείο, μόνο αλλάζοντας την διατροφή της.

Ο Frank Sherwood πέτυχε και ο ίδιος βελτίωση των δικών του σοβαρών προβλημάτων υγείας (16). 

Για αυτόν τον λόγο αποφάσισε να συνεργαστεί με μία νευρολόγο και να δοκιμάσουν αυτήν την διατροφή σε μεγάλο αριθμό ασθενών.

Εδώ να σημειωθεί ότι ανακάλυψαν αυτήν την διατροφή όταν διάβασαν για το έργο ενός κορυφαίου επιστήμονα, του Δρ. Roy Swank, ο οποίος πέτυχε αξιοσημείωτα οφέλη στην αντιμετώπιση της σκλήρυνσης κατά πλάκας μέσω της ίδιας διατροφής.
Ο Δρ. Roy L. Swank, ο οποίος έζησε σχεδόν 1 αιώνα (1909-2008), εισήγαγε την διατροφή χαμηλής περιεκτικότητας σε κορεσμένα λιπαρά για την σκλήρυνση κατά πλάκας το 1948 και δημοσίευσε τα ευρήματα του στο κορυφαίο επιστημονικό περιοδικό Lancet το 1990.
Τα δεδομένα ήταν σχετικά με την αποτελεσματικότητα αυτής της διατροφής και βασίζονταν σε :
 - 144 ασθενείς, και
 - χρονικό διάστημα 34 ετών.
Μάλιστα, προέβη σε νέα δημοσίευση υπό μορφή ανασκόπησης το 2003.

Ως εκ τούτου, τα αποτελέσματα του παρέχουν και μία λογική βάση για την δοκιμή αυτής της διατροφής στην περίπτωση της νευραλγίας του τριδύμου (16) διότι μετά από μία εξαντλητική έρευνα διαπίστωσα ότι η αιτία της νευραλγίας τριδύμου είναι ίδια και στην σκλήρυνση κατά πλάκας, με αποτέλεσμα η νευραλγία τριδύμου συχνά να προηγείται της διάγνωσης με σκλήρυνση κατά πλάκας ή άλλων πολύ σοβαρών και σπάνιων αυτοάνοσων, αποτελώντας και το 1ο σύμπτωμα.

Στην μελέτη συμμετείχαν 55 ασθενείς, εκ των οποίων η πλειοψηφία είχε σοβαρά και καθημερινά συμπτώματα. Έπασχαν από τη νόσο επί 8 έτη, κατά μέσο όρο.
Πριν από την έναρξη της εν λόγω διατροφής, η οποία περιείχε κορεσμένα λιπαρά μόλις 10 γραμμάρια το 89% παρουσίαζε καθημερινές κρίσεις.

Μάλιστα, το 84% ανέφερε το μέγιστο επίπεδο πόνου, ενώ σε μία κλίμακα από το 0 έως το 10, η μέση βαθμολογία πόνου που βίωναν κυμαινόταν από 8,5 έως 9,5 στα 10, παρόλο που λάμβαναν φαρμακευτική αγωγή,

Να σημειωθεί ότι το 1/3 των ασθενών είχε ήδη υποβληθεί σε 7 διαφορετικά είδη χειρουργικών επεμβάσεων, οι οποίες απέτυχαν διότι ο πόνος παρέμενε έντονος.

Επίσης, η ερευνητική ομάδα συμπεριέλαβε στην μελέτη ακόμα και ασθενείς με άτυπες μορφές νευραλγίας τριδύμου, όπου βίωναν "συνεχή δυσφορία που δεν σταματούσε ποτέ".

Μετά από μόλις 1 μήνα, το 71% των ασθενών με άτυπη νευραλγία τριδύμου - που αρχικά είχε πόνο 8,5 στα 10 - πέτυχε:
 - είτε δραστική μείωση σε λιγότερο από 2 στα 10
 - είτε ακόμα και πλήρη απουσία πόνου

Στους/στις ασθενείς με τυπική νευραλγία τριδύμου, τα αποτελέσματα ήταν απλά εκπληκτικά διότι το 96% (!) των ασθενών με τυπική νευραλγία τριδύμου - που αρχικά είχε πόνο σχεδόν 10 στα 10 - πέτυχε
 - είτε δραστική μείωση του πόνου σε λιγότερο από 2 στα 10
 - είτε ακόμα και πλήρη απουσία πόνου !

Και αυτά τα εντυπωσιακά αποτελέσματα συνέβησαν αφού το 72% των ασθενών κατάφερε να μειώσει ή ακόμα και να διακόψει εντελώς την φαρμακευτική του αγωγή.
Να σημειωθεί ότι οι ασθενείς που συνέχισαν να λαμβάνουν φάρμακα το έπραξαν:
 - είτε επειδή φοβόντουσαν να τα διακόψουν, δηλαδή - εάν απλά έκαναν μία δοκιμή - ενδέχεται ότι θα μπορούσαν, επίσης, να μειώσουν ή να διακόψουν την φαρμακευτική αγωγή
 - είτε επειδή επιθυμούσαν να επαναφέρουν εν μέρει την παλιά επιβλαβή διατροφή τους, η οποία είχε εξαρχής προκαλέσει τη νευραλγία τριδύμου.

Με λίγα λόγια, ασθενείς που υπέφεραν από τη νευραλγία τριδύμου με μέση βαθμολογία πόνου 9 στα 10, πέτυχαν ελάχιστο ή καθόλου πόνο σε μέσο χρονικό διάστημα 16 ημερών, αφού υπέφεραν επί 8 χρόνια. 

Αυτή είναι η δύναμη μίας διατροφής σε ελάχιστα κορεσμένα λιπαρά !

Μάλιστα, σχεδόν το 50% των ασθενών (26/55) βίωσε "Αισθητή ανακούφιση από τον πόνο" από την 1η κιόλας εβδομάδα.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 4 ΩΡΙΑΙΩΝ ΣΥΝΕΔΡΙΩΝ

Συμπεριλαμβάνει εξατομικευμένο πρόγραμμα διατροφής που να ευθυγραμμίζεται απόλυτα με τις ακριβείς διατροφικές οδηγίες που έδωσε η επιστημονική ομάδα στην ομάδα των ασθενών που συμμετείχαν στην εν λόγω μελέτη.
Επιπρόσθετα, δωρεάν ενημέρωση από την προσωπική μου εμπειρία σε πλήθος ασθενών με μεμονωμένες παρεμβάσεις, όπως:
 - βιταμίνες
 - βότανο 
 - φαρμακευτικά μανιτάρια.

Η αμοιβή είναι :
 - 190€ => Εξ αποστάσεως (βιντεοκλήση ή τηλεφωνικώς)
ή
 - 380€ => Διά ζώσης (Βουλής 45, Σύνταγμα)

 - Τρόποι πληρωμής

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ - ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ - ΕΡΕΥΝΕΣ
Ανάρτηση χωρίς παραπομπές δεν είναι επιστήμη αλλά λογοτεχνία.
Δικαιούσαι να γνωρίζεις από που αντλώ τις πληροφορίες αφενός για να ελέγχεις την αξιοπιστία των πηγών και αφετέρου για να επιβεβαιώνεις την αληθότητα τους.
Όχι λόγια του αέρα και αβάσιμοι ισχυρισμοί χωρίς τεκμηρίωση.
Για να διασφαλιστεί η εγκυρότητα των άρθρων, το 100% των πηγών είναι επιστημονικά περιοδικά, νοσοκομεία, πανεπιστήμια, επαγγελματίες υγείας κ.ο.κ.

1. Ashina S, Robertson CE, Srikiatkhachorn A, Di Stefano G, Donnet A, Hodaie M, Obermann M, Romero-Reyes M, Park YS, Cruccu G, Bendtsen L. Trigeminal neuralgia. Nat Rev Dis Primers. 2024 May 30;10(1):39. doi: 10.1038/s41572-024-00523-z. PMID: 38816415.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38816415/

2.  Liu, Y.; Tanaka, E. Pathogenesis, Diagnosis, and Management of Trigeminal Neuralgia: A Narrative Review. J. Clin. Med. 2025, 14, 528. https://doi.org/10.3390/jcm14020528 
https://www.mdpi.com/2077-0383/14/2/528

3.  Overview Trigeminal neuralgia,  Page last reviewed: 27 January 2023 Next review due: 27 January 2026, NHS UK
https://www.nhs.uk/conditions/trigeminal-neuralgia/

4. Trigeminal Neuralgia, Julie G. Pilitsis, MD, PhDChair, Neuroscience & Experimental Therapeutics Professor, Neurosurgery and Neuroscience & Experimental Therapeutics Albany Medical CollegeOlga KhazenResearch Coordinator, Neuroscience & Experimental Therapeutics Albany Medical College, April 10, 2024
https://www.aans.org/patients/conditions-treatments/trigeminal-neuralgia/

5.  McMillan R. Trigeminal Neuralgia - A Debilitating Facial Pain. Rev Pain. 2011 Mar;5(1):26-34. doi: 10.1177/204946371100500105. PMID: 26527120; PMCID: PMC4590083.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4590083/

6.  Bangash TH. Trigeminal neuralgia: frequency of occurrence in different nerve branches. Anesth Pain Med. 2011 Fall;1(2):70-2. doi: 10.5812/kowsar.22287523.2164. Epub 2011 Sep 26. PMID: 25729659; PMCID: PMC4335746.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4335746/

7.  Maarbjerg S, Gozalov A, Olesen J, Bendtsen L. Trigeminal neuralgia--a prospective systematic study of clinical characteristics in 158 patients. Headache. 2014 Nov-Dec;54(10):1574-82. doi: 10.1111/head.12441. Epub 2014 Sep 18. PMID: 25231219.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25231219/

8.  Lambru G, Zakrzewska J, Matharu M. Trigeminal neuralgia: a practical guide. Pract Neurol. 2021 Oct;21(5):392-402. doi: 10.1136/practneurol-2020-002782. Epub 2021 Jun 9. PMID: 34108244; PMCID: PMC8461413.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8461413/

9.  Rana MH, Khan AAG, Khalid I, Ishfaq M, Javali MA, Baig FAH, Kota MZ, Khader MA, Hameed MS, Shaik S, Das G. Therapeutic Approach for Trigeminal Neuralgia: A Systematic Review. Biomedicines. 2023 Sep 22;11(10):2606. doi: 10.3390/biomedicines11102606. PMID: 37892981; PMCID: PMC10604820.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10604820/

10. Aledo-Serrano, A., Gil-Nagel, A. (2022). Anti-convulsant Agents: Carbamazepine, Oxcarbazepine, and Eslicarbazepine Acetate. In: Riederer, P., Laux, G., Nagatsu, T., Le, W., Riederer, C. (eds) NeuroPsychopharmacotherapy. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-62059-2_294
https://link.springer.com/rwe/10.1007/978-3-030-62059-2_294

11. O’Callaghan, L., Floden, L., Vinikoor-Imler, L. et al. Burden of illness of trigeminal neuralgia among patients managed in a specialist center in England. J Headache Pain 21, 130 (2020). https://doi.org/10.1186/s10194-020-01198-z
https://link.springer.com/article/10.1186/s10194-020-01198-z

12.  Dietary Treatment of Trigeminal Neuralgia Pain Michael Greger M.D. FACLM · September 9, 2026 ·  One of the most extraordinary findings in all of pain medicine had been lost down the memory hole.
https://nutritionfacts.org/video/dietary-treatment-of-trigeminal-neuralgia-pain/

13.  Verma, N. and Sherwood, F. (2013) Low saturated fat diet is effective in trigeminal neuralgia. Open Journal of Preventive Medicine, 3, 402-406. doi: 10.4236/ojpm.2013.36054.
https://www.neurology.org/doi/10.1212/WNL.78.1_supplement.P03.237

14.     DOI:10.1212/WNL.78.1_MEETINGABSTRACTS.P03.237Corpus ID: 31122932  Low Saturated Fat Diet Is Effective in Trigeminal Neuralgia (P03.237)      N. Verma, F. Sherwood     Published 24 April 2012     Medicine     Neurology
https://www.semanticscholar.org/paper/Low-Saturated-Fat-Diet-Is-Effective-in-Trigeminal-Verma-Sherwood/c1cc4dd77eccf8744bd876cc77f321d022732c68

15.  Low saturated fat diet is effective in trigeminal neuralgia. Br Dent J 216, 245 (2014). https://doi.org/10.1038/sj.bdj.2014.158
https://www.nature.com/articles/sj.bdj.2014.158

16. Verma, Narayan & Sherwood, Frank. (2013). Low saturated fat diet is effective in trigeminal neuralgia. Open Journal of Preventive Medicine. 03. 402-406. 10.4236/ojpm.2013.36054.
https://www.researchgate.net/publication/269953942_Low_saturated_fat_diet_is_effective_in_trigeminal_neuralgia