Συστηματική ανασκόπηση και Μετα-ανάλυση:
Τα Αποτελέσματα από την Χορήγηση Φαρμακευτικών μανιταριών σε Αθλητές/τριες
|
|
ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ
1. Η μεγαλύτερη αθλητική αξιολόγηση φαρμακευτικών μανιταριών
- αναλύθηκαν 14 ανθρώπινες μελέτες με αυστηρά υψηλή ποιότητα
- από 4 επιστημονικές βάσεις δεδομένων σε βάθος 20ετίας
- σε διάφορα αθλήματα: από χειμερινά αθλήματα, τρέξιμο και ποδηλασία, μέχρι πάλη και ομαδικά αθλήματα
2. Μετρήσιμα οφέλη στην απόδοση |
3. Ασφαλή όταν είναι ποιοτικά - επικίνδυνα όταν δεν είναι |
4. Μην βασίζεσαι στην δοσολογία των "ειδικών του διαδικτύου" |
5. Ένα φυσικό, ασφαλές και επιστημονικά τεκμηριωμένο εργογόνο εργαλείο |
ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ
1. Εισαγωγή
2. Λίγα Λόγια
3. Μεθοδολογία Μελέτης
4. Ευρήματα
5. Έχουν Παρενέργειες ?
6. Σημαντική υπενθύμιση
1. Εισαγωγή
2. Λίγα Λόγια
3. Μεθοδολογία Μελέτης
4. Ευρήματα
5. Έχουν Παρενέργειες ?
6. Σημαντική υπενθύμιση
Εισαγωγή:
Στόχος μου ήταν να γράψω ένα άρθρο, το οποίο θα παραθέτει επιστημονικά δεδομένα - χωρίς υπερβολές και χωρίς μαγικές λύσεις - ώστε να προσφέρει πρακτική αξία σε αθλητές και αθλήτριες.
Επίσης, το άρθρο δεν απευθύνεται μόνο στο αθλητικό κοινό αλλά και σε επαγγελματίες Υγείας που εστιάζουν στα μη-συνθετικά εργογόνα βοηθήματα.
Να τονίσω ότι το άρθρο δεν είναι σύντομο. Δεν θα μπορούσε να είναι σύντομο διότι βασίστηκε στην μεγαλύτερη αξιολόγηση που έχει γίνει μέχρι σήμερα. Συνεπώς, τα στοιχεία δεν προκύπτουν από γνώμες αλλά από την μεγαλύτερη αξιολόγηση διεθνών βάσεων δεδομένων που έχει γίνει μέχρι σήμερα, όπου επιλέχθηκαν αυστηρά υψηλής ποιότητας ανθρώπινες μελέτες, και παρουσιάζονται τα ευρήματα, πιθανοί μηχανισμοί δράσης, σημεία προσοχής και δείκτες ποιότητας.
Τα φαρμακευτικά μανιτάρια δεν θα σε μεταμορφώσουν σε υπεραθλήτρια/η αλλά σίγουρα θα ενισχύσουν μετρήσιμα τα αποτελέσματα σου (απόδοση, αντοχή. αποκατάσταση), εφ'οσον χρησιμοποιηθούν ποιοτικά σκευάσματα και με τον σωστό τρόπο.
Το πραγματικό ρίσκο δεν είναι τα φαρμακευτικά μανιτάρια καθεαυτά αλλά :
- η κακή ποιότητα του σκευάσματος, καθώς και
- η λάθος δοσολογία και ο λάθος τρόπος χορήγησης.
Με σωστή καθοδήγηση, αυτά τα προβλήματα αποφεύγονται πλήρως.
Αυτό είναι ακριβώς το μήνυμα που χρειάζεται να ακούσει κάθε αθλητής/τρια:
- η ποιότητα των σκευασμάτων δεν προκύπτει από τις κριτικές που έχει ένα συμπλήρωμα διότι στην εποχή της ΑΙ πολλές κριτικές είναι ψευδείς ή παραπλανητικές, αλλά από τις πιστοποιήσεις και τα έγγραφα, ιδίως όταν στην αγορά περίπου το 90% και το 72% των σκευασμάτων, δεν διαθέτουν Αρ. Γν. ΕΟΦ και πιστοποιήσεις, αντίστοιχα (το έχω γνωστοποιήσει στους αρμόδιους φορείς).
- η βέλτιστη δοσολογία δεν προκύπτει από τα όσα αναφέρονται σε διάφορες διαδικτυακές συζητήσεις αλλά από τα ευρήματα των ανθρώπινων μελετών και συνεκτιμώντας τις εκάστοτε ανάγκες ώστε να προκύψει εξατομίκευση. Επίσης, οι μεγα-δοσολογίες για να έχουμε αποτελέσματα "χθες" απαγορεύονται αυστηρά.
Με λίγα λόγια, τα διαθέσιμα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι οι αθλητές/τριες που στοχεύουν σε καλύτερη αντοχή, ταχύτερη αποκατάσταση και σταθερό ανοσοποιητικό έχουν πλέον στην διάθεση τους ένα ασφαλές, φυσικό και επιστημονικά τεκμηριωμένο εργογόνο εργαλείο.
Στόχος μου ήταν να γράψω ένα άρθρο, το οποίο θα παραθέτει επιστημονικά δεδομένα - χωρίς υπερβολές και χωρίς μαγικές λύσεις - ώστε να προσφέρει πρακτική αξία σε αθλητές και αθλήτριες.
Επίσης, το άρθρο δεν απευθύνεται μόνο στο αθλητικό κοινό αλλά και σε επαγγελματίες Υγείας που εστιάζουν στα μη-συνθετικά εργογόνα βοηθήματα.
Να τονίσω ότι το άρθρο δεν είναι σύντομο. Δεν θα μπορούσε να είναι σύντομο διότι βασίστηκε στην μεγαλύτερη αξιολόγηση που έχει γίνει μέχρι σήμερα. Συνεπώς, τα στοιχεία δεν προκύπτουν από γνώμες αλλά από την μεγαλύτερη αξιολόγηση διεθνών βάσεων δεδομένων που έχει γίνει μέχρι σήμερα, όπου επιλέχθηκαν αυστηρά υψηλής ποιότητας ανθρώπινες μελέτες, και παρουσιάζονται τα ευρήματα, πιθανοί μηχανισμοί δράσης, σημεία προσοχής και δείκτες ποιότητας.
Τα φαρμακευτικά μανιτάρια δεν θα σε μεταμορφώσουν σε υπεραθλήτρια/η αλλά σίγουρα θα ενισχύσουν μετρήσιμα τα αποτελέσματα σου (απόδοση, αντοχή. αποκατάσταση), εφ'οσον χρησιμοποιηθούν ποιοτικά σκευάσματα και με τον σωστό τρόπο.
Το πραγματικό ρίσκο δεν είναι τα φαρμακευτικά μανιτάρια καθεαυτά αλλά :
- η κακή ποιότητα του σκευάσματος, καθώς και
- η λάθος δοσολογία και ο λάθος τρόπος χορήγησης.
Με σωστή καθοδήγηση, αυτά τα προβλήματα αποφεύγονται πλήρως.
Αυτό είναι ακριβώς το μήνυμα που χρειάζεται να ακούσει κάθε αθλητής/τρια:
- η ποιότητα των σκευασμάτων δεν προκύπτει από τις κριτικές που έχει ένα συμπλήρωμα διότι στην εποχή της ΑΙ πολλές κριτικές είναι ψευδείς ή παραπλανητικές, αλλά από τις πιστοποιήσεις και τα έγγραφα, ιδίως όταν στην αγορά περίπου το 90% και το 72% των σκευασμάτων, δεν διαθέτουν Αρ. Γν. ΕΟΦ και πιστοποιήσεις, αντίστοιχα (το έχω γνωστοποιήσει στους αρμόδιους φορείς).
- η βέλτιστη δοσολογία δεν προκύπτει από τα όσα αναφέρονται σε διάφορες διαδικτυακές συζητήσεις αλλά από τα ευρήματα των ανθρώπινων μελετών και συνεκτιμώντας τις εκάστοτε ανάγκες ώστε να προκύψει εξατομίκευση. Επίσης, οι μεγα-δοσολογίες για να έχουμε αποτελέσματα "χθες" απαγορεύονται αυστηρά.
Με λίγα λόγια, τα διαθέσιμα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι οι αθλητές/τριες που στοχεύουν σε καλύτερη αντοχή, ταχύτερη αποκατάσταση και σταθερό ανοσοποιητικό έχουν πλέον στην διάθεση τους ένα ασφαλές, φυσικό και επιστημονικά τεκμηριωμένο εργογόνο εργαλείο.
Λίγα Λόγια:
Τα φαρμακευτικά μανιτάρια είναι πλούσια σε ένα ευρύ φάσμα βιοενεργών ενώσεων (1, 2) και ολοένα και περισσότερα επιστημονικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι διαθέτουν διάφορες ευεργετικές ιδιότητες, όπως:
- αντιφλεγμονώδεις (3, 4),
- αντιοξειδωτικές (5, 6),
- αντικαρκινικές (7, 8),
- αντιγηραντικές (9, 10) καθώς και μεταβολικά οφέλη.
Τα φαρμακευτικά μανιτάρια διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο σε πολλές πτυχές της ανθρώπινης ζωής, μεταξύ αυτών και ο αθλητισμός.
Οι αθλητές/τριες υποβάλλονται συχνά σε προπόνηση υψηλής έντασης, με αποτέλεσμα να αυξάνεται το οξειδωτικό στρες, η φλεγμονή και η επιβάρυνση του ανοσοποιητικού συστήματος μας (11-13).
Τα φαρμακευτικά μανιτάρια είναι πλούσια σε ένα ευρύ φάσμα βιοενεργών ενώσεων (1, 2) και ολοένα και περισσότερα επιστημονικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι διαθέτουν διάφορες ευεργετικές ιδιότητες, όπως:
- αντιφλεγμονώδεις (3, 4),
- αντιοξειδωτικές (5, 6),
- αντικαρκινικές (7, 8),
- αντιγηραντικές (9, 10) καθώς και μεταβολικά οφέλη.
Τα φαρμακευτικά μανιτάρια διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο σε πολλές πτυχές της ανθρώπινης ζωής, μεταξύ αυτών και ο αθλητισμός.
Οι αθλητές/τριες υποβάλλονται συχνά σε προπόνηση υψηλής έντασης, με αποτέλεσμα να αυξάνεται το οξειδωτικό στρες, η φλεγμονή και η επιβάρυνση του ανοσοποιητικού συστήματος μας (11-13).
Μεθοδολογία Μελέτης:
Παρόλο που ένας ολοένα αυξανόμενος αριθμός μελετών έχει εξετάσει τα οφέλη των συμπληρωμάτων φαρμακευτικών μανιταριών σε αθλήτριες/ές, δεν υπήρχε μέχρι και πέρυσι μία ολοκληρωμένη ανασκόπηση που να συνθέτει συστηματικά τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία σχετικά με το πώς διάφορα είδη φαρμακευτικών μανιταριών επηρεάζουν:
- την απόδοση,
- την αντοχή,
- την κόπωση,
- το ανοσοποιητικό σύστημα, και
- την αποκατάσταση,
παρέχοντας κατευθυντήριες γραμμές για μελλοντικές μελέτες και πρακτικές εφαρμογές.
Έχοντας αυτό ως σημείο αναφοράς, μία εξαμελής ερευνητική ομάδα από 2 ηπείρους (Κίνα, Κορέα, Η.Π.Α.) πραγματοποίησε μία πολύγλωσση συστηματική αναζήτηση στην βιβλιογραφία εξετάζοντας μελέτες από 4 σημαντικές επιστημονικές βάσεις δεδομένων (PubMed, Scopus, Web of Science και CNKI), αναζητώντας - αξιολογώντας δεδομένα και στοιχεία για περισσότερα από 10 είδη φαρμακευτικών μανιταριών.
Δεν συμπεριλήφθηκαν αναφορές περίπτωσης και πραγματοποιήθηκε λεπτομερής αξιολόγηση, όπως ο τύπος του συμπληρώματος, η δοσολογία, η διάρκεια, τα χαρακτηριστικά των αθλητών/τριων και τα αποτελέσματα που προέκυψαν.
Συνολικά, εντοπίστηκαν 14 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές με την συμμετοχή 528 αθλητών/τριων από διάφορα είδη αθλητισμού, οι οποίες συμπεριλήφθηκαν σε αυτήν την συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση.
8 από τις 14 μελέτες (288 αθλήτριες/ές) κρίθηκαν κατάλληλες για μετα-ανάλυση, καθώς χρησιμοποίησαν συγκρίσιμες παρεμβάσεις.
Η διάρκεια των μελετών κυμάνθηκε από 2 εβδομάδες έως 4 μήνες, και τα αθλήματα που εξετάστηκαν ήταν ποδηλασία, ποδόσφαιρο, πάλη, τρέξιμο μεγάλων αποστάσεων, καλαθοσφαίριση και χειμερινά αθλήματα.
Έγινε αυστηρή επιλογή τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών, υψηλής ποιότητας, στις οποίες χρησιμοποιήθηκαν συμπληρώματα φαρμακευτικών μανιταριών ως η μοναδική παρέμβαση (όχι σε συνδυασμό με άλλα βότανα ή βιταμίνες κ.ο.κ.).
Οι μελέτες κάλυψαν 2 δεκαετίες, την περίοδο 2004 έως 2024.
Παρόλο που ένας ολοένα αυξανόμενος αριθμός μελετών έχει εξετάσει τα οφέλη των συμπληρωμάτων φαρμακευτικών μανιταριών σε αθλήτριες/ές, δεν υπήρχε μέχρι και πέρυσι μία ολοκληρωμένη ανασκόπηση που να συνθέτει συστηματικά τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία σχετικά με το πώς διάφορα είδη φαρμακευτικών μανιταριών επηρεάζουν:
- την απόδοση,
- την αντοχή,
- την κόπωση,
- το ανοσοποιητικό σύστημα, και
- την αποκατάσταση,
παρέχοντας κατευθυντήριες γραμμές για μελλοντικές μελέτες και πρακτικές εφαρμογές.
Έχοντας αυτό ως σημείο αναφοράς, μία εξαμελής ερευνητική ομάδα από 2 ηπείρους (Κίνα, Κορέα, Η.Π.Α.) πραγματοποίησε μία πολύγλωσση συστηματική αναζήτηση στην βιβλιογραφία εξετάζοντας μελέτες από 4 σημαντικές επιστημονικές βάσεις δεδομένων (PubMed, Scopus, Web of Science και CNKI), αναζητώντας - αξιολογώντας δεδομένα και στοιχεία για περισσότερα από 10 είδη φαρμακευτικών μανιταριών.
Δεν συμπεριλήφθηκαν αναφορές περίπτωσης και πραγματοποιήθηκε λεπτομερής αξιολόγηση, όπως ο τύπος του συμπληρώματος, η δοσολογία, η διάρκεια, τα χαρακτηριστικά των αθλητών/τριων και τα αποτελέσματα που προέκυψαν.
Συνολικά, εντοπίστηκαν 14 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές με την συμμετοχή 528 αθλητών/τριων από διάφορα είδη αθλητισμού, οι οποίες συμπεριλήφθηκαν σε αυτήν την συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση.
8 από τις 14 μελέτες (288 αθλήτριες/ές) κρίθηκαν κατάλληλες για μετα-ανάλυση, καθώς χρησιμοποίησαν συγκρίσιμες παρεμβάσεις.
Η διάρκεια των μελετών κυμάνθηκε από 2 εβδομάδες έως 4 μήνες, και τα αθλήματα που εξετάστηκαν ήταν ποδηλασία, ποδόσφαιρο, πάλη, τρέξιμο μεγάλων αποστάσεων, καλαθοσφαίριση και χειμερινά αθλήματα.
Έγινε αυστηρή επιλογή τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών, υψηλής ποιότητας, στις οποίες χρησιμοποιήθηκαν συμπληρώματα φαρμακευτικών μανιταριών ως η μοναδική παρέμβαση (όχι σε συνδυασμό με άλλα βότανα ή βιταμίνες κ.ο.κ.).
Οι μελέτες κάλυψαν 2 δεκαετίες, την περίοδο 2004 έως 2024.
Ευρήματα:
Τα ευρήματα στο επιστημονικό περιοδικό "Frontiers in Nutrition" και η μετα-ανάλυση έδειξε ότι η χορήγηση συμπληρωμάτων διατροφής φαρμακευτικών μανιταριών (5 διαφορετικά είδη) βελτίωσε σημαντικά:
- την απόδοση της αντοχής,
- το αναπνευστικό κατώφλι, και
- την μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου [VO2peak].
Αυτά τα δεδομένα υποδεικνύουν ενισχυμένη αερόβια ικανότητα μέσω διαφόρων μηχανισμών, ενώ το γεγονός ότι συνοδεύονταν από χαμηλή ετερογένεια, υποδηλώνει σταθερά οφέλη, τα οποία μπορούν να αναπαραχθούν σε όλες τις μελέτες.
Επιπρόσθετα, η χορήγηση συμπληρώματος φαρμακευτικών μανιταριών οδήγησε σε σημαντική βελτίωση:
- του αζώτου ουρίας,
- του γαλακτικού οξέος,
- του αιματοκρίτη, και της
- της υπεροξειδικής δισμουτάσης.
Η περαιτέρω ανάλυση αποκάλυψε επιπλέον αυτά τα εκχυλίσματα αύξησαν σημαντικά τα επίπεδα αιμοσφαιρίνης, με εντονότερη δράση να παρατηρείται στους/στις αθλητές/τριες αντοχής.
Υπάρχουν ενδείξεις ότι ορισμένα είδη επηρεάζουν θετικά και την τεστοστερόνη, μέσω τουλάχιστον 2 μηχανισμών, το οποίο εξηγεί εν μέρει την βελτιωμένη απόδοση που παρατηρείται από την χορήγηση τους.
Τα οφέλη επιβεβαιώθηκαν και στην εντατική προπόνηση, μεταξύ άλλων διατηρώντας και τα αποθέματα σιδήρου, εκτός του ότι προσέφεραν ενισχυμένη μεταβολική προσαρμογή.
Καταγράφηκε μεγάλη διακύμανση στην ημερήσια δοσολογία που χορηγήθηκε.
Τα διαθέσιμα στοιχεία τεκμηριώνουν την εργογόνο, αντιοξειδωτική και ανοσοπροστατευτική τους δράση, εφόσον χρησιμοποιούνται :
- στην κατάλληλη δοσολογία, και
- για τα ενδεδειγμένα χρονικά διαστήματα.
Ωστόσο, απαιτούνται εκτενέστερες μελέτες, προκειμένου να εξειδικευτούν οι πρακτικές συστάσεις και να θεσπιστούν επίσημες κατευθυντήριες γραμμές για την αθλητική διατροφή. Στο ενδιάμεσο χρονικό διάστημα, βασιζόμαστε κυρίως στα δεδομένα που έχουμε από τις ανθρώπινες μελέτες υψηλής ποιότητας και, δευτερευόντως, σε αναφορές αθλητριών/ων που ήδη τα χρησιμοποιούν για μακρύ χρονικό διάστημα.
Η εν λόγω ερευνητική ομάδα έκλεισε την περίληψη της μελέτη αναφέροντας ότι:
"Τα ευρήματα μας υποστηρίζουν την δυναμική των συμπληρωμάτων διατροφής φαρμακευτικών μανιταριών ως φυσικών, ασφαλών και αποτελεσματικών εργογόνων βοηθημάτων, τα οποία ενισχύουν την αντοχή, την αποκατάσταση και την φυσιολογική ανθεκτικότητα των αθλητριών/των".
Τα ευρήματα στο επιστημονικό περιοδικό "Frontiers in Nutrition" και η μετα-ανάλυση έδειξε ότι η χορήγηση συμπληρωμάτων διατροφής φαρμακευτικών μανιταριών (5 διαφορετικά είδη) βελτίωσε σημαντικά:
- την απόδοση της αντοχής,
- το αναπνευστικό κατώφλι, και
- την μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου [VO2peak].
Αυτά τα δεδομένα υποδεικνύουν ενισχυμένη αερόβια ικανότητα μέσω διαφόρων μηχανισμών, ενώ το γεγονός ότι συνοδεύονταν από χαμηλή ετερογένεια, υποδηλώνει σταθερά οφέλη, τα οποία μπορούν να αναπαραχθούν σε όλες τις μελέτες.
Επιπρόσθετα, η χορήγηση συμπληρώματος φαρμακευτικών μανιταριών οδήγησε σε σημαντική βελτίωση:
- του αζώτου ουρίας,
- του γαλακτικού οξέος,
- του αιματοκρίτη, και της
- της υπεροξειδικής δισμουτάσης.
Η περαιτέρω ανάλυση αποκάλυψε επιπλέον αυτά τα εκχυλίσματα αύξησαν σημαντικά τα επίπεδα αιμοσφαιρίνης, με εντονότερη δράση να παρατηρείται στους/στις αθλητές/τριες αντοχής.
Υπάρχουν ενδείξεις ότι ορισμένα είδη επηρεάζουν θετικά και την τεστοστερόνη, μέσω τουλάχιστον 2 μηχανισμών, το οποίο εξηγεί εν μέρει την βελτιωμένη απόδοση που παρατηρείται από την χορήγηση τους.
Τα οφέλη επιβεβαιώθηκαν και στην εντατική προπόνηση, μεταξύ άλλων διατηρώντας και τα αποθέματα σιδήρου, εκτός του ότι προσέφεραν ενισχυμένη μεταβολική προσαρμογή.
Καταγράφηκε μεγάλη διακύμανση στην ημερήσια δοσολογία που χορηγήθηκε.
Τα διαθέσιμα στοιχεία τεκμηριώνουν την εργογόνο, αντιοξειδωτική και ανοσοπροστατευτική τους δράση, εφόσον χρησιμοποιούνται :
- στην κατάλληλη δοσολογία, και
- για τα ενδεδειγμένα χρονικά διαστήματα.
Ωστόσο, απαιτούνται εκτενέστερες μελέτες, προκειμένου να εξειδικευτούν οι πρακτικές συστάσεις και να θεσπιστούν επίσημες κατευθυντήριες γραμμές για την αθλητική διατροφή. Στο ενδιάμεσο χρονικό διάστημα, βασιζόμαστε κυρίως στα δεδομένα που έχουμε από τις ανθρώπινες μελέτες υψηλής ποιότητας και, δευτερευόντως, σε αναφορές αθλητριών/ων που ήδη τα χρησιμοποιούν για μακρύ χρονικό διάστημα.
Η εν λόγω ερευνητική ομάδα έκλεισε την περίληψη της μελέτη αναφέροντας ότι:
"Τα ευρήματα μας υποστηρίζουν την δυναμική των συμπληρωμάτων διατροφής φαρμακευτικών μανιταριών ως φυσικών, ασφαλών και αποτελεσματικών εργογόνων βοηθημάτων, τα οποία ενισχύουν την αντοχή, την αποκατάσταση και την φυσιολογική ανθεκτικότητα των αθλητριών/των".
Παρενέργειες:
Οι μελέτες σε ανθρώπους δείχνουν ότι τα συμπληρώματα φαρμακευτικών μανιταριών είναι γενικά ασφαλή, καθώς έχουν αναφερθεί ελάχιστες παρενέργειες με ήπια εκδήλωση.
Οι μελέτες δεν έχουν διαπιστώσει ηπατοτοξικότητα ή σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες, γεγονός που ενισχύει την άποψη περί της βραχυπρόθεσμης ασφάλειας τους και συνάδει με το γεγονός ότι υπάρχει μία μακρόχρονη παραδοσιακή χρήση τους, η οποία δεν είναι μόνο στην Ασία αλλά και στην Ευρώπη, όπου υπάρχει καταγεγραμμένη χρήση ακόμα και πριν από το 1997, μία χρονιά ορόσημο για την διατροφή στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Έχοντας γράψει αυτά, στην αγορά κυκλοφορούν πολλά σκευάσματα αμφίβολης ποιότητας και προέλευσης. Επομένως, χρειάζεται να εμπιστευόμαστε μόνο αξιόπιστες εταιρείες και πάντα να ζητάμε τα σχετικά αποδεικτικά έγγραφα που τεκμηριώνουν την ποιότητα τους και την ασφάλεια τους, όπως είναι για παράδειγμα οι πιστοποιήσεις (ISO, GMP, HACCP κ.ά.), τα Πιστοποιητικά Ανάλυσης (Certificate of Analysis), καθώς και τον Αρ. Γν. ΕΟΦ.
Ενδεικτικά, να αναφέρω ότι σε έρευνες που κατά καιρούς πραγματοποιώ:
- περίπου το 72% δεν έχει απολύτως καμμία πιστοποίηση, και με τις εταιρείες να μην προσκομίζουν πρόσφατα Πιστοποιητικά Ανάλυσης, ενώ
- περίπου το 90% των σκευασμάτων που κυκλοφορούν στην Ελλάδα δεν έχουν υποβάλλει φάκελο με τα αναγκαία έγγραφα στον ΕΟΦ, ενώ έχουν υποπέσει στην αντίληψη μου φαρμακεία που διακινούν σκευάσματα χωρίς τον Αρ. Γν. ΕΟΦ.
Οι αθλητές/τριες χρειάζεται να επιλέγουν ποιοτικά συμπληρώματα φαρμακευτικών μανιταριών, τα οποία διαθέτουν τυποποιημένη μέθοδο εκχύλισης (όχι απλή σκόνη).
Οι μελέτες σε ανθρώπους δείχνουν ότι τα συμπληρώματα φαρμακευτικών μανιταριών είναι γενικά ασφαλή, καθώς έχουν αναφερθεί ελάχιστες παρενέργειες με ήπια εκδήλωση.
Οι μελέτες δεν έχουν διαπιστώσει ηπατοτοξικότητα ή σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες, γεγονός που ενισχύει την άποψη περί της βραχυπρόθεσμης ασφάλειας τους και συνάδει με το γεγονός ότι υπάρχει μία μακρόχρονη παραδοσιακή χρήση τους, η οποία δεν είναι μόνο στην Ασία αλλά και στην Ευρώπη, όπου υπάρχει καταγεγραμμένη χρήση ακόμα και πριν από το 1997, μία χρονιά ορόσημο για την διατροφή στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Έχοντας γράψει αυτά, στην αγορά κυκλοφορούν πολλά σκευάσματα αμφίβολης ποιότητας και προέλευσης. Επομένως, χρειάζεται να εμπιστευόμαστε μόνο αξιόπιστες εταιρείες και πάντα να ζητάμε τα σχετικά αποδεικτικά έγγραφα που τεκμηριώνουν την ποιότητα τους και την ασφάλεια τους, όπως είναι για παράδειγμα οι πιστοποιήσεις (ISO, GMP, HACCP κ.ά.), τα Πιστοποιητικά Ανάλυσης (Certificate of Analysis), καθώς και τον Αρ. Γν. ΕΟΦ.
Ενδεικτικά, να αναφέρω ότι σε έρευνες που κατά καιρούς πραγματοποιώ:
- περίπου το 72% δεν έχει απολύτως καμμία πιστοποίηση, και με τις εταιρείες να μην προσκομίζουν πρόσφατα Πιστοποιητικά Ανάλυσης, ενώ
- περίπου το 90% των σκευασμάτων που κυκλοφορούν στην Ελλάδα δεν έχουν υποβάλλει φάκελο με τα αναγκαία έγγραφα στον ΕΟΦ, ενώ έχουν υποπέσει στην αντίληψη μου φαρμακεία που διακινούν σκευάσματα χωρίς τον Αρ. Γν. ΕΟΦ.
Οι αθλητές/τριες χρειάζεται να επιλέγουν ποιοτικά συμπληρώματα φαρμακευτικών μανιταριών, τα οποία διαθέτουν τυποποιημένη μέθοδο εκχύλισης (όχι απλή σκόνη).
Σημαντική υπενθύμιση:
Παρότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια παρουσιάζουν αξιοσημείωτα οφέλη, σε καμμία περίπτωση δεν είναι κατάλληλα για αυτοθεραπεία.
Για ασφαλή και αποτελεσματική χρήση:
- το ενδεικνυόμενο είδος ή είδη φαρμακευτικών μανιταριών,
- ο λόγος χρήσης τους: απλή προπόνηση ή προετοιμασία για αγώνα, καθώς και
- η δοσολογία μαζί με τον τρόπο λήψης τους,
χρειάζεται να καθορίζονται αποκλειστικά από επαγγελματία υγείας, κατά προτίμηση με εμπειρία στα φαρμακευτικά μανιτάρια, ώστε να συνεκτιμηθεί το συνολικό προφίλ και να εξασφαλιστεί η αναγκαία εξατομίκευση.
Παρότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια παρουσιάζουν αξιοσημείωτα οφέλη, σε καμμία περίπτωση δεν είναι κατάλληλα για αυτοθεραπεία.
Για ασφαλή και αποτελεσματική χρήση:
- το ενδεικνυόμενο είδος ή είδη φαρμακευτικών μανιταριών,
- ο λόγος χρήσης τους: απλή προπόνηση ή προετοιμασία για αγώνα, καθώς και
- η δοσολογία μαζί με τον τρόπο λήψης τους,
χρειάζεται να καθορίζονται αποκλειστικά από επαγγελματία υγείας, κατά προτίμηση με εμπειρία στα φαρμακευτικά μανιτάρια, ώστε να συνεκτιμηθεί το συνολικό προφίλ και να εξασφαλιστεί η αναγκαία εξατομίκευση.
Περίληψη:
Η παρούσα ανασκόπηση, η οποία περιέλαβε 14 μελέτες, υποδεικνύει ότι τα συμπληρώματα φαρμακευτικών μανιταριών περιέχουν διάφορες βιοδραστικές ενώσεις, οι οποίες θεωρείται ότι ασκούν αντιοξειδωτική, αντιφλεγμονώδη, ανοσορυθμιστική και αιματολογική δράση σε αθλητές/τριες.
Οι ενώσεις αυτές συνδέονται με ευεργετικά αποτελέσματα, όπως η αυξημένη αντοχή, η βελτιωμένη ανοσολογική λειτουργία και η μείωση των δεικτών μυϊκής βλάβης.
Τα αποτελέσματα της μετα-ανάλυσης επιβεβαίωσαν σημαντικές βελτιώσεις στην αερόβια ικανότητα και την ερυθροποίηση.
Επιπλέον, τα τρέχοντα δεδομένα υποδεικνύουν καλό προφίλ ασφάλειας, καθώς δεν έχουν αναφερθεί σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες.
Οι μελλοντικές μελέτες θα πρέπει να έχουν μεγαλύτερη διάρκεια χορήγησης και να διευκρινιστούν οι μοριακοί μηχανισμοί δράσης τους και η σχέση δοσολογίας-απόκρισης αυτών των βιοδραστικών ενώσεων των φαρμακευτικών μανιταριών σε διαφορετικά αθλήματα.
Η χρήση ποιοτικών σκευασμάτων, με εξατομικευμένη χορήγηση, είναι μονόδρομος για να πετύχουμε τα αποτελέσματα που αναφέρονται στις επιστημονικές μελέτες.
Η παρούσα ανασκόπηση, η οποία περιέλαβε 14 μελέτες, υποδεικνύει ότι τα συμπληρώματα φαρμακευτικών μανιταριών περιέχουν διάφορες βιοδραστικές ενώσεις, οι οποίες θεωρείται ότι ασκούν αντιοξειδωτική, αντιφλεγμονώδη, ανοσορυθμιστική και αιματολογική δράση σε αθλητές/τριες.
Οι ενώσεις αυτές συνδέονται με ευεργετικά αποτελέσματα, όπως η αυξημένη αντοχή, η βελτιωμένη ανοσολογική λειτουργία και η μείωση των δεικτών μυϊκής βλάβης.
Τα αποτελέσματα της μετα-ανάλυσης επιβεβαίωσαν σημαντικές βελτιώσεις στην αερόβια ικανότητα και την ερυθροποίηση.
Επιπλέον, τα τρέχοντα δεδομένα υποδεικνύουν καλό προφίλ ασφάλειας, καθώς δεν έχουν αναφερθεί σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες.
Οι μελλοντικές μελέτες θα πρέπει να έχουν μεγαλύτερη διάρκεια χορήγησης και να διευκρινιστούν οι μοριακοί μηχανισμοί δράσης τους και η σχέση δοσολογίας-απόκρισης αυτών των βιοδραστικών ενώσεων των φαρμακευτικών μανιταριών σε διαφορετικά αθλήματα.
Η χρήση ποιοτικών σκευασμάτων, με εξατομικευμένη χορήγηση, είναι μονόδρομος για να πετύχουμε τα αποτελέσματα που αναφέρονται στις επιστημονικές μελέτες.
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ - ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ - ΕΡΕΥΝΕΣ
Ανάρτηση χωρίς παραπομπές δεν είναι επιστήμη αλλά λογοτεχνία.
Δικαιούσαι να γνωρίζεις από που αντλώ τις πληροφορίες αφενός για να ελέγχεις την αξιοπιστία των πηγών και αφετέρου για να επιβεβαιώνεις την αληθότητα τους.
Όχι λόγια του αέρα και αβάσιμοι ισχυρισμοί χωρίς τεκμηρίωση.
Για να διασφαλιστεί η εγκυρότητα των άρθρων, το 100% των πηγών είναι επιστημονικά περιοδικά, νοσοκομεία, πανεπιστήμια, επαγγελματίες υγείας κ.ο.κ.
Παραπομπές:
1. Singh, A.; Saini, R.K.; Kumar, A.; Chawla, P.; Kaushik, R. Mushrooms as Nutritional Powerhouses: A Review of Their Bioactive Compounds, Health Benefits, and Value-Added Products. Foods 2025, 14, 741. https://doi.org/10.3390/foods14050741
https://www.mdpi.com/2304-8158/14/5/741
2. Zafar Iqbal, Laraib & Khalid, Saliha & Faisal, Shah & Amjad, Warisha & Yaqoob, Misbah & Khan, Soban. (2025). Medicinal and nutritional potential of mushrooms: A review on bioactive compounds, enzymes and isolation techniques. GSC Biological and Pharmaceutical Sciences. 32. 098-107. 10.30574/gscbps.2025.32.2.0315.
https://www.researchgate.net/publication/394432618_Medicinal_and_nutritional_potential_of_mushrooms_A_review_on_bioactive_compounds_enzymes_and_isolation_techniques
3. Elsayed EA, El Enshasy H, Wadaan MA, Aziz R. Mushrooms: a potential natural source of anti-inflammatory compounds for medical applications. Mediators Inflamm. 2014;2014:805841. doi: 10.1155/2014/805841. Epub 2014 Nov 23. PMID: 25505823; PMCID: PMC4258329.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4258329/
4. Sadowska, A.; Włosek-Pawełas, D.; Car, H. Medicinal Mushrooms and Their Bioactive Compounds: From Traditional Use to Therapeutic Potential. Molecules 2026, 31, 1749. https://doi.org/10.3390/molecules31101749
https://www.mdpi.com/1420-3049/31/10/1749
5. Shaffique, S.; Kang, S.-M.; Kim, A.-Y.; Imran, M.; Aaqil Khan, M.; Lee, I.-J. Current Knowledge of Medicinal Mushrooms Related to Anti-Oxidant Properties. Sustainability 2021, 13, 7948. https://doi.org/10.3390/su13147948
https://www.mdpi.com/2071-1050/13/14/7948
6. Jeng-Leun Mau, Hsiu-Ching Lin, Chin-Chu Chen; Antioxidant Properties of Several Medicinal Mushrooms. J. Agric. Food Chem. 9 October 2002; 50 (21): 6072–6077. https://doi.org/10.1021/jf0201273
https://pubs.acs.org/jafcau/article-abstract/50/21/6072/3556089/Antioxidant-Properties-of-Several-Medicinal?redirectedFrom=fulltext
7. Wasser SP. Medicinal mushrooms as a source of antitumor and immunomodulating polysaccharides. Appl Microbiol Biotechnol. 2002 Nov;60(3):258-74. doi: 10.1007/s00253-002-1076-7. Epub 2002 Sep 10. PMID: 12436306.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12436306/
8. Jeitler M, Michalsen A, Frings D, Hübner M, Fischer M, Koppold-Liebscher DA, Murthy V and Kessler CS (2020) Significance of Medicinal Mushrooms in Integrative Oncology: A Narrative Review. Front. Pharmacol. 11:580656. doi: 10.3389/fphar.2020.580656
https://www.frontiersin.org/journals/pharmacology/articles/10.3389/fphar.2020.580656/full
9. Luo J, Ganesan K, Xu B. Unlocking the Power: New Insights into the Anti-Aging Properties of Mushrooms. J Fungi (Basel). 2024 Mar 14;10(3):215. doi: 10.3390/jof10030215. PMID: 38535223; PMCID: PMC10970926.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10970926/
10. Rukhsar, Saliha & Usman, Muhammad & Yousaf, Nousheen & Murtaza, Dr & Manzoor, Muhammad Aamir & Azam, Muhammad. (2025). Mushrooms in modern cosmetics: unlocking anti-aging, antioxidant, and therapeutic potential. Archives of Dermatological Research. 317. 10.1007/s00403-025-04048-7.
https://www.researchgate.net/publication/389689731_Mushrooms_in_modern_cosmetics_unlocking_anti-aging_antioxidant_and_therapeutic_potential
11. Lee, T.-T.; Li, T.-L.; Ko, B.-J.; Chien, L.-H. Effect of Acute High-Intensity Interval Training on Immune Function and Oxidative Stress in Canoe/Kayak Athletes. Biology 2023, 12, 1144. https://doi.org/10.3390/biology12081144
https://www.mdpi.com/2079-7737/12/8/1144
12. Rossi, Paola, Buonocore, Daniela, Altobelli, Elisa, Brandalise, Federico, Cesaroni, Valentina, Iozzi, Davide, Savino, Elena, Marzatico, Fulvio, Improving Training Condition Assessment in Endurance Cyclists: Effects of Ganoderma lucidum and Ophiocordyceps sinensis Dietary Supplementation, Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2014, 979613, 11 pages, 2014. https://doi.org/10.1155/2014/979613
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1155/2014/979613
13. Cichoń-Woźniak J, Ostapiuk-Karolczuk J, Cieślicka M, Dziewiecka H, Basta P, Maciejewski D, Skarpańska-Stejnborn A. Effect of 2 weeks rest-pause on oxidative stress and inflammation in female basketball players. Sci Rep. 2024 Jun 25;14(1):14578. doi: 10.1038/s41598-024-65309-5. PMID: 38918542; PMCID: PMC11199628.
https://www.nature.com/articles/s41598-024-65309-5.pdf
Ανάρτηση χωρίς παραπομπές δεν είναι επιστήμη αλλά λογοτεχνία.
Δικαιούσαι να γνωρίζεις από που αντλώ τις πληροφορίες αφενός για να ελέγχεις την αξιοπιστία των πηγών και αφετέρου για να επιβεβαιώνεις την αληθότητα τους.
Όχι λόγια του αέρα και αβάσιμοι ισχυρισμοί χωρίς τεκμηρίωση.
Για να διασφαλιστεί η εγκυρότητα των άρθρων, το 100% των πηγών είναι επιστημονικά περιοδικά, νοσοκομεία, πανεπιστήμια, επαγγελματίες υγείας κ.ο.κ.
Παραπομπές:
1. Singh, A.; Saini, R.K.; Kumar, A.; Chawla, P.; Kaushik, R. Mushrooms as Nutritional Powerhouses: A Review of Their Bioactive Compounds, Health Benefits, and Value-Added Products. Foods 2025, 14, 741. https://doi.org/10.3390/foods14050741
https://www.mdpi.com/2304-8158/14/5/741
2. Zafar Iqbal, Laraib & Khalid, Saliha & Faisal, Shah & Amjad, Warisha & Yaqoob, Misbah & Khan, Soban. (2025). Medicinal and nutritional potential of mushrooms: A review on bioactive compounds, enzymes and isolation techniques. GSC Biological and Pharmaceutical Sciences. 32. 098-107. 10.30574/gscbps.2025.32.2.0315.
https://www.researchgate.net/publication/394432618_Medicinal_and_nutritional_potential_of_mushrooms_A_review_on_bioactive_compounds_enzymes_and_isolation_techniques
3. Elsayed EA, El Enshasy H, Wadaan MA, Aziz R. Mushrooms: a potential natural source of anti-inflammatory compounds for medical applications. Mediators Inflamm. 2014;2014:805841. doi: 10.1155/2014/805841. Epub 2014 Nov 23. PMID: 25505823; PMCID: PMC4258329.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4258329/
4. Sadowska, A.; Włosek-Pawełas, D.; Car, H. Medicinal Mushrooms and Their Bioactive Compounds: From Traditional Use to Therapeutic Potential. Molecules 2026, 31, 1749. https://doi.org/10.3390/molecules31101749
https://www.mdpi.com/1420-3049/31/10/1749
5. Shaffique, S.; Kang, S.-M.; Kim, A.-Y.; Imran, M.; Aaqil Khan, M.; Lee, I.-J. Current Knowledge of Medicinal Mushrooms Related to Anti-Oxidant Properties. Sustainability 2021, 13, 7948. https://doi.org/10.3390/su13147948
https://www.mdpi.com/2071-1050/13/14/7948
6. Jeng-Leun Mau, Hsiu-Ching Lin, Chin-Chu Chen; Antioxidant Properties of Several Medicinal Mushrooms. J. Agric. Food Chem. 9 October 2002; 50 (21): 6072–6077. https://doi.org/10.1021/jf0201273
https://pubs.acs.org/jafcau/article-abstract/50/21/6072/3556089/Antioxidant-Properties-of-Several-Medicinal?redirectedFrom=fulltext
7. Wasser SP. Medicinal mushrooms as a source of antitumor and immunomodulating polysaccharides. Appl Microbiol Biotechnol. 2002 Nov;60(3):258-74. doi: 10.1007/s00253-002-1076-7. Epub 2002 Sep 10. PMID: 12436306.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12436306/
8. Jeitler M, Michalsen A, Frings D, Hübner M, Fischer M, Koppold-Liebscher DA, Murthy V and Kessler CS (2020) Significance of Medicinal Mushrooms in Integrative Oncology: A Narrative Review. Front. Pharmacol. 11:580656. doi: 10.3389/fphar.2020.580656
https://www.frontiersin.org/journals/pharmacology/articles/10.3389/fphar.2020.580656/full
9. Luo J, Ganesan K, Xu B. Unlocking the Power: New Insights into the Anti-Aging Properties of Mushrooms. J Fungi (Basel). 2024 Mar 14;10(3):215. doi: 10.3390/jof10030215. PMID: 38535223; PMCID: PMC10970926.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10970926/
10. Rukhsar, Saliha & Usman, Muhammad & Yousaf, Nousheen & Murtaza, Dr & Manzoor, Muhammad Aamir & Azam, Muhammad. (2025). Mushrooms in modern cosmetics: unlocking anti-aging, antioxidant, and therapeutic potential. Archives of Dermatological Research. 317. 10.1007/s00403-025-04048-7.
https://www.researchgate.net/publication/389689731_Mushrooms_in_modern_cosmetics_unlocking_anti-aging_antioxidant_and_therapeutic_potential
11. Lee, T.-T.; Li, T.-L.; Ko, B.-J.; Chien, L.-H. Effect of Acute High-Intensity Interval Training on Immune Function and Oxidative Stress in Canoe/Kayak Athletes. Biology 2023, 12, 1144. https://doi.org/10.3390/biology12081144
https://www.mdpi.com/2079-7737/12/8/1144
12. Rossi, Paola, Buonocore, Daniela, Altobelli, Elisa, Brandalise, Federico, Cesaroni, Valentina, Iozzi, Davide, Savino, Elena, Marzatico, Fulvio, Improving Training Condition Assessment in Endurance Cyclists: Effects of Ganoderma lucidum and Ophiocordyceps sinensis Dietary Supplementation, Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2014, 979613, 11 pages, 2014. https://doi.org/10.1155/2014/979613
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1155/2014/979613
13. Cichoń-Woźniak J, Ostapiuk-Karolczuk J, Cieślicka M, Dziewiecka H, Basta P, Maciejewski D, Skarpańska-Stejnborn A. Effect of 2 weeks rest-pause on oxidative stress and inflammation in female basketball players. Sci Rep. 2024 Jun 25;14(1):14578. doi: 10.1038/s41598-024-65309-5. PMID: 38918542; PMCID: PMC11199628.
https://www.nature.com/articles/s41598-024-65309-5.pdf
