ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

με φαρμακευτικά μανιτάρια

Ιωάννης Κιούσης,
Στέλεχος Διατροφής & Διαιτολογίας
14/1/2026. Ενημέρωση: 4/3/2026

Το παρακάτω εκτενές άρθρο (χρόνος ανάγνωσης: 79 λεπτά) αποτελεί απόρροια προσωπικής απώλειας

Το 2010, με διαφορά 3 μηνών, Ιούλιος και Οκτώβριος, ο πατέρας μου και ο θείος μου απεβίωσαν (μεταστατικός καρκίνος πνεύμονα, λόγω καπνίσματος).
Οι μήνες που προηγήθηκαν με σημάδεψαν ανεξίτηλα και η πορεία της ζωής μου άλλαξε δραστικά.

Έκτοτε, έχω αφιερώσει απροσμέτρητο αριθμό ωρών για την αναζήτηση φυσικών αντικαρκινικών μεθόδων με επιστημονική τεκμηρίωση, τόσο για την πρόληψη όσο και για την συμπληρωματική αντιμετώπιση.

2 χρόνια μετά, Σεπτέμβριος 2012, συνάντησα τα φαρμακευτικά μανιτάρια και αποφάσισα να εμβαθύνω στην νο 1 δράση τους:
την αντικαρκινική, για την οποία γίνεται μνεία ακόμα και από το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου των Η.Π.Α. (9) 

Το ότι ένας επιστημονικός φορέας - και μάλιστα αυτού του βεληνεκούς - κάνει θετική αναφορά, μόνο αμελητέο δεν είναι, και αξίζει να γνωστοποιηθεί σε Ογκολόγους, ασθενείς και τις οικογένειες τους.

Οι αναφορές ασθενών που έχω παρακολουθήσει όλα αυτά τα χρόνια, μεταξύ αυτών και με μεταστατικό καρκίνο τελικού σταδίου, επιβεβαιώνουν, και με το παραπάνω, τα ευρήματα των επιστημονικών μελετών που δημοσιεύονται ανά τον κόσμο

Είναι τιμή μου που το παρακάτω άρθρο για διάφορα είδη καρκίνου φιλοξενήθηκε στο ενημερωτικό blog της Διαγνωστικής Αθηνών

Σκοπός του άρθρου είναι να ενημερώσει ασθενείς, τις οικογένειες τους και τους/τις επαγγελματίες Υγείας που έχουν αναλάβει την φροντίδα τους.
Δεν παρέχει επίσημες οδηγίες για την αντιμετώπιση του καρκίνου

Από το 2002, ο Επικεφαλής Κλινικών Προγραμμάτων στο Cancer Research UK τόνισε εμφατικά τις αντικαρκινικές δράσεις των φαρμακευτικών μανιταριών (20)

Εκτεταμένες κλινικές δοκιμές, ακόμα και στις Η.Π.Α. (20)

Εδώ και μισό αιώνα, χρήση σε χιλιάδες καρκινοπαθείς, συνδυαστικά με την χημειοθεραπεία ή μεμονωμένα (9, 33, 37, 54, 298, 299)

Ενδεικτικά ευρήματα από ανθρώπινες μελέτες για 31 είδη καρκίνου συμπεριλαμβανομένου του προχωρημένου καρκίνου αλλά και του παιδικού καρκίνου.

Σε ενδιαφέρει κάποιο είδος καρκίνου που δεν αναφέρεται στην παρακάτω λίστα ;
Ρώτησε με

- γαστρικό κακόηθες λέμφωμα

- γλοίωμα (όγκος στον εγκέφαλο)

- γλώσσας

 - δωδεκαδακτύλου 

- ενδομητρίου

- ήπατος

- ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα

- καρδιάς 

- λεμφώματα επιθετικά 

- λέμφωμα μη Hodgkin 

- λευχαιμία οξεία μυελογενής

- μαστού

- μήτρας

- μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο

- νεφρών

- οισοφάγου

- ουροδόχου κύστης

- παγκρέατος

- παιδικός

- πνεύμονα 

- παχέος εντέρου

 - πολλαπλό μυέλωμα

- προστάτη

- ουροδόχου κύστης

- ρινοφαρυγγικό καρκίνωμα

- στοματικό ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα

- στομάχου

- τραχήλου μήτρας

- χοληδόχου κύστης

- χοληδόχου πόρου

- ωοθηκών 

Αναφορά στα φαρμακευτικά μανιτάρια και από το φημισμένο ίδρυμα θεραπείας και έρευνας για τον καρκίνο στις Η.Π.Α., το Memorial Sloan Kettering Cancer Center (25, 64-74)

ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Το ζήτημα είναι το εξής: δεν εκτιμώ τα άρθρα που πραγματεύονται τον καρκίνο αλλά κάνουν ισχυρισμούς χωρίς να τους τεκμηριώνουν με στοιχεία και δεδομένα αλλά επικαλούνται πηγές που δεν μπορείς να ελέγξεις, και, όταν ζητάς τις αντίστοιχες αποδείξεις, είτε δεν σου απαντούν είτε σου απαντούν “δεν με πιστεύεις;”.

Άρθρο για τον καρκίνο χωρίς παραπομπές σε έρευνες δεν είναι επιστήμη αλλά λογοτεχνία, ενδεχομένως και μυθιστόρημα.

Δικαιούσαι να γνωρίζεις από που αντλώ τις πληροφορίες αφενός για να ελέγχεις την αξιοπιστία των πηγών και αφετέρου για να επιβεβαιώνεις την αληθότητα τους. Όχι λόγια του αέρα και αβάσιμοι ισχυρισμοί χωρίς τεκμηρίωση.
Για να διασφαλιστεί η εγκυρότητα των άρθρων, το 100% των πηγών είναι επιστημονικά περιοδικά, νοσοκομεία, πανεπιστήμια, επαγγελματίες υγείας κ.ο.κ.

Αυτό το άρθρο απευθύνεται σε ανθρώπους που επιθυμούν δεδομένα, μελέτες και έρευνες.
Όχι διατροφικά δόγματα, όχι πεποιθήσεις, όχι απόψεις αλλά επιστήμη. 

Όταν πρόκειται για την λήψη αποφάσεων ζωής και θανάτου, οι οποίες αφορούν κάτι τόσο σημαντικό όσο είναι η Υγεία η δική μας ή της οικογένειας μας, χρειάζεται να αναζητάμε μεθόδους, οι οποίες τεκμηριώνονται επιστημονικά.
Πάνω σε αυτήν την βάση στηρίχθηκα για την συγγραφή αυτού του άρθρου.

Στον χώρο της Υγείας υπάρχει μεγάλη παραπληροφόρηση, ενίοτε ακόμα και εξαπάτηση, με αποτέλεσμα οι συνάνθρωποι μας όχι μόνο να χάνουν τεράστια χρηματικά ποσά αλλά να μην βρίσκουν ούτε την Υγεία τους.

Κάθε μήνα, αν όχι κάθε εβδομάδα, εμφανίζεται και μία νέα διατροφική τάση ή μόδα, η οποία υποστηρίζεται όχι από επιστημονικά δεδομένα αλλά από εμπορικά συμφέροντα. Αυτό δεν είναι ακαδημαϊκή έρευνα. Οι επιστημονικά αβάσιμες απόψεις και πεποιθήσεις είναι διάχυτες ακόμα και σε άρθρα που γράφονται από επαγγελματίες Υγείας. 

Ως εκ τούτου, ο μόνος τρόπος για να ανακαλύψουμε την αλήθεια είναι να εμβαθύνουμε στην πρωτογενή βιβλιογραφία ώστε να διαβάσουμε τις μελέτες εμείς και να μην βασιστούμε στα λόγια κάποιου τρίτου ανθρώπου.
Για αυτόν ακριβώς τον λόγο είναι σημαντικό να ζητάμε τις πηγές.

Οποιοδήποτε είδος καρκίνου κι αν σε απασχολεί είναι μάλλον απίθανο να μην υπάρχει τουλάχιστον ένα φαρμακευτικό μανιτάρι, το οποίο να υποστηρίζεται από ευρήματα σε ανθρώπους. 

Ξεκίνησα αυτό το άρθρο με στόχο να καταγράψω ένα απόσταγμα όλων των επιστημονικών ευρημάτων που έχουν υποπέσει στην αντίληψη μου από το 2012 έως σήμερα.
Και δημιουργήθηκε ένα άρθρο, το οποίο ξεπέρασε τις προσδοκίες μου διότι ο χρόνος ανάγνωσης του ξεπερνάει την 1 ώρα. Παρόλα αυτά, δεν είναι πλήρες διότι η επιστημονική βιβλιογραφία για την αντικαρκινική δράση τους είναι αχανής. Επομένως, εάν δεν βρήκες πληροφορίες για το είδος καρκίνου που σε ενδιαφέρει, συμπλήρωσε την φόρμα επικοινωνίας.

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ
Εδώ και δεκάδες χιλιάδες χρόνια (1), τα μανιτάρια αποτελούν ένα βασικό στοιχείο της διατροφής μας (2) και η χρήση τους είναι τόσο ως τρόφιμα όσο και ως φάρμακο (3, 4). Είναι αξιοσημείωτο ότι τα μανιτάρια παρέχουν θρεπτικά συστατικά, τα οποία δεν υπάρχουν σε απολύτως καμμία άλλη τροφή (5).
Λόγω της κυριολεκτικά μηδενικής χοληστερόλης τους αλλά και της ελάχιστης περιεκτικότητας σε θερμίδες, επιβλαβή λιπαρά και νάτριο, τα μανιτάρια αποτελούν μία πολύτιμη τροφή (6), ενώ παράλληλα παρέχουν στον οργανισμό μας αναγκαίες βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία (7, 8). 

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ
Σύμφωνα με καταξιωμένο επιστημονικό φορέα των ΗΠΑ, το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου, "τα φαρμακευτικά μανιτάρια είναι μανιτάρια που χρησιμοποιούνται ως φάρμακο" (9). Τα φαρμακευτικά μανιτάρια αποτελούν μία ειδική κατηγορία μανιταριών, τα οποία έχουν το δικό τους επιστημονικό περιοδικό ήδη από το 1999 (29). Στο συγκεκριμένο περιοδικό είναι αρχισυντάκτης ο καθηγητής Solomon Wasser (10, 11), ο οποίος αναφέρει ότι περισσότερες από 130 φαρμακευτικές λειτουργίες πιστεύεται ότι παράγονται από τα φαρμακευτικά μανιτάρια (12), με τις 5 εξ'αυτών να έχουν άμεση σχέση με τον καρκίνο: 1. αναλγητικές,  2. ανοσορυθμιστικές, 3. αντι-οξειδωτικές, 4. αντι-φλεγμονώδεις και αντι-μεταστατικές (59).

Για τα φαρμακευτικά μανιτάρια η επιστημονική κοινότητα έχει δείξει έντονο ενδιαφέρον ως προς την εφαρμογή τους ακόμα και ως σύγχρονο φάρμακο, δημιουργούνται φάρμακα βασισμένα στα φαρμακευτικά μανιτάρια τόσο στην Ανατολή όσο και στην Δύση, ενώ χρησιμοποιούνται σε αντικαρκινικά και φαρμακολογικά σκευάσματα.
Εκτός από άλλες παθήσεις, έχουν εφαρμοστεί σε κλινικές δοκιμές για προχωρημένο καρκίνο. Παράλληλα, αναγνωρίζονται ως προσαρμογόνα τρόφιμα.

Παγκοσμίως, χρησιμοποιούνται ευρέως, ενώ ορισμένα είδη καταγράφονται σε αρκετές σημαντικές φαρμακοποιίες, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής, των ΗΠΑ και της Κινεζικής. Περιέχει ένα αξιοσημείωτο αριθμό βιοενεργών συστατικών (άνω των 500) με αποτέλεσμα να έχουν χαρακτηριστεί ως "θεραπευτικό βιο-εργοστάσιο".

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ
Εδώ και λίγα χρόνια, ο καρκίνος είναι πλέον η νούμερο 1 αιτία θανάτου κάτω των 65 ετών, σύμφωνα με δεδομένα από χώρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση (13), ενώ σε αρκετές χώρες, σύμφωνα με δεδομένα του 2024, αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου ανεξαρτήτως ηλικίας (14). 
Όπως αναφέρει η Αμερικανική Εταιρεία Καρκίνου, ορισμένα είδη χημειοθεραπείας προκαλούν βλάβες σε διάφορα όργανα μας (15), με αποτέλεσμα να προκύπτουν μακροπρόθεσμες παρενέργειες στα φυσιολογικά κύτταρα (16). Επομένως, ανά τον κόσμο διάφορες επιστημονικές ομάδες εξετάζουν φυσικές εναλλακτικές μεθόδους, οι οποίες να προσφέρουν οφέλη στην αντιμετώπιση του καρκίνου με τις ελάχιστες δυνατές παρενέργειες (17).

Μία από αυτές τις φυσικές εναλλακτικές μεθόδους είναι τα φαρμακευτικά μανιτάρια, τα οποία είναι δοκιμασμένα σε ανθρώπινες μελέτες ήδη από την δεκαετία του 1940. 

Μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2025 με τίτλο "Τα φαρμακευτικά μανιτάρια στην θεραπεία του καρκίνου του παχέος εντέρου" αναφέρει ότι οι φαρμακευτικές ιδιότητες για περισσότερα από 600 μανιτάρια έχουν επιβεβαιωθεί επίσημα (17). Λίγα χρόνια νωρίτερα, το 2022, μία άλλη μελέτη με τίτλο "Αντικαρκινικές Δράσεις των Μανιταριών: Μια Παραμελημένη Πηγή για την Ανακάλυψη Φαρμάκων" αναφέρει ότι κλινικά έχουμε δοκιμάσει 11 είδη μανιταριών (18), για τα οποία μία ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2024 στο επιστημονικό περιοδικό Φυτοθεραπεία αναφέρει ότι θα μπορούσαν να έχουν αποτελεσματικότητα σε είκοσι τύπους καρκίνου (19).

Από το 2002, ο Επικεφαλής Κλινικών Προγραμμάτων στο μεγαλύτερο φιλανθρωπικό ίδρυμα για τον καρκίνο - Cancer Research UK - αναφέρει ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν αντικαρκινικές δράσεις, ιδίως όταν χορηγούνται παράλληλα με την συμβατική αντικαρκινική θεραπεία των Ογκολόγων. Συμπληρώνει ότι υπάρχουν εκτεταμένες κλινικές δοκιμές για την χρήση των φαρμακευτικών μανιταριών, οι οποίες μάλιστα έχουν λάβει χώρα ακόμα και στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (20).

Όπως αναφέρει το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου των Η.Π.Α., τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν εγκριθεί σε χώρες της Ανατολής, όπως είναι η Ιαπωνία και η Κίνα, ενώ έχουν χρησιμοποιηθεί σε χιλιάδες καρκινοπαθείς, με διάφορα είδη καρκίνου, εδώ και μισό αιώνα. Η χορήγηση τους γίνεται είτε συνδυαστικά με την χημειοθεραπεία ή την ακτινοθεραπεία είτε ακόμα και μόνα τους (9). Προσωπικά, δεν συστήνω την μεμονωμένη χρήση τους αλλά ταυτόχρονα με την αγωγή που συστήνουν οι Ιατροί μας και αφού έχει εξατομικευθεί η δοσολογία τους και ο τρόπος χρήσης τους. 

Πλήθος επιστημονικών δεδομένων (μετα-αναλύσεις, ανασκοπήσεις, δημοσιεύσεις, κλινικές μελέτες) δείχνουν ότι όντως προσφέρουν σημαντικά οφέλη, τα οποία είναι :
 - τόσο υποκειμενικά, δηλαδή στην καθημερινότητα και στην ποιότητα ζωής των ασθενών,
 - όσο και αντικειμενικά, δηλαδή στα ιατρικά αποτελέσματα των συναφών εξετάσεων (αιμοληψία, ακτινογραφία κ.ά.)

Αναφορά στις αντικαρκινικές δράσεις των φαρμακευτικών μανιταριών γίνεται και από το φημισμένο ίδρυμα θεραπείας και έρευνας για τον καρκίνο στις Η.Π.Α., το Memorial Sloan Kettering Cancer Center, ενώ επιστήμονες από Πανεπιστήμιο των Η.Π.Α. και το Εθνικό Κέντρο Καρκίνου της Σιγκαπούρης αναφέρουν αναλυτικά την εμπειρία τους με τα φαρμακευτικά μανιτάρια.

Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΜΟΥ ΕΜΠΕΙΡΙΑ
Εδώ να αναφέρω, εν συντομία, ορισμένες σκέψεις από την πολυετή εμπειρία μου με τα φαρμακευτικά μανιτάρια για τον καρκινο:
Εφόσον τηρείται η προτεινόμενη δοσολογία, το ποσοστό αποτελεσματικότητας είναι εξαιρετικά υψηλό, με Ογκολόγους ή/και Νοσηλευτικό προσωπικό να ρωτούν ασθενείς μου "εάν κάνουν κάτι" αφού η βελτίωση τους είναι εντυπωσιακή και πέρα από τα συνήθη οφέλη που προσφέρει η ακτινοθεραπεία ή η χημειοθεραπεία.

Μάλιστα, σε 2 περιπτώσεις καρκίνου σταδίου ΙV, υπήρξε ακόμα και στροφή 180 μοιρών. Πλήρης αναστροφή. Πλήρης αναστροφή έχει καταγραφεί ακόμα και στην επιστημονική βιβλιογραφία. Ενδεικτικά, παραθέτω 2 πηγές (32, 83), ενώ σύμφωνα με την εμπειρία μίας άλλης επιστημονικής ομάδας, τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν συσχετιστεί με μερικές υφέσεις του καρκίνου, οι οποίες ήταν διαρκείας (78).

Βέβαια, έχοντας πει αυτά, χρειάζεται να παραθέσω και τον αντίλογο:
Αυτά τα θεαματικά αποτελέσματα καθώς και η πλήρης αναστροφή ίσως να ήταν απλή σύμπτωση. Στην επιστημονική βιβλιογραφία υπάρχουν πολλές περιπτώσεις "αυθόρμητης υποχώρησης" [spontaneous remission].
Συνεπώς, δεν μπορούμε να έχουμε 100% σιγουριά ότι αυτή η πλήρης αναστροφή όντως οφείλεται στα φαρμακευτικά μανιτάρια και όχι σε άλλους παράγοντες.

Σίγουρα, η επιστημονική βιβλιογραφία :
- υποστηρίζει τα οφέλη που έχει η συμπληρωματική χρήση τους στον καρκίνο, ενώ
- σε μία από τις μεγαλύτερες ανασκοπήσεις που έγινε ποτέ για τα φαρμακευτικά μανιτάρια (9.000+ μελέτες) τα αποτελέσματα έδειξαν ότι "τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν μία ευρεία εφαρμογή στην αντιμετώπιση του καρκίνου μέσω της ρύθμισης του ανοσοποιητικού συστήματος" (47).
Ωστόσο, ο καρκίνος είναι μία πολυπαραγοντική πάθηση και σε καμμία περίπτωση δεν θα μπορούσα να εγγυηθώ ότι θα επιτύχουμε πλήρη ύφεση, αν και τα (πολύ) σημαντικά οφέλη στην ποιότητα ζωής και στις συναφείς εξετάσεις είναι μάλλον απίθανο να μην επιτευχθούν σε έναν υψηλό βαθμό.

ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΗ
Τα φαρμακευτικά μανιτάρια για να λειτουργήσουν χρειάζεται να λαμβάνονται σε δοσολογία ανάλογη με το είδος του καρκίνου, την σοβαροτητα της κατάστασης, ιδίως όταν ο καρκίνος είναι προχωρημένος, καθώς και άλλα σημεία που χαρακτηρίζουν τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά. Περισσότερες πληροφορίες για την σημασία της εξατομίκευσης της δοσολογίας αναφέρω στον σύνδεσμο για τις συνεδρίες. 
Μία μικρή μερίδα ασθενών δεν τηρεί την δοσολογία εφαρμόζοντας έως και 80% λιγότερη δοσολογία από την προτεινόμενη. Σε αυτήν την περίπτωση, οφέλη υπάρχουν μόνο όταν ο καρκίνος ήταν σε αρχικό στάδιο. Μέχρι σήμερα, δεν έχω περίπτωση καρκινοπαθούς σε προχωρημένο ή τελικό στάδιο που να εφάρμοσε δοσολογία σημαντικά μικρότερη από την προτεινόμενη, και να είχε σημαντικά αποτελέσματα. 

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ ΣΕ ΠΟΛΛΑΠΛΑ ΕΙΔΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ
Αρχικά, να αναφέρω ότι οι παρακάτω μελέτες είναι ενδεικτικές. Στον υπολογιστή μου έχω αποθηκευμένες πολλές ακόμα μελέτες για διάφορα είδη καρκίνου, χωρίς να συνεκτιμήσω όλες τις νέες μελέτες που δημοσιεύονται κάθε μήνα. Ως εκ τούτου, είναι μάλλον αδύνατο να υπάρξει μία πλήρης λίστα με όλα τα είδη καρκίνου, στα οποία τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν δοκιμαστεί σε ανθρώπινες μελέτες. Παρόλα αυτά, εάν σε ενδιαφέρει κάποιο είδος καρκίνου που δεν αναφέρεται στο κείμενο που ακολουθεί, συμπλήρωσε την φόρμα επικοινωνίας.

Ας ξεκινήσουμε. 

Το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου των Η.Π.Α. στην ανάρτηση του για τα φαρμακευτικά μανιτάρια, η οποία ενημερώθηκε τελευταία φορά τον Ιούλιο του 2024, αναφέρει ότι σε 3 είδη καρκίνου (πνεύμονα, παχέος εντέρου, στομάχου), τα ευρήματα έδειξαν 1 ή περισσότερες βελτιώσεις, συμπεριλαμβανομένων των εξής:
 - μεγαλύτερη διάρκεια ζωής
 - μειωμένες πιθανότητες για υποτροπή του καρκίνου
 - βελτιωμένα ποσοστά επιβίωσης μετά από 3 και 10 έτη (9), καθώς και άλλα σημεία αναφοράς στα οποία παρατηρήθηκε βελτίωση.

Από το 2004 γνωρίζουμε τα ευρήματα μελέτης που δημοσιεύθηκε στο Διεθνές Επιστημονικό Περιοδικό για τον Γυναικολογικό Καρκίνο. Γυναίκες με 3 τύπους καρκίνου (ωοθηκών, τραχήλου μήτρας, ενδομητρίου), εκτός από χημειοθεραπεία έλαβαν παράλληλα και φαρμακευτικά μανιτάρια.
Τα αποτελέσματα έδειξαν βελτίωση στα κύτταρα φυσικοί φονείς, ενώ διαπιστώθηκε μείωση των παρενεργειών της χημειοθεραπείας, όπως είναι για παράδειγμα η αλωπεκία, η συναισθηματική αστάθεια, η απώλεια όρεξης καθώς και άλλα (21).

Σε άλλη μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2003 στο επιστημονικό περιοδικό των Φαρμακευτικών Τροφίμων, ασθενείς με καρκίνο πνεύμονα, μαστού, γλώσσας ή στομάχου, σταδίου II-IV, έλαβαν φαρμακευτικά μανιτάρια.
Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης έδειξαν ότι υπήρξε αναστολή στην εξέλιξη της μετάστασης (22).

Μία ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2002 στο επιστημονικό περιοδικό Ανασκόπηση της Εναλλακτικής Ιατρικής αναφέρθηκε σε ευρήματα, τα οποία έδειξαν ότι ο καρκίνος υποχώρησε ή τα συμπτώματα βελτιώθηκαν σημαντικά στο 58% έως 68% των ασθενών με καρκίνο ήπατος, μαστού και πνεύμονα.
Επιπλέον, όταν τα φαρμακευτικά μανιτάρια χορηγήθηκαν μαζί με την χημειοθεραπεία, το ανοσοποιητικό βελτιώθηκε κατά 20-40%, σε σύγκριση με ασθενείς όπου έλαβαν μόνο χημειοθεραπεία, χωρίς την παράλληλη χρήση των φαρμακευτικών μανιταριών (23).

Σημαντικά οφέλη διαπιστώθηκαν και σε μελέτη που διενεργήθηκε το 1994 από Ιαπωνικό Πανεπιστήμιο, στην οποία συμμετείχαν ασθενείς με οξεία μυελογενή λευχαιμία.
Τα ευρήματα έδειξαν ότι υπήρξε βελτίωση στην αιμοποίηση και την λειτουργία του μυελού των οστών. Επιπρόσθετα, σταμάτησε ο πολλαπλασιασμός των καρκινικών κυττάρων, παρατηρήθηκε μείωση των παρενεργειών της χημειοθεραπείας, καθώς και βελτίωση στην όρεξη των ασθενών (24).

Mία μελέτη φάσης II που δημοσιεύθηκε το 2014 από παγκοσμίως φημισμένο αντικαρκινικό φορέα των Η.Π.Α., το Memorial Sloan Kettering Cancer Center, έδειξε ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια προσφέρουν οφέλη ακόμα και στο μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο, το οποίο είναι μία σπάνια μορφή καρκίνου του αίματος (25).

Ενημέρωση 4/2/2025
Μία ακόμα μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2015 συμπέρανε ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια φάνηκε να ελέγχουν τον γυναικολογικό καρκίνο χωρίς ανεπιθύμητες ενέργειες (30). Ένα χρόνο νωρίτερα, κλινικά δεδομένα ασθενών με γυναικολογικό καρκίνο έδειξαν ότι πέτυχαν σταθερότητα στη νόσο μετά την κατανάλωση φαρμακευτικών μανιταριών (31)

Μία ανασκόπηση σε 5 σχετικές τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές, με 373 ασθενείς, διαπίστωσε ότι οι ασθενείς που έλαβαν εκχύλισμα φαρμακευτικών μανιταριών συμπληρωματικά με το αντικαρκινικό σχήμα των ογκολόγων είχαν 1,27 φορές περισσότερες πιθανότητες να ανταποκριθούν στην χημειοθεραπεία ή την ακτινοθεραπεία (19).

Μελέτη του 2004 συνέκρινε την επίδραση φαρμακευτικών μανιταριών σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία σε 114 περιπτώσεις ασθενών με καρκίνο. 
Οι ασθενείς είχαν επιβεβαιωμένο καρκίνο του στομάχου, του οισοφάγου, του πνεύμονα, του ήπατος, του τραχήλου της μήτρας, του παχέος εντέρου ή της ουροδόχου κύστης. Όλοι/ες οι ασθενείς χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες : 
- ομάδα χημειοθεραπείας + φαρμακευτικά μανιτάρια (66 άτομα), και 
- ομάδα χημειοθεραπείας χωρίς φαρμακευτικά μανιτάρια (48 άτομα) 
Στην ομάδα με τα φαρμακευτικά μανιτάρια χορηγήθηκαν 4 κάψουλες, 4 φορές ημερησίως, επί 40 ημέρες, ως ένας κύκλος αγωγής.
Ευρήματα =>
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια βελτίωσαν σημαντικά την ανοσοκαταστολή που προκαλείται από την χημειοθεραπεία. Επιπλέον, στην ομάδα με τα φαρμακευτικά μανιτάρια βελτιώθηκαν τόσο τα κλινικά συμπτώματα όσο και η ποιότητα ζωής των ασθενών (32). 

Μελέτη του 1999 ανέφερε 200 περιπτώσεις νοσηλευόμενων ασθενών με καρκίνο του στομάχου, του οισοφάγου, του ήπατος, του παχέος εντέρου, του παγκρέατος, του καρκίνου της χοληδόχου κύστης, του καρκίνου του χοληδόχου πόρου και του γαστρικού κακοήθους λεμφώματος (32). 

Η μέση βαθμολογία ποιότητας ζωής στην κλίμακα Καρνόφσκι (Karnofsky) ήταν μεγαλύτερη από 60 μονάδες. Δεν χορηγήθηκε αγωγή για τον καρκίνο εντός 1 μήνα πριν από την έναρξη της αγωγής. 

- στην ομάδα δοκιμής (100 άτομα) χορηγήθηκαν καψουλών σκόνης σπορίων φαρμακευτικών μανιταριών (0,25 γραμμάρια ανά κάψουλα), 4 κάψουλες κάθε φορά, 3 φορές την ημέρα. 
- στην ομάδα ελέγχου (100 άτομα) χορηγήθηκε άλλο σκεύασμα (15 γραμμάρια ανά συσκευασία), 1 πακέτο κάθε φορά, 3 φορές την ημέρα. 
Στους/στις ασθενείς και στις δύο ομάδες, η χορήγηση έγινε επί 4 εβδομάδες ένα κύκλο αγωγής, και όχι λιγότερο από δύο κύκλους ανά περίπτωση.

Η συμβατική χημειοθεραπεία χορηγήθηκε και στις δύο ομάδες στην αρχή κάθε κύκλου. 

Τα ευρήματα έδειξαν τα εξής: 
1. Βραχυπρόθεσμη αντικειμενική αποτελεσματικότητα: 
- Στην ομάδα φαρμακευτικών μανιταριών, ο συνολικός ρυθμός αποτελεσματικότητας (πλήρης ύφεση-CR + μερική ύφεση-PR) ήταν 43% (3 άτομα με πλήρη ύφεση, 40 άτομα με μερική ύφεση, 45 άτομα με καμμία αλλαγή-NC και 12 άτομα που διέκοψαν ή απεβίωσαν). 
- Στην ομάδα ελέγχου, ο συνολικός ρυθμός αποτελεσματικότητας ήταν 33% (2 άτομα με πλήρη ύφεση, 31 άτομα με μερική ύφεση, 48 άτομα με καμμία αλλαγή και 19 άτομα που διέκοψαν ή απεβίωσαν. 
Μεταξύ των δύο ομάδων, οι διαφορές ήταν σημαντικές. 

2. Ποιότητας ζωής: 
- στην ομάδα φαρμακευτικών μανιταριών, η κλίμακα Καρνόφσκι αυξήθηκε κατά περισσότερους από 10 βαθμούς σε 66 άτομα, 23 άτομα είχαν διακύμανση μικρότερη από 10 βαθμούς (σταθερή) πάνω ή κάτω, και 11 άτομα είχαν μείωση 10 βαθμών. 
- στην ομάδα ελέγχου, η κλίμακα Καρνόφσκι αυξήθηκε σε 49 άτομα, σταθεροποιήθηκε σε 19 άτομα, και μειώθηκε σε 32 άτομα. 
Μεταξύ των δύο ομάδων, οι διαφορές ήταν σημαντικές. 

3. Αλλαγή σωματικού βάρους: 
- στην ομάδα φαρμακευτικών μανιταριών, σε 68 άτομα υπήρξε αύξηση σωματικού βάρους μεγαλύτερη ή ίση με 1,5 κιλό, σε 21 άτομα με χαμηλότερη διακύμανση εντός 1,5 κιλού (σταθερή), και σε 11 άτομα με χαμηλότερο του 1,5 κιλού. 
- στην ομάδα ελέγχου, το σωματικό βάρος αυξήθηκε σε 45 άτομα, σταθεροποιήθηκε σε 26 άτομα και μειώθηκε σε 29 άτομα. 
Μεταξύ των δύο ομάδων, οι διαφορές ήταν σημαντικές. 

4. Οι λειτουργικές αλλαγές του ανοσοποιητικού: 
- στην ομάδα φαρμακευτικών μανιταριών, τα κύτταρα CD3+ συγκρίθηκαν με εκείνα πριν και μετά την αγωγή και η αύξηση ήταν σημαντική. Σημαντική ήταν η αύξηση στην και αναλογία CD4+ /CD8+, καθώς και στον ρυθμό μετασχηματισμού των Τ-λεμφοκυττάρων. 
- στην ομάδα ελέγχου δεν υπήρξε σημαντική αλλαγή στους προαναφερόμενους δείκτες, ενώ η βελτίωση στους παραπάνω κυτταρικούς ανοσολογικούς δείκτες ήταν σημαντικά διαφορετική μεταξύ της ομάδας φαρμακευτικών μανιταριών και της ομάδας ελέγχου μετά την ολοκλήρωση της αγωγής. 

Δεν παρατηρήθηκε ανεπιθύμητη ενέργεια στην ομάδα φαρμακευτικών μανιταριών.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η κάψουλα σκόνης σπορίων φαρμακευτικών μανιταριών θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως χημειοθεραπεία στους όγκους και ως επικουρικό φάρμακο θεραπείας, έχει συνεργιστική δράση, και μειώνει την τοξική δράση της χημειοθεραπείας (32)

Μελέτη του 2012 ανέφερε την κλινική αποτελεσματικότητα σπόρων φαρμακευτικών μανιταριών στην υποτροπή μετά από θεραπευτική εκτομή του ηπατοκυτταρικού καρκινώματος. 

Εξήντα ασθενείς που υποβλήθηκαν σε θεραπευτική εκτομή του ηπατοκυτταρικού καρκινώματος χωρίστηκαν τυχαία : 
- σε ομάδα συμβατικής θεραπείας, και 
- σε ομάδα θεραπείας με φαρμακευτικά μανιτάρια, όπου εκτός από την συμβατική θεραπεία, έγινε χορήγηση σκόνης σπορίων (0,3 γραμμάρια ανά κάψουλα) με 5 κάψουλες κάθε φορά, 3 φορές την ημέρα, επί 6 μήνες. 

Μετά από 2 χρόνια παρακολούθησης, συγκρίθηκαν μεταξύ των δύο ομάδων : 
- η επιβίωση χωρίς υποτροπή της νόσου, και 
- η συνολική επιβίωση. 

Η 2ετής επιβίωση χωρίς υποτροπή της νόσου ήταν σημαντικά διαφορετική μεταξύ των δύο ομάδων: 
- 53,3% στην ομάδα συμβατικής θεραπείας, και 
- 70% στην ομάδα με τα φαρμακευτικά μανιτάρια. 

Η συνολική επιβίωση 2 ετών ήταν σημαντικά διαφορετική μεταξύ των δύο ομάδων: 
- 60% στην ομάδα συμβατικής θεραπείας, και 
- 83,3% στην ομάδα με τα φαρμακευτικά μανιτάρια. 

Δεν υπήρχε σημαντική διαφορά στο ποσοστό μετεγχειρητικών επιπλοκών μεταξύ των δύο ομάδων και μόνο ένα άτομο εμφάνισε διάρροια στην ομάδα με τα φαρμακευτικά μανιτάρια. 

Αυτά τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η αγωγή με φαρμακευτικά μανιτάρια είναι ασφαλής και αποτελεσματική για την αναστολή της υποτροπής του όγκου και την βελτίωση της επιβίωσης χωρίς υποτροπή της νόσου, καθώς και της συνολική επιβίωση των ασθενών, μετά από ριζική εκτομή του ηπατοκυτταρικού καρκινώματος (32). 

Μελέτη του 2013 ανέφερε την επίδραση των σπόρων φαρμακευτικών μανιταριών στην ανοσολογική λειτουργία σε ασθενείς με ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα, μετά την επέμβαση. 

Μελετήθηκαν συνολικά 70 ασθενείς με ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα που υποβλήθηκαν σε ηπατεκτομή στην ηπατοχολική και σε παγκρεατική χειρουργική επέμβαση. 
Οι ασθενείς χωρίστηκαν τυχαία : 
- στην ομάδα συμβατικής θεραπείας, 35 άτομα, και 
- στην ομάδα θεραπείας με φαρμακευτικά μανιτάρια, 35 άτομα. 

Οι ασθενείς στην ομάδα συμβατικής θεραπείας άρχισαν να λαμβάνουν άρχισαν να λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή 1 ημέρα μετά την ηπατεκτομή. 
Οι ασθενείς στην ομάδα με τα φαρμακευτικά μανιτάρια, εκτός από την συμβατική θεραπεία, έλαβαν επίσης 5 κάψουλες με φαρμακευτικά μανιτάρια (0,3 γραμμάρια ανά κάψουλα), 3 φορές την ημέρα, επί 1 μήνα. 

Μετρήσεις των κυττάρων CD4+, CD8+ και φυσικών φονέων (Natural Killers - NK) στο περιφερικό αίμα πραγματοποιήθηκαν προεγχειρητικά και 1, 7 και 28 ημέρες μετά την επέμβαση. 

Σε σύγκριση με τα προεγχειρητικά δεδομένα, τα κύτταρα CD4+, CD8+ και ΝΚ των ασθενών και στις δύο ομάδες μειώθηκαν σημαντικά 1 ημέρα μετά την επέμβαση. 

Σε σύγκριση με την ομάδα της συμβατικής θεραπείας, υπήρχαν σημαντικές διαφορές με την ομάδα που έλαβε τα φαρμακευτικά μανιτάρια. 
Πιο συγκεκριμένα, στην ομάδα με τα φαρμακευτικά μανιτάρια, 7 και 28 ημέρες μετά την επέμβαση, καταγράφηκαν τα εξής: 
- τα επίπεδα CD4+ αυξήθηκαν σημαντικά, 
- τα επίπεδα CD8+ μειώθηκαν σημαντικά, και 
- τα κύτταρα ΝΚ αυξήθηκαν σημαντικά. 

Η χορήγηση φαρμακευτικών μανιταριών νωρίς μετά την επέμβαση μπορεί να βελτιώσει την κυτταρική ανοσολογική λειτουργία και να βοηθήσει στην διατήρηση της ανοσολογικής ισορροπίας του σώματος (32)

Μία δημοσίευση του 2019 διερεύνησε τους 4 πιθανούς μηχανισμούς δράσης για την αντικαρκινική δράση επιλεγμένων φαρμακευτικών μανιταριών και αναφέρει ότι "το 2015, συστατικά τους εγκρίθηκαν ως αντικαρκινικό φάρμακο από την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων στην Κίνα, με την χρήση τους να είναι είτε αυτόνομη είτε κατά την διάρκεια χημειοθεραπείας ή ακτινοθεραπείας, για την αντιμετώπιση πολλαπλών τύπων καρκίνων" (33).

Η διαχείριση της ναυτίας και του εμέτου που προκαλείται από την χημειοθεραπεία παραμένει ένα ζήτημα στη θεραπεία του καρκίνου του παχέος εντέρου. Το 2016, μία μετα-ανάλυση σε 27 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες (1.843 συμμετέχοντες) ανέφερε ότι η χρήση φαρμακευτικών μανιταριών συσχετίστηκε με σημαντικά μειωμένη ναυτία και έμετο (34).

Μία ανασκόπηση αξιολόγησε τις επιδράσεις στην ουδετεροπενία που προκαλείται από χημειοθεραπεία στην διαχείριση του καρκίνου του παχέος εντέρου. Ανέφερε ότι η χρήση φαρμακευτικών μανιταριών συσχετίστηκε με σημαντική ευεργετική επίδραση στην ουδετεροπενία (35).

Μία συστηματική ανασκόπηση του 2014 αξιολόγησε ευρήματα από 13 κλινικές δοκιμές σε 940 ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο του παχέος εντέρου (στάδιο IV). Ο βαθμός απόκρισης του όγκου, ο χρόνος εξέλιξης, η ποιότητα ζωής, η ναυτία, ο εμετός και η ουδετεροπενία βελτιώθηκαν σημαντικά με τα βοτανικά φάρμακα, και τα φαρμακευτικά μανιτάρια ήταν μία από τις πιο συχνές χρησιμοποιούμενες επιλογές (36).

Μία μελέτη του 2018 αναφέρει ότι στις μέρες μας τα φαρμακευτικά μανιτάρια χρησιμοποιούνται ευρέως στην κλινική πράξη για την συνδυασμένη θεραπεία του καρκίνου (37). 

Η ίδια μελέτη έδειξε ότι φαρμακευτικά μανιτάρια είναι πιο αποτελεσματικά από την φαρμακευτική αγωγή για την απώλεια βάρους, δεδομένου ότι σε 6 μήνες διαπιστώθηκε μέση μείωση βάρους 6,1 κιλά στην ομάδα που έλαβε την φαρμακευτική αγωγή αλλά στην ομάδα που έλαβε τα φαρμακευτικά μανιτάρια η μέση μείωση βάρους ήταν υπερδιπλάσια, με 14,7 κιλά. Επίσης, η περίμετρος μέσης της ομάδας που έλαβε την φαρμακευτική αγωγή μειώθηκε κατά 3,4 εκατοστά, ενώ η περίμετρος μέσης της ομάδας που έλαβε τα φαρμακευτικά μανιτάρια μειώθηκε κατά 17,9 εκατοστά, ένα εντυπωσιακό εύρημα (37).

Για ποιον λόγο αναφέρομαι στην παχυσαρκία ; 

Διότι, όπως αναφέρει η Ισπανική Εταιρεία για τη Μελέτη της Παχυσαρκίας και η Ισπανική Εταιρεία Ιατρική Ογκολογίας, υπάρχουν ολοένα και περισσότερες ενδείξεις ότι η παχυσαρκία δεν είναι απλώς ένας ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη ορισμένων τύπων καρκίνου, αλλά και ένας κακός προγνωστικός παράγοντας και δείκτης χαμηλότερης επιβίωσης σε ασθενείς που έχουν ήδη διαγνωστεί με καρκίνο.
Τονίζουν ότι "Η πρόληψη της παχυσαρκίας προλαμβάνει τον καρκίνο" (38)

9 ανεξάρτητα ακαδημαϊκά ιδρύματα παγκοσμίως και 17 κέντρα καρκίνου διεξήγαγαν συστηματικές ανασκοπήσεις σχετικά με την αιτιώδη σχέση μεταξύ διατροφής και αύξησης βάρους και παχυσαρκίας. Μια ομάδα 21 διεθνών εμπειρογνωμόνων στη διατροφή, τον καρκίνο και την παχυσαρκία εξέτασε τα στοιχεία και κατέληξε σε συμπεράσματα. Με βάση αυτά τα στοιχεία, ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες για την μείωση του κινδύνου ανάπτυξης καρκίνου είναι η διατήρηση ενός υγιούς βάρους καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής (39)

Η παχυσαρκία είναι ένας ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για τουλάχιστον 13 τύπους καρκίνου. Τα αποτελέσματα μίας μελέτης υπέδειξαν ότι η παχυσαρκία στην πρώιμη ζωή (ηλικία 10 ετών) είχε αιτιώδη επίδραση στον κίνδυνο καρκίνου του μαστού, η οποία ήταν ανεξάρτητη από τον Δείκτη Μάζας Σώματος αργότερα στη ζωή (40).

H μείωση του σωματικού βάρους σε καρκίνους που σχετίζονται με την παχυσαρκία αποτελεί σημαντική παρέμβαση ως βασικό συστατικό της φροντίδας του καρκίνου (41).

Μελέτη σε ανθρώπους με προχωρημένο καρκίνο έδειξε ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια αποκαθιστούν την ανοσολογική λειτουργία, βελτιώνουν την ποιότητα ζωής και θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως επικουρικό φάρμακο σε προχωρημένο καρκίνο (42).

To 1995 μία επιστημονική ομάδα αξιολόγησε τις επιδράσεις των φαρμακευτικών μανιταριών όταν χρησιμοποιήθηκαν συμπληρωματικά στον καρκίνο του πνεύμονα (τελικό στάδιο), μαζί με ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία.
- συμμετείχαν 59 ασθενείς : 39 ασθενείς συμμετείχαν στην ομάδα ελέγχου, και 20 ασθενείς συμμετείχαν στην ομάδα θεραπείας των φαρμακευτικών μανιταριών 
- ημερήσια δοσολογία των φαρμακευτικών μανιταριών : 2 έως 3 γραμμάρια

Τα ευρήματα της μελέτης ήταν τα εξής :
1. σημαντικά περισσότεροι/ες ασθενείς εμφάνισαν μεγαλύτερη ανοχή την ακτινοθεραπεία ή/και τη χημειοθεραπεία και ήταν σε θέση να ολοκληρώσουν το σχήμα σε σύγκριση με τους ασθενείς στην ομάδα ελέγχου που έλαβαν μόνο ακτινοθεραπεία ή χημειοθεραπεία (p<0.01).
Πιο συγκεκριμένα:
 - από την ομάδα ελέγχου ολοκλήρωσαν το σχήμα της ακτινοθεραπείας ή/και χημειοθεραπείας μόλις το 64% των ασθενών (δηλαδή τα 25 από τα 39 άτομα), ενώ
 - στην ομάδα των φαρμακευτικών μανιταριών το αντίστοιχο ποσοστό ολοκλήρωσης ήταν το 95% (δηλαδή τα 19 από τα 20 άτομα)

2. περισσότεροι/ες ασθενείς στην ομάδα των των φαρμακευτικών μανιταριών εμφάνισαν μετρήσεις αίματος εντός των φυσιολογικών ορίων μετά από την ακτινοβολία ή την χημειοθεραπεία σε σχέση με τους/τις ασθενείς την ομάδα ελέγχου.
Πιο συγκεκριμένα:
 - στην ομάδα ελέγχου, φυσιολογικές μετρήσεις αίματος καταγράφηκαν μόλις στο 59% των ασθενών (δηλαδή στα 23 από τα 39 άτομα), ενώ
 - στην ομάδα των φαρμακευτικών μανιταριών, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν το 85% (δηλαδή στα 17 από τα 20 άτομα)

Τα ανωτέρω αποτελέσματα υποδηλώνουν κάποια επίδραση των φαρμακευτικών μανιταριών στην ελαχιστοποίηση της εξασθένισης του μυελού των οστών (43).

Σε άλλη μελέτη, το 1992, τα φαρμακευτικά μανιτάρια χορηγήθηκαν μαζί με χημειοθεραπεία ή άλλες φυτικές θεραπείες σε άτομα με καρκίνο του πνεύμονα.
Συμμετείχαν 50 άτομα, διάρκεια μελέτης περισσότερο από 2 μήνες, ημερήσια δοσολογία φαρμακευτικών μανιταριών : 6 γραμμάρια. Τα ευρήματα των επιστημόνων ήταν τα εξής:
1. τα υποκειμενικά συμπτώματα βελτιώθηκαν στην πλειοψηφία των ασθενών,
2. ο όγκος :
 - στο 4% των ασθενών (2 άτομα): εξαφανίστηκε πλήρως
 - στο 12% των ασθενών (6 άτομα): εμφάνισε μείωση μεγαλύτερη από 50%
 - στο 30% των ασθενών (15 άτομα): εμφάνισε μείωση από 25% έως 50%
 - στο 18% των ασθενών (9 άτομα): παρέμεινε αμετάβλητος ή εμφάνισε μείωση μικρότερη από 25%
 - στο 2% των ασθενών (1 άτομο): αυξήθηκε
3. οι ανοσολογικοί παράμετροι δεν μεταβλήθηκαν σημαντικά (43).

Σε κλινική μελέτη του 1986 αξιολογήθηκε η χρήση φαρμακευτικών μανιταριών μαζί με ακτινοθεραπεία ή χημειοθεραπεία σε άτομα με κακοήθειες. Τα ευρήματα της μελέτης ήταν τα εξής :
1. τα υποκειμενικά συμπτώματα βελτιώθηκαν σε όλους σχεδόν τους ασθενείς.
2. κανένας ασθενής δεν εμφάνισε λευκά αιμοσφαίρια λιγότερα από 3.000 / mm3.
3. σε περίπου στους μισούς ασθενείς το μέγεθος του όγκου μειώθηκε πολύ.
4. οι ανοσολογικοί παράμετροι δεν άλλαξαν σημαντικά (43).

Νέο αντικαρκινικό φάρμακο από τα φαρμακευτικά μανιτάρια ;
Συνεργασία ανάμεσα στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και βιοφαρμακευτικής εταιρείας διαπίστωσε ότι φάρμακο χημειοθεραπείας που προέρχεται από φαρμακευτικά μανιτάρια είναι αποτελεσματικό στην θανάτωση των καρκινικών κυττάρων.
Τον Οκτώβριο του 2021, το Πανεπιστήμιο δημοσίευσε μία σχετική ανάρτηση για το ότι αντικαρκινικό φάρμακο που προέρχεται από φαρμακευτικά μανιτάρια δείχνει πολλά υποσχόμενο σε κλινικές δοκιμές (44)

Συνεχίζοντας με μετα-αναλύσεις και ανασκοπήσεις.
το 2012 δημοσιεύτηκε μία μετα-ανάλυση (45) για τις κλινικές δοκιμές σε καρκινοπαθείς, η οποία επικαιροποιήθηκε μετά από 4 χρόνια (46).
Τα αποτελέσματα τους έδειξαν ότι οι ασθενείς που έλαβαν φαρμακευτικά μανιτάρια παράλληλα με την χημειοθεραπεία/ακτινοθεραπεία ήταν πιο πιθανό να ανταποκριθούν θετικά σε σύγκριση με τους ασθενείς που έλαβαν μόνο χημειοθεραπεία/ακτινοθεραπεία, χωρίς την παράλληλη λήψη φαρμακευτικών μανιταριών.

Σε μία από τις μεγαλύτερες ανασκοπήσεις που έγινε ποτέ για τα φαρμακευτικά μανιτάρια (αναλύθηκαν 9.366 μελέτες μεταξύ 1987 και 2017) τα αποτελέσματα έδειξαν ότι "τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν μία ευρεία εφαρμογή στην αντιμετώπιση του καρκίνου μέσω της ρύθμισης του ανοσοποιητικού συστήματος". Οι δημοσιεύσεις για "ανοσοτροποποίηση" (25,60%) και "αντιμετώπιση του καρκίνου" (21,40%) ήταν οι πιο δημοφιλείς υποκατηγορίες. Αυτή η ανασκόπηση παρέχει καθοδήγηση για μελλοντική έρευνα σχετικά με το ρόλο που έχουν τα φαρμακευτικά μανιτάρια στην ανοσοθεραπεία του καρκίνου (47).

Μία ανασκόπηση του 2020 αναφέρει ότι έχει επιβεβαιωθεί ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια παρουσιάζουν σημαντική ισχύ για την πρόληψη και την αντιμετώπιση διαφόρων τύπων καρκίνων, όπως μαστού, προστάτη, παχέος εντέρου, πνεύμονα και τραχήλου της μήτρας (48).
Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο καρκίνος με την πιο συχνή διάγνωση στους άνδρες (49) και ευθύνεται για σημαντική νοσηρότητα και θνησιμότητα στον δυτικό κόσμο, η οποία αυξάνεται σταδιακά (50), ενώ εμφανίζει με υψηλή συχνότητα μετάστασης στα οστά (51)

Σε μία ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε το 2019 αναφέρεται ότι κλινικές δοκιμές που διενεργήθηκαν σε ασθενείς με 9 διαφορετικά είδη καρκίνου, όπως :
 - οισοφάγου,
 - στομάχου,
 - παχέος εντέρου,
 - πνεύμονα,
 - ήπατος,
 - ουροδόχου κύστης,
 - νεφρών,
 - προστάτη, και
 - μήτρας
έδειξαν επιθυμητά αποτελέσματα στον καρκίνο όταν τα σκευάσματα με φαρμακευτικά μανιτάρια χορηγούνταν σε συνδυασμό με την χημειοθεραπεία ή την ακτινοθεραπεία. Πιο συγκεκριμένα, οι παρατηρούμενες θεραπευτικές βελτιώσεις που σχετίζονται με τις παρενέργειες που προκαλούνται από την χημειοθεραπεία ή την ακτινοθεραπεία περιελάμβαναν :
α. μείωση της μυελοκαταστολής, όπως λευκοπενία και θρομβοπενία.
β. εξασθένιση γαστρεντερικών βλαβών, όπως ανορεξία, ναυτία, έμετος και διάρροια.
γ. ενίσχυση των ανοσολογικών λειτουργιών του ασθενούς κατά της μόλυνσης και κατά του καρκίνου, και
δ. βελτίωση της φυσικής κατάστασης και της ποιότητας ζωής του ασθενούς με καρκίνο.
Τα ευρήματα έδειξαν ξεκάθαρα την επικουρική αποτελεσματικότητα που έχουν τα φαρμακευτικά μανιτάρια στην αντιμετώπιση του καρκίνου ενισχύοντας το ανοσοποιητικό των καρκινοπαθών και μειώνοντας τις τοξικές παρενέργειες που προκαλούνται από τα φάρμακα ή την ακτινοθεραπεία (32).

Μία ακόμα ανασκόπηση του 2019 αναφέρει ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν χρησιμοποιηθεί από καιρό ως αποτελεσματική συμπληρωματική θεραπεία όταν χορηγούνται μαζί με άλλα φάρμακα, ειδικά κατά την διάρκεια χημειοθεραπείας ή ακτινοθεραπείας για την αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού και του καρκίνου του προστάτη (52).
Επίσης, η συγκεκριμένη ανασκόπηση συμπληρώνει ότι ορισμένες ενώσεις που υφίσταται στα φαρμακευτικά μανιτάρια, βρίσκονται σε προκλινικές δοκιμές για την αντιμετώπιση του λεμφώματος (52).

Ανασκόπηση του 2017, αναφέρεται στην πιθανή ευεργετική επίδραση που έχουν τα φαρμακευτικά μανιτάρια όταν χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με χημειοθεραπευτικούς παράγοντες έτσι ώστε να βελτιωθεί η έκβαση των ασθενών με καρκίνο (53).

Μία ετήσια ανασκόπηση για τις αντιογκολογικές ιδιότητες τους, καταλήγει ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως συμπληρωματικό εργαλείο από καρκινοπαθείς (54)

Χρήσιμο ανάγνωσμα είναι και η ανεξάρτητη ανασκόπηση της βιβλιογραφίας από το PDQ Integrative, Alternative, and Complementary Therapies Editorial Board, το οποίο παρέχει ενημέρωση για τα φαρμακευτικά μανιτάρια σε επαγγελματίες υγείας που φροντίζουν ανθρώπους με καρκίνο (55).

Σε άλλη ανασκόπηση γίνεται εκτενής αναφορά για τα οφέλη που έχει η μυκοθεραπεία ενάντια στον καρκίνο (56). Στην μυκοθεραπεία συχνά γίνεται συνδυαστική χρήση των φαρμακευτικών μανιταριών διότι το σχήμα προσφέρει ευρύτερα οφέλη σε σύγκριση με την χρήση μόνο 1 φαρμακευτικού μανιταριού.

Μία ακόμα ανασκόπηση καταλήγει στο ότι η παρηγορητική μυκοθεραπεία συμβάλλει στην αποτοξίνωση, στην καταστολή της φλεγμονής και της αίσθησης του πόνου (57).

Σε άλλη ανασκόπηση αναφέρεται ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν πλέον αναγνωριστεί ως μία εναλλακτική επικουρική βοήθεια στην αντιμετώπιση της λευχαιμίας και του καρκίνου (58)

Μία ανασκόπηση του 2015 από ένα εργαστήριο έρευνας για τον καρκίνο στις Η.Π.Α. αναφέρει ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια εμφανίζουν, μεταξύ άλλων, αντι-μεταστατικές, αντι-φλεγμονώδεις, και ανοσορυθμιστικές δράσεις (59).

Εδώ να αναφερθεί ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν συνταγογραφηθεί για την πρόληψη του ρινοφαρυγγικού καρκινώματος σε περισσότερα από 100 νοσοκομεία στην Κίνα (60).

Επίσης, τα φαρμακευτικά μανιτάρια τράβηξαν την προσοχή του νοσοκομείου St Jude Children's Research Hospital (61), ένα από τα καλύτερα νοσοκομεία παγκοσμίως (62), το οποίο είναι από τα κορυφαία στον παιδικό καρκίνο και άλλες απειλητικές για την ζωή ασθένειες.

21/3/2023, έκανα μία αναζήτηση στην Αμερικάνικη Ιατρική Βιβλιοθήκη (pubmed.gov), περίπου το 20% των δημοσιεύσεων για τα φαρμακευτικά μανιτάρια αναφέρεται στον καρκίνο, το οποίο είναι αντιπροσωπευτικό της κατεύθυνσης που έχει λάβει η επιστημονική έρευνα σχετικά με τα φαρμακευτικά μανιτάρια. Για τον διαβήτη, τις καρδιοπάθειες και την παχυσαρκία υπάρχει επίσης σημαντική επιστημονική βιβλιογραφία αλλά σε καμμία περίπτωση δεν προσεγγίζει τις δημοσιευμένες μελέτες που υπάρχουν για τον καρκίνο.

Περισσότερες μελέτες που ανέφεραν ευρήματα από ανθρώπους
Τα αποτελέσματα από πολλές φαρμακολογικές και κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια μπορούν να διαδραματίσουν έναν αντικαρκινικό ρόλο μέσω της ρύθμισης του ανοσοποιητικού συστήματος (47), και η συμπληρωματική χρήση τους επιδρά ευεργετικά στους/στις ασθενείς με καρκίνο (54)  μέσω της ενίσχυσης του ανοσοποιητικού συστήματος (59) χωρίς προφανή τοξικότητα (63).

Δεδομένου ότι έχει αυξηθεί η συχνότητα χρήσης των φαρμακευτικών μανιταριών  από ασθενείς με καρκίνο, έχουν διενεργηθεί κάποιες τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές για να εκτιμηθούν τα κλινικά αντικαρκινικά αποτελέσματα από τα φαρμακευτικών μανιταριών (59). Για τα φαρμακευτικά μανιτάρια υπάρχουν πληροφορίες που επικαιροποιούνται σε τακτικά χρονικά διαστήματα στην ιστοσελίδα από το  Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου των Η.Π.Α. (53).
Επίσης, αναφορά στα φαρμακευτικά μανιτάρια και τις αντικαρκινικές δράσεις τους γίνεται και από το Memorial Sloan Kettering Cancer Center, το φημισμένο ίδρυμα θεραπείας και έρευνας για τον καρκίνο στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης (25, 64-74), το οποίο έχει αναγνωριστεί ως το δεύτερο καλύτερο νοσοκομείο για την αντιμετώπιση του καρκίνου στις Η.Π.Α. (75).

Μελέτη 12 εβδομάδων έδειξε ότι οι πολυσακχαρίτες από τα φαρμακευτικά μανιτάρια βελτίωσαν τις ανοσολογικές αντιδράσεις των καρκινοπαθών προχωρημένου σταδίου (76)

Μελέτη του 2014 διερεύνησε τα ιατρικά αποτελέσματα, και έδειξε ότι πέντε ασθενείς με γυναικολογικό καρκίνο πέτυχαν σταθεροποίηση της νόσου μετά την κατανάλωση φαρμακευτικών μανιταριών (77).

Σε δημοσίευση του 2011, αναφέρεται ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχει συσχετιστεί με ορισμένες υφέσεις διαρκείας στο ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (78)

Τα αποτελέσματα μελέτης του 2010 έδειξαν ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια καταστέλλουν την ανάπτυξη των αδενωμάτων του παχέος εντέρου (79).

Τυχαιοποιημένη, διπλά-τυφλή και ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο μελέτη του 2008 διαπίστωσε ότι η αγωγή 6 μηνών με φαρμακευτικά μανιτάρια βοήθησε ανοσοκατεσταλμένα παιδιά με λευχαιμία ή όγκους, ηλικίας 2-18 ετών, με διάμεση ηλικία τα 9 έτη. Η ημερήσια δοσολογία ήταν 4-6 κάψουλες φαρμακευτικών μανιταριών ή εικονικό φάρμακο (80).

Άλλη μελέτη του 2006, έδειξε ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια έδρασαν ευεργετικά σε ορισμένους δείκτες σε ανθρώπους με καρκίνο του παχέος εντέρου (81)

Τα επιθετικά λεμφώματα ονομάζονται επίσης συχνά "λέμφωμα υψηλού βαθμού" (82). Η πλήρης υποχώρηση του λεμφώματος υψηλού βαθμού κακοήθειας είναι εξαιρετικά σπάνια.
Παρουσιάζεται η περίπτωση πλήρους υποχώρησης, όπου πιθανώς να οφείλεται λήψη μεγα-δοσολογίας φαρμακευτικών μανιταριών με διάρκεια μόλις 5 μέρες (83).

Άνδρας 47 ετών παρουσίασε επιγαστρικό πόνο. Η ενδοσκόπηση αποκάλυψε μεγάλο γαστρικό έλκος, για το οποίο η βιοψία έδειξε λέμφωμα από μεγάλα Β-κύτταρα.
Ωστόσο, 11 ημέρες αργότερα, παρά την διεξοδική δειγματοληψία που διενεργήθηκε στην γαστρεκτομή, δεν βρέθηκαν στοιχεία λεμφώματος μεγάλων Β-κυττάρων και υπήρχε πλήρης αναστροφή.

Θέτοντας ερωτήσεις, ο ασθενής ανέφερε ότι είχε λάβει μεγα-δοσολογία φαρμακευτικών μανιταριών, το οποίο ίσως θα μπορούσε να προκαλέσει αυτήν την επιτυχή ανοσολογική αντίδραση. Πιο συγκεκριμένα, ο ασθενής είχε λάβει 60 κάψουλες ημερησίως επί 5 ημέρες, μία δοσολογία που ήταν τριπλάσια σε σύγκριση με αυτή που συνιστούσε ο κατασκευαστής.

Η εναλλακτική εξήγηση, φυσικά, είναι η αυτόματη υποχώρηση [spontaneous regression] που δεν σχετίζεται με τα φαρμακευτικά μανιτάρια, αλλά αυτό δεν εξηγεί την χρονολογική αλληλουχία των γεγονότων.

Ο ρόλος των φαρμακευτικών μανιταριών αξίζει περαιτέρω διερεύνησης. Ο ασθενής ήταν καλά, χωρίς ενδείξεις νόσου 2,5 χρόνια μετά, χωρίς να έχει χορηγηθεί καμμία επικουρική θεραπεία (83).

Το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα είναι ανθεκτικό στην φαρμακευτική αγωγή. Μπορούν τα φαρμακευτικά μανιτάρια να βοηθήσουν ; Επιστήμονες από Πανεπιστήμιο των Η.Π.Α. και το Εθνικό Κέντρο Καρκίνου της Σιγκαπούρης αναφέρουν την εμπειρία τους (78).

Το 2011, μία ερευνητική ομάδα από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια) και την Σιγκαπούρη (Εθνικό Κέντρο Καρκίνου της Σιγκαπούρης) δημοσίευσε στο επιστημονικό περιοδικό "Κλινική Ογκολογία" τις περιπτώσεις 3 ανθρώπων με προχωρημένο ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα, το οποίο είναι ανθεκτικό στην φαρμακευτική αγωγή και εμφανίζεται συχνά σε ανθρώπους με σημαντικές συννοσηρότητες.

Αναφέρουν ότι κάνοντας την ανοιχτή ερώτηση "Και ποια άλλα φάρμακα λαμβάνετε;" εντόπισαν την λήψη φαρμακευτικών μανιταριών εκ μέρους των ασθενών, τα οποία τουλάχιστον από την εμπειρία τους, έχουν συσχετιστεί με ορισμένες υφέσεις του καρκίνου, οι οποίες μάλιστα ήταν διαρκείας.
Το ότι το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα θεωρείται σε μεγάλο βαθμό ανθεκτικό στην φαρμακευτική θεραπεία προσδίδει μεγαλύτερο ενδιαφέρον σε αυτές τις περιπτώσεις.

Η επιστημονική ομάδα αναφέρει ότι η συμβατική χημειοθεραπεία δεν έχει δείξει όφελος επιβίωσης σε ανθρώπους με προχωρημένο ή μεταστατικό ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα, για τους οποίους η διάμεση επιβίωση είναι γενικά μικρότερη από 8 μήνες.

Η συμπληρωματική και εναλλακτική ιατρική έχει φτάσει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην κλινική ογκολογία.
Σε μια μελέτη, το 80% των ανθρώπων με καρκίνο σε μεγάλο ακαδημαϊκό κέντρο παραδέχθηκε ότι χρησιμοποιεί συμπληρωματική και εναλλακτική ιατρική. Αυτό είναι ένα εκπληκτικό ποσοστό, ιδίως επειδή θα περιμέναμε ότι οι άνθρωποι με καρκίνο τείνουν να αποκρύπτουν αυτές τις πληροφορίες από τους/τις ιατρούς τους.

Αν και οι τρεις άνθρωποι με καρκίνο που αναφέρει η εν λόγω ερευνητική ομάδα, λάμβαναν διάφορα σκευάσματα συμπληρωματικής και εναλλακτικής ιατρικής, τα φαρμακευτικά μανιτάρια ήταν παρόντα και στις 3 περιπτώσεις.

Τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν αποδειχθεί ότι έχουν αντικαρκινική δράση.

Προσωπικά, δέχθηκα την πρώτη αναφορά για τα αποτελέσματα του το 2015, από Ιατρό Δημόσιου Νοσοκομείου της Θεσσαλονίκης για συγγενή του με καρκίνο τελικού σταδίου, στην οποία χορήγησε μεγα-δοσολογία και τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά.
Έκτοτε, συνεργάζομαι τακτικά με ανθρώπους με καρκίνο και τα ευρήματα, εφόσον τηρείται η προτεινόμενη δοσολογία, είναι αξιοσημείωτα.

Κλείνοντας, όπως αναφέρει και η εν λόγω ερευνητική ομάδα, στην επιστημονική βιβλιογραφία υπάρχουν και άλλες αναφορές για την χρήση φαρμακευτικών μανιταριών από ανθρώπους με διάφορους καρκίνους και επισημαίνουν ότι το επόμενο βήμα είναι η συστηματική μελέτη των φαρμακευτικών μανιταριών σε ανθρώπους με καρκίνο.
Στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας και στο Εθνικό Κέντρο Καρκίνου της Σιγκαπούρης προσπαθούν να κάνουν ακριβώς αυτό αλλά - όπως αναφέρουν - τους εμποδίζει το γεγονός ότι αδυνατούν να βρουν τυποποιημένα φαρμακευτικά μανιτάρια, τα οποία να παρασκευάζονται σύμφωνα με τις τρέχουσες καλές πρακτικές παραγωγής [Good Manufacturing Practices - GMP] (78). Ως εκ τούτου, όταν επιλέγουμε φαρμακευτικά μανιτάρια δεν αρκεί μόνο η γνωστοποίηση του Ε.Ο.Φ. αλλά χρειάζεται να αναζητούμε και άλλες πιστοποιήσεις, όπως είναι η GMP. Κάθε πρόσθετη πιστοποίηση που έχει μία εταιρεία π.χ. ISO, HACCP, βιολογικής καλλιέργειας κ.ά, σίγουρα ανεβάζει το τελικό των κόστος φαρμακευτικών μανιταριών αλλά προσφέρει μία εξασφάλιση ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια είναι υψηλής ποιότητας και, ως εκ τούτου, υψηλής αποτελεσματικότητας.

Συνεχίζω με την παράθεση περαιτέρω μελετών σε ανθρώπους. 
Το 2018, στο επιστημονικό περιοδικό "Οδοντιατρικές και Ιατρικές Επιστήμες" δημοσιεύθηκε μία μελέτη για τα φαρμακευτικά μανιτάρια στο Στοματικό Ακανθοκυτταρικό Καρκίνωμα, η οποία αποτελεί μια απόδειξη εξαιρετικής μετεγχειρητικής υποστήριξης σε ανθρώπους με καρκίνο" (84).
Τα ευρήματα έδειξαν ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια βελτίωσαν σημαντικά το σωματικό βάρος, καθώς και 12 αιματολογικούς δείκτες. Επίσης, βελτιώθηκαν κλινικά το παρουσιαστικό και η όρεξη τους, η βαθμολογία Karnofsky, η οπτική αναλογική κλίμακα, και η ανεκτικότητα στην ακτινοχημειοθεραπεία.

Περισσότερες πληροφορίες για αυτήν την μελέτη :
Οι ασθενείς με ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα του στόματος ανταποκρίνονται σε τρόπους αντιμετώπισης όπως η χειρουργική επέμβαση και η ακτινοχημειοθεραπεία. Ωστόσο, στην κλινική πράξη οι ιατροί δοκιμάζουν συνεχώς άλλους συνδυασμούς αντιμετώπισης για να δουν εάν μπορούν :
 - να βελτιώσουν τα θεραπευτικά αποτελέσματα,
 - να μειώσουν τις παρενέργειες, ή
 - να αυξήσουν την ποιότητα ζωής
σε ανθρώπους που επιβιώνουν από τον καρκίνο.

Ο στόχος αυτής της μελέτης ήταν να διερευνήσει την αποτελεσματικότητα της συνταγογράφησης φαρμακευτικών μανιταριών σε ανθρώπους με ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα του στόματος που υποβάλλονται σε αγωγή με ακτινοχημειοθεραπεία μετά από χειρουργική αφαίρεση πρωτογενών καρκινικών ιστών.

Μετά την χειρουργική επέμβαση, τα φαρμακευτικά μανιτάρια συνταγογραφήθηκαν σε τρεις μορφές:
 - κάψουλα με φαρμακευτικά μανιτάρια (500 mg/κάψουλα),
 - βούρτσισμα δοντιών με οδοντόκρεμα με φαρμακευτικά μανιτάρια, η οποία περιέχει 0,5% εκχύλισμα, και
 - κατανάλωση τσαγιού με φαρμακευτικά μανιτάρια που περιέχει 0,2% εκχύλισμα),
3 φορές την ημέρα, επί  3 μήνες.

Στην συνέχεια, η κατάσταση των ανθρώπων με ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα στόματος συγκρίθηκε με εικονικό φάρμακο προκειμένου να αξιολογηθεί η επίδραση αυτού του μανιταριού.

ευρήματα:
Τα ευρήματα έδειξαν ότι, σε σύγκριση με τους ανθρώπους με ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα στόματος που έλαβαν εικονικό φάρμακο, τα φαρμακευτικά μανιτάρια βελτίωσαν σημαντικά:
 - τόσο το σωματικό βάρος, όσο και
 - τα επίπεδα σε 12 αιματολογικούς δείκτες.

Επίσης, βελτιώθηκαν κλινικά:
 - το παρουσιαστικό των ασθενών,
 - η όρεξη τους,
 - η βαθμολογία Karnofsky,
 - η οπτική αναλογική κλίμακα, και
 - η ανεκτικότητα στην ακτινοχημειοθεραπεία.

Η επιστημονική ομάδα που διενήργησε την εν λόγω μελέτη, κλείνει αναφέροντας ότι :
"τα ευρήματα μας, επομένως, υποστηρίζουν ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια, τα οποία χρησιμοποιούνται για τις αντικαρκινικές επιδράσεις τους από την αρχαιότητα, έχουν πιθανά οφέλη σε ανθρώπους με ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα στόματος" (84).

Πιλοτική κλινική δοκιμή του 2012 (85) σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού που λαμβάνουν ορμονοθεραπεία έδειξε ότι η ομάδα των γυναικών που έλαβε τα φαρμακευτικά μανιτάρια, σε σύγκριση με την ομάδα των γυναικών που δεν τα έλαβε, είχε:
      1. βελτιωμένη σωματική, συναισθηματική και λειτουργική ευεξία,
      2. μειωμένο αίσθημα κόπωσης,
      3. μειωμένο άγχος και μειωμένη κατάθλιψη,
      4. υψηλότερη συναισθηματική και γνωστική λειτουργία,
      5. σημαντικά βελτιωμένη ποιότητα ζωής,
      6. οι διαταραχές του ύπνου και η απώλεια όρεξης βελτιώθηκαν
      7. σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα του δείκτη TNF-α, και χαμηλότερα επίπεδα του δείκτη IL-6.

Περισσότερες πληροφορίες για αυτήν την μελέτη :
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Ένα από τα συμπτώματα που οι ασθενείς με καρκίνο του μαστού συχνά αναφέρουν είναι η κόπωση. Η σχετιζόμενη με τον καρκίνο κόπωση είναι μία οδυνηρή, επίμονη, και υποκειμενική αίσθηση σωματικής, συναισθηματικής και γνωστικής κόπωσης που σχετίζεται με τον καρκίνο ή την θεραπεία του καρκίνου, η οποία δεν είναι ανάλογη με την πρόσφατη δραστηριότητα του ασθενούς και παρεμβαίνει με την κανονική λειτουργία..

Η σύγχρονη έρευνα επαλήθευσε ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν πολλαπλές λειτουργίες. 
Τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν πολλά αποτελεσματικά συστατικά, συμπεριλαμβανομένων βιοδραστικών ενώσεων όπως πολυσακχαρίτες, τριτερπενοειδή, αλκαλοειδή, ένζυμα και πρωτεΐνες.

Με βάση αυτά τα ερευνητικά αποτελέσματα, τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν προταθεί ως μία εναλλακτική θεραπεία για τον έλεγχο της σχετιζόμενης με τον καρκίνο κόπωσης.

2. ΜΕΘΟΔΟΣ
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε ως μία τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη που συνέκρινε μία πειραματική ομάδα που λάμβανε φαρμακευτικά μανιτάρια με την ομάδα ελέγχου που λάμβανε εικονικό φάρμακο.

Κατά την έναρξη της μελέτης και στο τέλος των 4 εβδομάδων, συλλέχθηκαν δεδομένα για την λειτουργική αξιολόγηση της σχετιζόμενης με την θεραπεία του καρκίνου κόπωση (functional assessment of cancer therapy-fatigue, FACT-F), το νοσοκομειακό άγχος και την κλίμακα κατάθλιψης (HADS), EORTC ερωτηματολόγια για την ποιότητας της ζωής (QLQ-C30), μετρήθηκαν οι συγκεντρώσεις ΤΝF-α, IL-6, η ηπατική-νεφρική λειτουργία και συλλέχθηκαν δείγματα αίματος

3. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
Επιδράσεις παρέμβασης στην κόπωση
- Σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου, οι περισσότερες αλλαγές της πειραματικής ομάδας στο FACT-F παρατηρήθηκαν στους τομείς της σωματικής ευεξίας και της κόπωσης.
- Η συναισθηματική και λειτουργική ευεξία των ασθενών βελτιώθηκε μετά από την παρέμβαση.

Τα ευρήματα αυτά είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, δεδομένου ότι οι συμμετέχοντες στην μελέτη είχαν βιώσει κόπωση για αρκετά χρόνια πριν από την έναρξη της κλινικής δοκιμής.

Δεν παρατηρήθηκε σημαντική διαφορά στην ομάδα ελέγχου.

Επιδράσεις παρέμβασης στο άγχος και στην κατάθλιψη
Οι βαθμολογίες για το άγχος και την κατάθλιψη μειώθηκαν σημαντικά κατά την διάρκεια της μελέτης, υποδεικνύοντας μία πιθανή βελτίωση του άγχους και της κατάθλιψης.
Μία εξήγηση για την βελτίωση της κατάθλιψης είναι ότι με λιγότερη κούραση και περισσότερη ενέργεια, αυτοί οι επιζώντες του καρκίνου του μαστού ήταν σε θέση να κάνουν κάποιες δραστηριότητες που προηγουμένως είχαν εγκαταλείψει. Οι δραστηριότητες αυτές έφεραν χαρά στη ζωή τους.

Η κατάθλιψη των ασθενών στην ομάδα ελέγχου δεν είχε καμία σημαντική διαφορά.

Επιδράσεις παρέμβαση στην ποιότητα ζωής
- Στην λειτουργία και στην συνολική κλίμακα της ποιότητας της ζωής στο EORTC QLQ-C30, οι βαθμολογίες στην συναισθηματική λειτουργία και στην γνωστική λειτουργία στην πειραματική ομάδα ήταν υψηλότερες σε σχέση με τα αποτελέσματα στην ομάδα ελέγχου.
- Οι τομείς της φυσικής λειτουργίας και της συνολικής ποιότητας ζωής βελτιώθηκαν σημαντικά μετά από 4 εβδομάδες θεραπείας με φαρμακευτικά μανιτάρια. Καμία σημαντική αλλαγή δεν βρέθηκε στους τομείς της λειτουργίας του ρόλου και της κοινωνικής λειτουργίας.
- Σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου, η κόπωση, οι διαταραχές του ύπνου, η απώλεια της όρεξης των ασθενών στην πειραματική ομάδα βελτιώθηκαν, σύμφωνα με τα αποτελέσματα του EORTC QLQ-C30.

Αυτά τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η παρέμβαση ίσως έχει ευεργετική επίδραση στην δύναμη, εκτός από τα υποκειμενικά συμπτώματα.

Συγκέντρωση ΤΝF-α και IL-6
- Οι κυτοκίνες ως δείκτες της σχετιζόμενες με τον καρκίνο κόπωσης, οι συγκεντρώσεις ΤΝF-α και IL-6 μετά την αγωγή ήταν σημαντικά χαμηλότερες σε σχέση με πριν από την αγωγή.

- Σε μια διερευνητική ανάλυση των προφλεγμονωδών κυτοκινών, οι δείκτες της σχετιζόμενης με τον καρκίνο κόπωσης, ο μέσος όρος των συγκεντρώσεων του TNF-α πριν και μετά την αγωγή στην πειραματική ομάδα ήταν 128,70 pg/mL και 71.89 pg/mL. Το επίπεδο του ΤΝF-α στον ορό ήταν σημαντικά χαμηλότερο.
- Οι μέσες συγκεντρώσεις του δείκτη IL-6 στον ορό πριν και μετά την αγωγή στην πειραματική ομάδα, ήταν 62,43 pg/mL και 37.62 pg/mL. Το επίπεδο του IL-6 στον ορό ήταν χαμηλότερο.

Τοξικότητα
Δεν αναφέρθηκαν σοβαρές ανεπιθύμητες αντιδράσεις κατά τη διάρκεια της μελέτης. Καταγράφηκαν μόνο ήπιες ενοχλήσεις. Οι δύο πιο κοινές ενοχλήσεις ήταν ζάλη (16%) και ξηροστομία (12%).

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Αυτή η πιλοτική μελέτη δείχνει ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια ίσως έχουν ευεργετικά αποτελέσματα στην σχετιζόμενη με τον καρκίνο κόπωση και στην ποιότητα ζωής σε ασθενείς με καρκίνο του μαστού που υποβάλλονται σε ορμονοθεραπεία, χωρίς σημαντικές αρνητικές αντιδράσεις.

Επιπλέον, οι βελτιώσεις στην συναισθηματική λειτουργία που φάνηκαν στην μελέτη μας δείχνουν ότι έχει μια θέση για την θεραπεία της κατάθλιψης σε ασθενείς των οποίων η θεραπεία με τα παραδοσιακά αντικαταθλιπτικά είναι ανέφικτη (85).

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ
Ο καρκίνος του πνεύμονα χωρίζεται σε δύο κύριες ομάδες: τον μικροκυτταρικό και τον μη-μικροκυτταρικό (86). Ο καρκίνος του πνεύμονα έχει κακή πρόγνωση. Περισσότερο από το 50% των ανθρώπων πεθαίνουν εντός μόλις 1 έτους (87).

Μπορούν τα φαρμακευτικά μανιτάρια να βοηθήσουν ;

Τα επιστημονικά δεδομένα από ανθρώπινες μελέτες δείχνουν ότι ναι, τα φαρμακευτικά μανιτάρια προσφέρουν στατιστικώς σημαντικά οφέλη, ακόμα και στον προχωρημένο καρκίνο του πνεύμονα, γεγονός το οποίο το γνωρίζουμε εδώ και 3 δεκαετίες. Ενδεικτικά, παρουσιάζω 4 μελέτες εξ'αυτών.

Το 1998 τα φαρμακευτικά μανιτάρια έδειξαν ότι προσφέρουν σημαντικά οφέλη στον προχωρημένο μη-μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα (32). Επιστήμονες χορήγησαν φαρμακευτικά μανιτάρια συνδυαστικά με την χημειοθεραπεία σε ασθενείς που βρίσκονταν από στάδιο 2 έως στάδιο 4 (τελικό στάδιο).
Τα ευρήματα έδειξαν ότι :
 - οι ασθενείς που έλαβαν μόνο χημειοθεραπεία είχαν μικρότερες βελτιώσεις σε σύγκριση
 - με ασθενείς που έλαβαν χημειοθεραπεία μαζί με φαρμακευτικά μανιτάρια.
Η χημειοθεραπεία μαζί με τα φαρμακευτικά μανιτάρια πέτυχε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό ασθενών σε "πλήρη ή μερική ύφεση". Επιπλέον, τα ευρήματα από τις αιματολογικές εξετάσεις υποδηλώνουν ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια μείωσαν την καταστολή της αιμοποιητικής λειτουργίας του μυελού των οστών που προκαλεί η χημειοθεραπεία.

Περισσότερες πληροφορίες για αυτήν την μελέτη :
1. ΜΗ-ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ
Ο μη-μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα [Non-small-cell lung cancer] είναι ο πιο κοινός τύπος καρκίνου του πνεύμονα, αντιπροσωπεύοντας το 87% των περιπτώσεων καρκίνου του πνεύμονα (88). Δυστυχώς, περίπου το 50% των περιπτώσεων καρκίνου του πνεύμονα είναι μεταστατικοί κατά την διάγνωση (89).

Ο μη-μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα έχει ποσοστό επιβίωσης 5 ετών σε όλα τα στάδια περίπου μόλις 15% (90). Μάλιστα, σύμφωνα με την Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία, το ποσοστό 5ετούς επιβίωσης για τον μη-μικροκυτταρικό καρκίνο που έχει εξάπλωση σε απομακρυσμένα σημεία του σώματος βρίσκεται ακόμα χαμηλότερα, στο 9%. Αυτό σημαίνει ότι μόνο το 9% των ατόμων με μη-μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα είναι ζωντανό 5 χρόνια αργότερα, σε σύγκριση με ανθρώπους του γενικού πληθυσμού (91).

Τα 3 πιο κοινά σημεία στα οποία κάνει μετάσταση ο μη-μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα (92) είναι τα εξής:
 - εγκέφαλος (47%),
 - οστά (36%),
 - ήπαρ (22%),
Επίσης, ο μη-μικροκυτταρικός καρκίνος ενδέχεται να κάνει μεταστάσεις σε πολλές περιοχές του σώματος.

Οι επιλογές θεραπείας του μη-μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα περιλαμβάνουν χειρουργική επέμβαση, χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία κ.ά. (93)

2. ΤΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΜΑΝΙΤΑΡΙΑ στον ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟ ΜΗ-ΜΙΚΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ
Ο προχωρημένος καρκίνος συνήθως δεν μπορεί να θεραπευτεί (94). Ωστόσο, υπάρχουν ευχάριστα νέα διότι από το 1998 γνωρίζουμε ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια προσφέρουν σημαντικές ευεργετικές επιδράσεις στον προχωρημένο μη-μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα (32).

Πιο συγκεκριμένα, μία επιστημονική ομάδα διερεύνησε την κλινική αποτελεσματικότητα από τα φαρμακευτικά μανιτάρια όταν χορηγούνται συνδυαστικά με την χημειοθεραπεία.
Συμμετείχαν 56 άτομα: 29 άνδρες και 27 γυναίκες με μέσο όρο ηλικίας 56,2 έτη.

Κατά τα άλλα, οι ασθενείς ήταν σε γενικά καλή κατάσταση με την βαθμολογία στην κλίμακα Καρνόφσκι [Karnofsky] να είναι μεγαλύτερη από 60, ενώ ο αναμενόμενος χρόνος επιβίωσης ήταν περισσότερο από 3 μήνες.

Οι ιατροί χρησιμοποιούν το σύστημα σταδιοποίησης για να περιγράψουν πόσο προχωρημένος είναι ο καρκίνος την στιγμή που διαγιγνώσκεται. Αυτό το σύστημα σταδιοποιεί τον καρκίνο από τα στάδια 0 έως 4. Το στάδιο 4 είναι το πιο σοβαρό διότι ο καρκίνος που έχει εξαπλωθεί σε μακρινά μέρη του σώματος.
Και οι 56 ασθενείς ήταν σε στάδιο 2 έως στάδιο 4:
 - 26 ασθενείς σε στάδιο 2 ή στάδιο 3, και
 - 30 ασθενείς σε στάδιο 3 ή στάδιο 4.
Υπήρχαν 32 περιπτώσεις αδενοκαρκινώματος πνεύμονα, 15 περιπτώσεις ακανθοκυτταρικού καρκινώματος, 7 περιπτώσεις πλακώδους αδενοκαρκινώματος και 2 περιπτώσεις μεγαλοκυτταρικού καρκινώματος.

Οι ασθενείς χωρίστηκαν τυχαία:
- 35 στην ομάδα με τα φαρμακευτικά μανιτάρια (χημειοθεραπεία μαζί με φαρμακευτικά μανιτάρια), και
- 21 στην ομάδα ελέγχου (μόνο χημειοθεραπεία, χωρίς φαρμακευτικά μανιτάρια).

Επί 1 μήνα, 3 φορές την ημέρα, χορηγήθηκαν φαρμακευτικά μανιτάρια.
Η αποτελεσματικότητα της αγωγής αξιολογήθηκε μετά από 2 διαδοχικές μηνιαίες θεραπείες.

Η βραχυπρόθεσμη θεραπευτική δράση ταξινομήθηκε με βάση τα αντικειμενικά κριτήρια αξιολόγησης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ως:
- πλήρης ύφεση (complete remission - CR),
- μερική ύφεση (partial remission - PR),
- μικρή ύφεση (minor remission - MR),
- σταθερή νόσος (stable disease - SD),
- μικρή ύφεση + σταθερή νόσος ορίστηκαν ως καμμία αλλαγή (no change - NC), και
- προοδευτική νόσος (progressive disease - PD).
Ο αποτελεσματικός ρυθμός (πλήρης ύφεση-CR + μερική ύφεση-PR) ήταν ο ρυθμός ύφεσης (remission rate-RR)   

Η αλλαγή στην ποιότητα ζωής του ασθενούς, με βάση την βαθμολογία στην κλίμακα Καρνόφσκι, ταξινομήθηκε ως:
- “βελτίωση” όταν η βαθμολογία αυξήθηκε λιγότερο από 10,   
- “σταθεροποίηση” όταν δεν σημειώθηκε καμία αλλαγή, και   
- "επιδείνωση" όταν μειώθηκε περισσότερο από 10.

Επίσης, προσδιορίστηκαν τα ερυθρά αιμοσφαίρια (RBC), τα λευκά αιμοσφαίρια (WBC), η αιμοσφαιρίνη (HGB), τα αιμοπετάλια (PLT), τα Τ λεμφοκύτταρα και οι υποομάδες Τ-λεμφοκυττάρων.

αποτελέσματα:
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι - συγκρίνοντας τον ρυθμό ύφεσης (πλήρη ή μερική ύφεση) - υπήρχε σημαντική διαφορά μεταξύ των 2 ομάδων. Πιο συγκεκριμένα:
Α. Από την ομάδα που έλαβε χημειοθεραπεία μαζί με φαρμακευτικά μανιτάρια =>
- 2 άτομα είχαν πλήρη ύφεση (5,7% επί του συνόλου),
- 21 άτομα είχαν μερική ύφεση (60%),
- 9 άτομα με καμμία αλλαγή (25,71%),
- 3 άτομα διέκοψαν ή απεβίωσαν (8,57%).
Συνολικά, 23 άτομα είχαν πλήρη ή μερική ύφεση (65,71%).

Β. Από την ομάδα που έλαβε μόνο χημειοθεραπεία, χωρίς φαρμακευτικά μανιτάρια =>
- 1 άτομο είχε πλήρη ύφεση (4,76%),
- 8 άτομα είχαν μερική ύφεση (38,14%),
- 10 άτομα με καμμία αλλαγή (47,62%),
- 2 άτομα διέκοψαν ή απεβίωσαν (9,52%), και
Συνολικά, 9 άτομα είχαν πλήρη ή μερική ύφεση (42,85%) .

Η βαθμολογία στην κλίμακα Καρνόφσκι έδειξε ότι το ποσοστό βελτίωσης στην ομάδα με τα φαρμακευτικά μανιτάρια (68,57%) ήταν σημαντικά υψηλότερο από αυτό στην ομάδα χωρίς τα φαρμακευτικά μανιτάρια (42,85%). Πιο συγκεκριμένα:
Α. στην ομάδα με τα φαρμακευτικά μανιτάρια =>
- 24 άτομα έδειξαν “βελτίωση” (68,57%),
- 7 άτομα έδειξαν “σταθεροποίηση” (20%),
- 4 άτομα έδειξαν “επιδείνωση” (11,43%).

Β. στην ομάδα χωρίς τα φαρμακευτικά μανιτάρια =>
- 9 άτομα έδειξαν “βελτίωση” (42,85%),
- 8 άτομα έδειξαν “σταθεροποίηση” (38,10%),
- 4 άτομα έδειξαν “επιδείνωση” (19,05%).

Εν τω μεταξύ, το ποσοστό βελτίωσης της ποιότητας ζωής στην ομάδα με τα φαρμακευτικά μανιτάρια ήταν μεγαλύτερο από τον ρυθμό ύφεσης, γεγονός που υποδηλώνει ότι παρόλο που οι ασθενείς μπορεί να μην είχαν επιτύχει πλήρη ή μερική ύφεση, η ποιότητα ζωής τους βελτιώθηκε ουσιαστικά.

Όσον αφορά τις αιματολογικές εξετάσεις, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια μείωσαν την καταστολή της αιμοποιητικής λειτουργίας του μυελού των οστών που προκαλείται από την χημειοθεραπεία (32).

Το 2000 δημοσιεύθηκε μία ακόμα μελέτη για τον καρκίνο του πνεύμονα με τίτλο "Διερεύνηση της κλινικής θεραπευτικής επίδρασης των φαρμακευτικών μανιταριών στον καρκίνο του πνεύμονα" (32), και τα ευρήματα έδειξαν ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια ήταν χρήσιμα στο να βελτιωθεί η κατάσταση ολόκληρου του οργανισμού.

Πιο αναλυτικά, 29 ασθενείς με καρκίνο σταδίου ΙΙΙ~IV χωρίστηκαν τυχαία :
- στην ομάδα που έλαβε φαρμακευτικά μανιτάρια, και
- στην ομάδα που έλαβε εικονικό φάρμακο.

Αποτελέσματα:
Αν και τα φαρμακευτικά μανιτάρια δεν οδήγησαν σε άμεση συρρίκνωση, τα ευρήματα έδειξαν ότι ήταν χρήσιμα στο να βελτιωθεί η κατάσταση ολόκληρου του οργανισμού.
Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια θα μπορούσαν να ρυθμίσουν το ανοσοποιητικό σύστημα και να βελτιώσουν την πηκτικότητα του αίματος (32).

Σημείωση δική μου:
στην παρούσα μελέτη χορηγήθηκε πάρα πολύ χαμηλή δοσολογία και σε αυτό το σημείο αποδίδω το ότι δεν υπήρξε άμεση συρρίκνωση. Για την ακρίβεια με εξέπληξε που ακόμα και με τόσο χαμηλή δοσολογία υπήρξαν σημαντικά οφέλη σε άλλους δείκτες. Προσωπικά, συστήνω υψηλότερες δοσολογίες, ιδίως όταν πρόκειται για προχωρημένο καρκίνο.

Εν ολίγοις, παρά την πολύ χαμηλή δοσολογία, βελτιώθηκε η κατάσταση όλου του οργανισμού. Αυτό το γεγονός επισημαίνει ότι ακόμα και όταν χρησιμοποιούνται σε πολύ χαμηλή δοσολογία, τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν αποτελεσματικότητα.

Μελέτη του 2003 για τον καρκίνο του πνεύμονα σε προχωρημένο στάδιο :
σε σύγκριση με τους ασθενείς που έλαβαν το εικονικό φάρμακο, οι ασθενείς που έλαβαν φαρμακευτικά μανιτάρια είχαν καλύτερα ιατρικά αποτελέσματα (βελτίωση ανοσοποιητικού, κλίμακας Karnofsky, μειωμένη εξέλιξη της νόσου, βελτίωση στα συμπτώματα (95).

Πιο αναλυτικά:
μια τυχαιοποιημένη διπλά-τυφλή, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο, πολυκεντρική κλινική δοκιμή διεξήχθη το 2003 για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας πολυσακχαριτών από φαρμακευτικά μανιτάρια, σε ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο του πνεύμονα.

Έλαβαν μέρος 68 ασθενείς με ιστολογικά επιβεβαιωμένο προχωρημένο καρκίνο του πνεύμονα.
Τα κριτήρια επιλογής περιελάμβαναν επιβεβαίωση της διάγνωσης, αντικειμενική μετρήσιμη ασθένεια, βαθμολογία απόδοσης Karnofsky і60, προσδόκιμο ζωής 12 εβδομάδων ή μεγαλύτερο, καμμία πρόσφατη ή ταυτόχρονη αντικαρκινική θεραπεία.
Τόσο στην έναρξη της μελέτης όσο και μετά από 12 εβδομάδες αγωγής, οι ασθενείς αξιολογήθηκαν ως προς την έκταση της νόσου και την ποιότητα ζωής τους (βαθμολογία Karnofsky) και αιματολογικές και επιλεγμένες ανοσολογικές και βιοχημικές μελέτες.
Οι ασθενείς χωρίστηκαν σε δύο ομάδες και έλαβαν είτε πολυσακχαρίτες από φαρμακευτικά μανιτάρια είτε εικονικό φάρμακο, 600 mg τρεις φορές την ημέρα.
Οι ασθενείς και στις δύο ομάδες ήταν παρόμοιοι ως προς την ηλικία, το φύλο, το ιστορικό θεραπείας και την ιστολογία του όγκου του πνεύμονα.

Ευρήματα:
Μετά από μόλις 12 εβδομάδες:
 - η αγωγή με πολυσακχαρίτες από φαρμακευτικά μανιτάρια έδωσε σταθερή νόσο σε 13 από 37 ασθενείς ασθενείς (35,1%) με καρκίνο του πνεύμονα το οποίο ήταν σημαντικά μεγαλύτερο από το ποσοστό της
 - ομάδας ελέγχου όπου παρατηρήθηκε σταθερή νόσος μόνο σε 7 από 31 ασθενείς (22,6%).

Σε 32 αξιολογήσιμους ασθενείς με καρκίνο, η αγωγή με πολυσακχαρίτες φαρμακευτικά μανιτάρια οδήγησε σε σημαντική αύξηση στις βαθμολογίες κλίμακας KPS σε 16 ασθενείς (50%), ενώ στην ομάδα με το εικονικό φάρμακο αυτό το ποσοστό ήταν 14,3%.
9 ασθενείς (28%) και 7 ασθενείς (22%) που έλαβαν πολυσακχαρίτες από φαρμακευτικά μανιτάρια είχαν αμετάβλητες και μειωμένες βαθμολογίες KPS, αντίστοιχα. Αυτές οι τιμές στην ομάδα ελέγχου ήταν 13 ασθενείς (46,4%) και 11 ασθενείς (39,3%), αντίστοιχα.

Παρηγορητικές επιδράσεις σε συμπτώματα που σχετίζονται με τον καρκίνο, όπως :
 - πυρετός,
 - βήχας,
 - αδυναμία,
 - εφίδρωση και αϋπνία
παρατηρήθηκαν στο 43%, 8%, 84% και 4% των καρκινοπαθών που έλαβαν πολυσακχαρίτες από φαρμακευτικά μανιτάρια, αλλά μόνο ένα μικρό ποσοστό των ασθενών με καρκίνο που έλαβαν εικονικό φάρμακο έδειξε βελτίωση σε αυτά τα συμπτώματα που σχετίζονται με τον καρκίνο (10%, 7%, 42%, 9%).

Η χορήγηση πολυσακχαριτών από φαρμακευτικά μανιτάρια για 12 εβδομάδες είχε ως αποτέλεσμα σημαντική αύξηση της μιτογόνου αντιδραστικότητας των λεμφοκυττάρων στην κονκαναβαλίνη Α, το ποσοστό CD3 και τη δραστηριότητα των κυττάρων φυσικοί φονείς (Natural Killers, ΝΚ), οριακή αύξηση του ποσοστού CD4 και του λόγου CD4/CD8. αλλά οριακή μείωση του CD8.
Ωστόσο, όλες αυτές οι παράμετροι του ανοσοποιητικού παρέμειναν αμετάβλητες ή μειώθηκαν στην ομάδα ελέγχου.

Τρία επεισόδια ήπιας τοξικότητας (ναυτία: 2, αϋπνία: 1) καταγράφηκαν σε ασθενείς που έλαβαν πολυσακχαρίτες από φαρμακευτικά μανιτάρια και ένα επεισόδιο τοξικότητας (έμετος) καταγράφηκε στην ομάδα ελέγχου.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι πολυσακχαρίτες από φαρμακευτικά μανιτάρια ίσως μπορούν να έχουν έναν συμπληρωματικό ρόλο στην αγωγή ασθενών με προχωρημένο καρκίνο του πνεύμονα.
Απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για την διερεύνηση της βέλτιστης δοσολογίας, της αποτελεσματικότητας και ασφάλειας τους όταν χρησιμοποιούνται μόνοι τους ή σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία/ακτινοθεραπεία (95).

Άλλη μελέτη του 2014 έδειξε ότι ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα είδαν συγκεκριμένους καρκινικούς δείκτες να αναστρέφονται μερικώς ή πλήρως από τους πολυσακχαρίτες των φαρμακευτικών μανιταριών (96).
Μία σημείωση: ειδικά για τον καρκίνο του πνεύμονα, προτείνω την συνδυαστική χρήση των φαρμακευτικών μανιταριών διότι για καλύτερη ανταπόκριση των καρκινοπαθών στην ακτινοθεραπεία ή στην χημειοθεραπεία, καλύτερες μετρήσεις αίματος και καλύτερη εξέλιξη του όγκου (43).

Το 2014 δημοσιεύθηκε μία ακόμα μελέτη για τον καρκίνο του πνεύμονα για την επίδραση από τα φαρμακευτικά μανιτάρια στην ανοσολογική λειτουργία σε ασθενείς με μη-μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα κατά την διάρκεια της χημειοθεραπείας" (32). Ασθενείς με μη-μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα σταδίου ΙΙΙ~IV χωρίστηκαν τυχαία σε 2 ομάδες:
 - στην ομάδα που έλαβε χημειοθεραπεία  κ α ι  φαρμακευτικά μανιτάρια, και
 - στην ομάδα που έλαβε  μ ό ν ο  χημειοθεραπεία (χωρίς φαρμακευτικά μανιτάρια).

ευρήματα:
Η ομάδα ασθενών που έλαβε τα φαρμακευτικά μανιτάρια πέτυχε στατιστικώς σημαντική ενίσχυση του ανοσοποιητικού και η επιστημονική ομάδα που διενήργησε την εν λόγω μελέτη αναφέρει ότι "Αυτό το εύρημα είναι  ά ξ ι ο  για κλινική ενημέρωση των ιατρών και εφαρμογή".

Συνοψίζοντας, ο καρκίνος του πνεύμονα είναι ένας από τους πιο σοβαρούς τύπους καρκίνου (97), καθώς και ο πιο συχνά διαγνωσμένος (98).

Συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα όταν βρίσκεται σε αρχικό στάδιο (99). Ωστόσο, όταν εξελιχθεί προκαλεί αρκετά συμπτώματα (100), όπως βήχα (με αιματηρή βλέννα), δυσκολία στην αναπνοή, πόνο στο στήθος, συριγμό, λοιμώξεις πνευμόνων που επιμένουν, βραχνάδα.

Χωρίζεται σε 2 κύριες ομάδες:  τον μικροκυτταρικό και τον μη-μικροκυτταρικό (101) και εμφανίζεται κυρίως σε άτομα ώριμης ηλικίας, 65 ετών και άνω (102).

Το κάπνισμα είναι η μεγαλύτερη αιτία και ευθύνεται για έως και το 90% των καρκίνων του πνεύμονα στους άνδρες (103), ενώ το παθητικό κάπνισμα έχει τόσο υψηλό αντίκτυπο που αποτελεί την τρίτη πιο  σ υ ν ή θ η  αιτία καρκίνου του πνεύμονα (104)

Ανάλογα με τον τύπο και το στάδιο του, ο καρκίνος του πνεύμονα ίσως μπορεί να αντιμετωπιστεί με χειρουργείο, χημειοθεραπεία  κ.ά. (105).

Μπορούν τα φαρμακευτικά μανιτάρια να προσφέρουν σημαντικά οφέλη στον καρκίνο του πνεύμονα ;
Σύμφωνα με μελέτες σε ανθρώπους η απάντηση είναι, ναι, είναι σε θέση να βοηθήσουν και, όπως δείχνουν τα ευρήματα, αυτή η βοήθεια τους είναι ουσιαστική.

Όπως είδαμε νωρίτερα, τα φαρμακευτικά μανιτάρια χρησιμοποιούνται ευρέως στην κλινική πράξη για την συμπληρωματική αντιμετώπιση του καρκίνου, ενώ συστατικά τους έχουν λάβει επίσημη έγκριση σε χώρες της Ανατολής όπως η Ιαπωνία, η Κίνα, με την χρήση τους να είναι είτε αυτόνομη είτε παράλληλα με την χημειοθεραπεία ή την ακτινοθεραπεία.

Έχουν δοκιμαστεί σε πολλαπλά είδη καρκίνου, μεταξύ αυτών και στον προχωρημένο καρκίνο, ενώ πλέον συνάπτονται συνεργασίες και στην Ευρώπη από Πανεπιστήμια βιοφαρμακευτικές εταιρείες για την δημιουργία αντικαρκινικών φαρμάκων, τα οποία προέρχονται από τα φαρμακευτικά μανιτάρια.

Περισσότερες κλινικές δοκιμές για τα φαρμακευτικά μανιτάρια βρίσκονται εν εξελίξει (106-111) για διάφορα είδη καρκίνου: ωοθηκών, ήπατος, μαστού, προστάτη, παχέος εντέρου, παγκρέατος, πνεύμονα, λαιμού και κεφαλιού, γαστρεντερικού, θυρεοειδή κ.ά.

Φλεβίτιδα
Οι ενδοφλέβιοι καθετήρες είναι απαραίτητα εργαλεία της σύγχρονης ιατρικής. Ωστόσο, ίσως μπορούν να προκαλέσουν επιπλοκές, μερικές από τις οποίες έχουν σοβαρές επιπτώσεις. Από αυτές τις επιπλοκές, η πιο συχνά παρατηρούμενη είναι η φλεβίτιδα (112).
Η φλεβίτιδα είναι μια φλεγμονώδης απόκριση σε ενδοφλέβια έγχυση φαρμάκων χημειοθεραπείας που ίσως διαρκέσει για εβδομάδες ή μήνες και οδηγεί σε διάφορους τύπους φλεβικής βλάβης, όπως πόνο, ερύθημα και πρήξιμο. Η συχνότητα εμφάνισης φλεβίτιδας που προκαλείται από την χημειοθεραπεία έχει αναφερθεί στο 70% και αυξάνει την πιθανότητα εμβολής (113) και σοβαρής σήψης (114).
Ως εκ τούτου, η πρόληψη της φλεβίτιδας και ο έλεγχος των φλεγμονωδών συμπτωμάτων της είναι απαραίτητη.

Θα πρέπει πάντα να ακολουθείτε τις οδηγίες της νοσηλευτικής ομάδας.

Επίσης, υπάρχουν πολλά μέτρα πρόληψης. Ένα από αυτά είναι η χρήση φυσικών μεθόδων, η οποία μπορεί να εξασφαλίσει την ομαλή εξέλιξη της χημειοθεραπείας (115).

Με κάθε συνεδρία, υπάρχει ενημέρωση 4 φυσικών τρόπων που αξιολογήθηκαν σε τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές και έδειξαν σημαντική αποτελεσματικότητα τόσο στην μείωση της σοβαρότητας του πόνου όσο και στην συχνότητα εμφάνισης της φλεβίτιδας.
Αναφέρεται αναλυτικά η δοσολογία και τρόπος χρήσης.

Διατροφική υποστήριξη (ξηροί καρποί, πρωτεΐνη)
Ξηροί καρποί:
Υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον για τους ξηρούς καρπούς και την επίδραση τους στην ανθρώπινη υγεία (116). Οι ξηροί καρποί είναι πολύ πλούσιοι σε διάφορες βιοενεργές ενώσεις (117) και αποτελούν τρόφιμα που η φύση τα έχει προικίσει με ένα σύνθετο μείγμα ευεργετικών θρεπτικών και βιοενεργών ενώσεων (118).
Αρκετές μελέτες έχουν αναφέρει ευεργετικά αποτελέσματα από την κατανάλωση ξηρών καρπών και συνδέονται συχνά με μείωση των παραγόντων κινδύνου για χρόνιες παθήσεις (116), ενώ υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις ότι οι ξηροί καρποί επιδρούν θετικά σε μυριάδες αποτελέσματα υγείας (118).

Όσον αφορά τον καρκίνο, αρκετές μελέτες, μεταξύ αυτών και μετα-αναλύσεις, έχουν δείξει ότι η κατανάλωση ξηρών καρπών σχετίζεται με μειωμένη θνησιμότητα από καρκίνο (118-121).

Οι κυριότεροι ξηροί καρποί είναι 11.
Δυνατότητα συνεδρίας για ενημέρωση των εξής:
1. σε ποιο εύρος ημερήσιας δοσολογίας είναι χρήσιμο να στοχεύουμε
2. οι τρεις ξηροί καρποί που έχουν δοκιμαστεί σε κλινικές δοκιμές για τον καρκίνο
3. ποιον τρόπο μπορούν να ενταχθούν ομαλά στην καθημερινή διατροφή ενός ασθενούς με καρκίνο, με ιδέες από το Παγκόσμιο Ταμείο Έρευνας για τον Καρκίνο [World Cancer Research Fund]

Πρωτεΐνη:
Ο καρκίνος προκαλεί μυϊκή απώλεια (122), η οποία είναι συχνή σε ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο (123).
Η μυϊκή απώλεια είναι το κυρίαρχο χαρακτηριστικό της καχεξίας που οφείλεται στον καρκίνο και σχετίζεται με σοβαρές κλινικές συνέπειες όπως σωματική επιδείνωση, κακή ποιότητα ζωής, μειωμένη ανοχή στις αγωγές και μικρότερη διάρκεια επιβίωσης (124).

μαρτυρίες καρκινοπαθών για την καχεξία:
"Ήμουν πολύ αδύναμη και δεν μπορούσα να σηκωθώ από την μπανιέρα. Κάθισα εκεί και προσπάθησα να μην κλάψω" αναφέρει μία ασθενής. "Οι αγαπημένες μου δραστηριότητες, όπως το περπάτημα στην παραλία, σταμάτησαν απότομα". Η καχεξία «είχε πάρει τον έλεγχο της ζωής μου», ενώ ο αντίκτυπος που είχε η καχεξία στο σώμα μου οδήγησε σε «ανησυχία, στρες, άγχος και ψυχική αγωνία» (125).

Η καχεξία εκτιμάται ότι εμφανίζεται σε έως και 80% των ατόμων με προχωρημένο καρκίνο. Επίσης, πιστεύεται ότι προκαλεί άμεσα έως και το 30% των θανάτων από καρκίνο, συχνά λόγω καρδιακής ή αναπνευστικής ανεπάρκειας που σχετίζεται με απώλεια μυών.
Στην πιο σοβαρή μορφή της, η σωματική επιδείνωση που συνοδεύει την καχεξία μπορεί να αφήσει ένα άτομο όχι μόνο αδύναμο και κουρασμένο, αλλά ανίκανο ή απρόθυμο να φάει και με ανησυχητικές αλλαγές στην εμφάνιση του. Αυτά τα προβλήματα μπορούν να μετατρέψουν τις καθημερινές δραστηριότητες της ζωής - π.χ. αγορές τροφίμων από το μπακάλικο, μια συνάντηση με ένα φιλικό πρόσωπο για καφέ - σε δύσκολες, αν όχι εντελώς ακατόρθωτες (125).

Δεδομένων των επιζήμιων συνεπειών της, φαίνεται υποχρεωτική η πρόληψη ή/και η καθυστέρηση της εξέλιξης της καχεξίας που οφείλεται στον καρκίνο (124). Ο/η ιατρός σας θα συζητήσει μαζί σας τον καλύτερο τρόπο διαχείρισης της καχεξίας, η οποία, μεταξύ άλλων, ίσως συμπεριλαμβάνει φάρμακα όπως διεγερτικά όρεξης (126).

Επιπλέον, υπάρχει και το ζήτημα της επαρκούς πρόσληψης πρωτεΐνης.
Τα περισσότερα ενήλικα άτομα χρειάζονται περίπου 0,75 γραμμάρια πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους, την ημέρα (127, 128). Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε και αυτόν τον ηλεκτρονικό υπολογιστή πρωτεΐνης (129).
Ωστόσο, τα δεδομένα είναι διαφορετικά για την πρόσληψη πρωτεΐνης από ασθενείς με καρκίνο: μία ανασκόπηση του 2022 έδειξε ότι η πρόσληψη πρωτεΐνης κάτω από 1,2 γραμμάρια ανά κιλό, συσχετίστηκε με απώλεια μυών κατά την διάρκεια της αγωγής του καρκίνου. Μόνο η πρόσληψη μεγαλύτερη από 1,4 γραμμάρια ανά κιλό συσχετίστηκε με την διατήρηση των μυών, αν και απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να καθοριστεί η βέλτιστη δοσολογία (130).

Σε κάθε περίπτωση, σημαντικό ζήτημα δεν είναι μόνο η "ποσότητα", αλλά και η "ποιότητα".
Σύμφωνα με τον Αμερικάνικο Σύλλογο για τον Καρκίνο [American Cancer Society], υπάρχουν 3 πηγές πρωτεΐνης που δεν έχουν θέση σε μία υγιεινή διατροφή για την πρόληψη του καρκίνου, πόσο μάλλον όταν υπάρχει διάγνωση.

Σε κάθε συνεδρία, πραγματοποιείται ενημέρωση, καθώς και οι 3 πηγές που χρησιμοποιούνται για την αντικατάσταση.

ΣΥΖΗΤΗΣΗ
Ο καρκίνος επανέρχεται ως η νούμερο 1 αιτία θανάτου. Επιστήμονες ανά τον κόσμο αναζητούν φυσικές προσεγγίσεις ώστε αφενός να βελτιώσουν τα αποτελέσματα από την τρέχουσα συμβατική θεραπεία των Ογκολόγων και αφετέρου να μειωθούν οι παρενέργειες της. 

Ακόμα και με την πρόοδο της σύγχρονης δυτικής ιατρικής στους τομείς της χειρουργικής επέμβασης, της ακτινοθεραπείας και της χημειοθεραπείας για την θεραπεία του καρκίνου, πολλές κακοήθειες μπορούν να προληφθούν ή να αντιμετωπιστούν με την σωστή διατροφή, ενώ η γενική χρήση συμπληρωμάτων διατροφής έχει αυξηθεί σημαντικά και η χρήση συμπληρωμάτων διατροφής και βοτανικών μεθόδων από ασθενείς με καρκίνο συνεχίζει να αυξάνεται (131).

Για τα φαρμακευτικά μανιτάρια η επιστημονική κοινότητα έχει δείξει έντονο ενδιαφέρον ως προς την εφαρμογή του τόσο ως λειτουργικό τρόφιμο όσο και ως σύγχρονο φάρμακο (132).

Καταρχάς, τα φαρμακευτικά μανιτάρια εμφανίζουν τα εξής χαρακτηριστικά:
1. αναγνωρίζονται, καταναλώνονται ως "λειτουργικά τρόφιμα" και χρησιμοποιούνται για την δημιουργία καινοτόμων προϊόντων (3, 132-137) και έχoυν εφαρμοστεί σε κλινικές δοκιμές για προχωρημένες ασθένειες (138),
2. χρησιμοποιούνται σε αντικαρκινικά σκευάσματα (139) και σε φαρμακολογικά σκευάσματα (140),
3. Είναι προσαρμογόνα (141-146), ενεργοποιώντας τις προστατευτικές ιδιότητες του σώματος και διεγείρουν τις αναγεννητικές διαδικασίες του (147). Ήδη από το 1999 γνωρίζουμε ότι τα ανταπτογόνα μειώνουν τις τοξικές επιδράσεις της χημειοθεραπείας και βελτιώνουν την ανοχή των ασθενών με καρκίνο στα φάρμακα (148).
4. Αρκετές από τις ενώσεις φαρμακευτικών μανιταριών έχουν προχωρήσει σε κλινικές μελέτες φάσης Ι, ΙΙ και ΙΙΙ και χρησιμοποιούνται εκτενώς και με επιτυχία στην Ασία για την αντιμετώπιση διαφόρων καρκίνων. Περισσότερες από 600 μελέτες έχουν διεξαχθεί παγκοσμίως και έχουν δημοσιευτεί πολυάριθμες κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους για τα φαρμακευτικά μανιτάρια (12). Για περισσότερα από 30 χρόνια, τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν εγκριθεί ως προσθήκη στις τυπικές θεραπείες για τον καρκίνο στην Ιαπωνία και την Κίνα. Σε αυτές τις χώρες, τα μανιτάρια έχουν χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια για μεγάλο χρονικό διάστημα, είτε μόνα τους είτε σε συνδυασμό με ακτινοβολία ή χημειοθεραπεία" (9).

Συνεχίζοντας, διάφορα φαρμακευτικά μανιτάρια καταγράφονται σε αρκετές σημαντικές φαρμακοποιίες, συμπεριλαμβανομένης της Φαρμακοποιίας των ΗΠΑ και της Ευρωπαϊκής Φαρμακοποιίας, το οποίο υποδηλώνει ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια χρησιμοποιούνται ευρέως διεθνώς (149).
 - ΚΙΝΑ: τα φαρμακευτικά μανιτάρια αντιπροσωπεύονται στην Κινεζική Φαρμακοποιία (60, 150, 151) και θεωρούνται νόμιμα ακατέργαστα φάρμακα (152). Τα φαρμακευτικά μανιτάρια είχαν συμπεριληφθεί και στην πρώτη φαρμακοποιία της Κίνας, η οποία συντάχθηκε το 1.590 μ.Χ. (153).
 - ΗΠΑ: Τα φαρμακευτικά μανιτάρια είναι εγγεγραμμένα στην Αμερικανική Βοτανικη Φαρμακοποιία και Θεραπευτική Επιτομή [American Herbal Pharmacopoeia and Therapeutic Compendium] (63, 151) και στην Φαρμακοποιία των Ηνωμένων Πολιτειών (152, 154, 155). Πιο συγκεκριμένα, ενσωματώθηκαν στην Αμερικανική Βοτανικη Φαρμακοποιία το 2000, και από το 2016, έχει υιοθετηθεί και στην Φαρμακοποιία των Ηνωμένων Πολιτειών ως φαρμακευτική πρώτη ύλη (156).
 - ΕΥΡΩΠΗ: Η Ευρωπαϊκή Φαρμακοποιία συμβάλλει σημαντικά στην διεθνή εναρμόνιση των προδιαγραφών ποιότητας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, αν και μέχρι και το 2013 δεν περιείχε μονογραφίες για φαρμακευτικά μανιτάρια. Ωστόσο, λόγω του ότι ενημερώνεται συνεχώς (157), τα φαρμακευτικά μανιτάρια προτάθηκαν στην Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Φαρμακοποιίας από την Ολλανδία (158) και ξεκίνησε η ανάπτυξη μονογραφίας, γεγονός που επιβεβαιώνει την φαρμακευτική σημασία των φαρμακευτικών μανιταριών στην Ευρώπη (159-161). Τελικά, τα φαρμακευτικά μανιτάρια προστέθηκαν στην Ευρωπαϊκή Φαρμακοποιία στην Έκδοση 10.8. (149, 150), η οποία είναι είναι πλέον διαθέσιμη και ισχύει σε 39 ευρωπαϊκές χώρες από την 1η Ιουλίου 2022 (160).
Συνολικά, τα φαρμακευτικά μανιτάρια συμπεριλαμβάνονται τόσο σε αρχαίες όσο και σε σύγχρονες φαρμακοποιίες (162).

Επιπλέον, τα φαρμακευτικά μανιτάρια περιέχουν μία αξιοσημείωτη ποικιλία βιοενεργών ενώσεων (163) με αποτέλεσμα να χαρακτηριστεί ως "θεραπευτικό βιο-εργοστάσιο" (164) δεδομένου ότι περιέχει περίπου 400 συστατικά όπως πρωτογενείς και δευτερογενείς μεταβολίτες, γλυκάνες, πεπτίδια, πρωτεΐνες, ένζυμα, στερόλες, νουκλεοτίδια, λιπαρά οξέα, βιταμίνες, φαινολικές ενώσεις, κουμαρίνη, φλαβονοειδή, πρεβιοτικά, μέταλλα και ιχνοστοιχεία (ασβέστιο, φώσφορο, μαγνήσιο, χαλκό, σίδηρο, ψευδάργυρο και σελήνιο), και πολλά ακόμα.

Επιπρόσθετα, τα φαρμακευτικά μανιτάρια εμφανίζει ένα μεγάλο εύρος από δραστικότητες και για αυτόν τον λόγο αναφέρω τις 4 που έχουν άμεση σχέση με τον καρκίνο:
1. αναλγητικές:
ο πόνος είναι ένα από τα πιο κοινά, επιβαρυντικά και επίφοβα συμπτώματα που βιώνουν οι ασθενείς με καρκίνο (165). Οι ασθενείς με καρκίνο μπορεί να βιώσουν πόνο από τον ίδιο τον καρκίνο (μετάσταση στα οστά, καρκίνος που διεισδύει στους μαλακούς ιστούς ή πιέζει τα νεύρα). Μπορεί επίσης να βιώσουν οξύ πόνο από επιπτώσεις που σχετίζονται με την αγωγή του καρκίνου (166), όπως χειρουργείο, χημειοθεραπεία, ακτινοβολία, ορμονοθεραπεία (167). Ο πόνος παρεμβαίνει σε σημαντικές πτυχές της ζωής των καρκινοπαθών, όπως η καθημερινή δραστηριότητα, η κοινωνική λειτουργία, η ποιότητα του ύπνου και η γνωστική λειτουργία. Ο ανεξέλεγκτος πόνος μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ικανότητα ολοκλήρωσης των καθημερινών δραστηριοτήτων, την διατήρηση της απασχόλησης, την ανοχή στην θεραπεία που λαμβάνεται και μπορεί να επηρεάσει την συναισθηματική και την ψυχολογική υγεία (167).
Ως εκ τούτου, τα φαρμακευτικά μανιτάρια με τις αναλγητικές ιδιότητες τους (58, 168-175) είναι σε θέση να φανούν χρήσιμα με έναν ακόμα μηχανισμό.

2. ανοσορυθμιστικές:
Η ενίσχυση της ανοσοποιητικού συστήματος είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση του καρκίνου, καθώς ένα ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα βοηθάει στην αναγνώριση και την καταστροφή των καρκινικών κυττάρων. Ένα ενισχυμένο ανοσοποιητικό σύστημα είναι σε θέση να αποτρέψει την υποτροπή του καρκίνου και να βελτιώσει τα συνολικά ποσοστά επιβίωσης των ασθενών.
Η ενίσχυση του ανοσοποιητικού είναι μία από τις βασικότερες ιδιότητες που εμφανίζουν τα φαρμακευτικά μανιτάρια (45, 176-181).  Περιέχουν βιοενεργές ενώσεις όπως είναι π.χ. οι β-γλυκάνες που ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα με διάφορους μηχανισμούς π.χ. διεγείροντας τα λευκά αιμοσφαίρια, τα κύτταρα φυσικοί φονείς (NK) και τα Τ-κύτταρα. 

3. αντι-οξειδωτικές:
η επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει έναν αιτιώδη ρόλο του οξειδωτικού στρες και της οξειδωτικής βλάβης στην έναρξη και στην εξέλιξη του καρκίνου (182).
Τα φαρμακευτικά μανιτάρια είναι εξαιρετικές πηγές φυσικών αντιοξειδωτικών (133, 183-188).

4. αντι-φλεγμονώδεις:
επιστημονικά δεδομένα έχουν διευρύνει την ιδέα ότι η φλεγμονή αποτελεί ένα κρίσιμο συστατικό της εξέλιξης του όγκου (189). Επίσης, η φλεγμονή είναι ένα αναγνωρισμένο χαρακτηριστικό του καρκίνου που συμβάλλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη και στην εξέλιξη των κακοηθειών (190), ενώ η χρόνια φλεγμονή επηρεάζει όλα τα στάδια ανάπτυξης του όγκου (191).
Χάρη στις αντι-φλεγμονώδεις δράσεις τους (192-200), τα φαρμακευτικά μανιτάρια συμβάλλουν ευεργετικά και με αυτόν τον μηχανισμό δράσης.

Ολοκληρώνοντας την ενότητα της συζήτησης, θα ήθελα να κάνω μία ειδική μνεία στα εξής ζητήματα. 
1. Αδενώματα του παχέος εντέρου: Ευρήματα 200 ασθενών έδειξαν ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια καταστέλλουν την ανάπτυξη τους (3,1 χιλιοστά).
Νωρίτερα είδαμε ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια είναι δοκιμασμένα στον καρκίνου του παχέος εντέρου. Μπορούν, όμως, να δράσουν και προληπτικά ;
Παρουσιάζονται δεδομένα από ανθρώπινη μελέτη. Πρώτα, όμως, λίγα λόγια για τα αδενώματα του παχέος εντέρου.

Οι πολύποδες είναι ανώμαλες αναπτύξεις που σχηματίζονται στην εσωτερική επένδυση του παχέος εντέρου ή του ορθού. Οι περισσότεροι πολύποδες είναι καλοήθεις (μη-καρκινικοί) αλλά ορισμένοι - εάν δεν αντιμετωπιστούν - εξελίσσονται σε καρκίνο του παχέος εντέρου.
Τα αδενώματα είναι ένας συγκεκριμένος τύπος πολύποδα. Διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο από άλλα είδη πολύποδα να γίνουν καρκινικοί (213, 214). Για την ακρίβεια, το αδένωμα του παχέος εντέρου είναι η πιο συχνή προκαρκινική βλάβη (215) και η συχνότητα εμφάνισης του εξαρτάται από την ηλικία: είναι χαμηλότερη σε νεαρότερα άτομα και φτάνει στο μέγιστο μετά την 7η δεκαετία της ζωής μας (216).

Για τα βιοενεργά συστατικά των φαρμακευτικών μανιταριών έχει διαπιστωθεί ότι παρουσιάζουν επιδράσεις κατά του καρκίνου (σε διάφορους τύπους). Βοηθούν, όμως, και στην πρόληψη ;
Για να απαντηθεί αυτό το ερώτημα, το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Χιροσίμα πραγματοποίησε μια κλινική δοκιμή σε ασθενείς με αδενώματα του παχέος εντέρου, τα οποία, όπως είδαμε, είναι προκαρκινικές αλλοιώσεις του παχέος εντέρου.
Ασθενείς με διαπιστωμένα αδενώματα του παχέος εντέρου μέσω κολονοσκόπησης εντάχθηκαν σε αυτήν την μελέτη.

Σχεδόν 100 ασθενείς στην ομάδα των φαρμακευτικών μανιταριών έλαβαν συγκεκριμένη ημερήσια δοσολογία επί 12 μήνες. Στην συνέχεια, πραγματοποιήθηκε επαναληπτική κολονοσκόπηση και καταγράφηκε το μέγεθος, το σημείο εντοπισμού και ο μακροσκοπικός τύπος όλων των αδενωμάτων.
Στην ομάδα ελέγχου επιλέχθηκαν επίσης 100 ασθενείς που δεν έλαβαν καμμία θεραπεία.

ΕΥΡΗΜΑΤΑ:
Μετά από 12 μήνες, οι επιστήμονες κατέγραψαν τα εξής =>
1. Όσον αφορά τις αλλαγές στον αριθμό των αδενωμάτων:
α. στην ομάδα ελέγχου που δεν έλαβε θεραπεία αυξήθηκαν σημαντικά, ενώ
β. στην ομάδα φαρμακευτικών μανιταριών μειώθηκαν σημαντικά.

2. Όσον αφορά το συνολικό μέγεθος των αδενωμάτων :
α. στην ομάδα ελέγχου αυξήθηκε κατά 1,7 χιλιοστά , αλλά
β. στην ομάδα φαρμακευτικών μανιταριών μειώθηκε κατά 1,4 χιλιοστά.
Συνολικά, η λήψη ή μη των φαρμακευτικών μανιταριών οδηγεί σε μία απόσταση 3,1 χιλιοστών. Μόνο αμελητέα δεν είναι.

Συνεπώς, ήταν αναμενόμενο το ότι η ερευνητική ομάδα που διενήργησε την εν λόγω μελέτη συνοψίζει αναφέροντας ότι "Τα αποτελέσματα μας υποδηλώνουν ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια καταστέλλουν την ανάπτυξη αδενωμάτων του παχέος εντέρου" (79).

2. Ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα: Οι ασθενείς που έλαβαν φαρμακευτικά μανιτάρια είχαν λιγότερο πόνο + μειωμένη απώλεια όρεξης.
Το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα είναι η πιο συχνή μορφή καρκίνου του ήπατος και ευθύνεται για περίπου το 90% των περιπτώσεων. Η μόλυνση από τον ιό της ηπατίτιδας Β και τον ιό της ηπατίτιδας C είναι οι κύριοι παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη ηπατοκυτταρικού καρκινώματος (217). Επίσης, το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα εμφανίζεται σε περίπου 85% των ασθενών που διαγιγνώσκονται με κίρρωση (218).
Η έκβαση του προχωρημένου ηπατοκυτταρικού καρκινώματος εξαρτάται τόσο από το στάδιο του καρκίνου όσο και από την έκταση της ηπατικής δυσλειτουργίας (219). Οι ασθενείς με ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα συνήθως εμφανίζουν όγκους σε προχωρημένο και ανίατο στάδιο (220).
Η χημειοθεραπεία δεν έχει χρησιμοποιηθεί ως συνήθης επιλογή, καθώς το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα θεωρείται ανθεκτικό στην χημειοθεραπεία (221). Για ασθενείς με μη-χειρουργήσιμο ή μεταστατικό ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα, η συμβατική χημειοθεραπεία έχει περιορισμένο ή καθόλου όφελος (222).
Οι ασθενείς με μη-χειρουργήσιμο ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα έχουν δυσοίωνη πρόγνωση (223) δεδομένου ότι το συνολικό ποσοστό 5ετούς επιβίωσης είναι μόλις 5% και περισσότερο από το 70% των ασθενών εμφανίζουν προχωρημένη νόσο που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με θεραπευτική πρόθεση (224). Η πλειονότητα των ασθενών που προσέρχονται σε μη-χειρουργήσιμο στάδιο και έχουν μέση επιβίωση μόλις 4,1 μήνες (225).

Ειδικά στους/στις ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο του ήπατος, η διατήρηση της ποιότητας ζωής αποτελεί σημαντική παράμετρο (226), ιδίως όταν οι συναισθηματικές ανησυχίες που σχετίζονται με την ασθένεια και την αγωγή των ιατρών προκαλούν άγχος στους/στις ασθενείς (227).
Επιπλέον, ο πόνος και η απώλεια όρεξης είναι ορισμένα από τα πιο συχνά αναφερόμενα συμπτώματα σε ασθενείς με ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (228). Ο πόνος εντοπίζεται κυρίως στο δεξιό άνω τεταρτημόριο της κοιλιάς (229) και αναφέρεται από το 90–95% των ασθενών (230).

Μπορούν τα φαρμακευτικά μανιτάρια να βοηθήσουν με :
 - την ποιότητα ζωής,
 - την απώλεια όρεξης, και
 - τον πόνο ;

Αυτό το ερώτημα απαντήθηκε από μία επιστημονική ομάδα, η οποία επίλεξε συγκεκριμένα φαρμακευτικά μανιτάρια ως θεραπεία σε ασθενείς με προχωρημένο ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (όλοι/ες οι ασθενείς είχαν κακή ηπατική λειτουργία ή δεν ήταν κατάλληλες/οι για την τυπική θεραπεία).

Η μελέτη ήταν μικρή, 15 ασθενείς, και χωρίστηκαν σε 2 ομάδες:
 - η ομάδα των φαρμακευτικών μανιταριών, και
 - η ομάδα με το εικονικό φάρμακο.

ΕΥΡΗΜΑΤΑ:
Τα ευρήματα έδειξαν ότι βελτίωση στην ποιότητα ζωής δεδομένου ότι οι βαθμολογίες κοινωνικής και συναισθηματικής λειτουργίας ήταν υψηλότερες στην ομάδα των φαρμακευτικών μανιταριών σε σύγκριση με την ομάδα του εικονικού φαρμάκου.
Επιπρόσθετα, σε σύγκριση με την ομάδα που έλαβε το εικονικό φάρμακο, οι ασθενείς στην ομάδα των φαρμακευτικών μανιταριών είχαν :
 - λιγότερη απώλεια όρεξης, και
 - λιγότερα συμπτώματα πόνου.

Ως εκ τούτου, η χρησιμότητα των ποιοτικών φαρμακευτικών μανιταριών στην φροντίδα των ασθενών με προχωρημένο καρκίνο αξίζει να διερευνηθεί περαιτέρω.

Εδώ να σημειωθεί ότι χρησιμοποιήθηκε πολύ χαμηλή ημερήσια δοσολογία δεδομένου ότι σε προχωρημένο καρκίνο, η προτεινόμενη ημερήσια δοσολογία είναι 2 έως 4 φορές μεγαλύτερη από αυτήν που τελικά επιλέχθηκε στην παρούσα μελέτη. Επομένως, εάν είχε επιλεγεί καταλληλότερη δοσολογία, υπάρχει πιθανότητα να είχαν προκύψει ακόμα μεγαλύτερα οφέλη (231)

3. καρκίνος ενδομητρίου: Τα οφέλη των φαρμακευτικών μανιταριών στον καρκίνο του ενδομητρίου υποστηρίζονται από ευρήματα ανθρώπινης μελέτης
Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι μια κακοήθης νόσος που προέρχεται από το επιθηλιακό τοίχωμα της μήτρας. Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η πιο συχνή γυναικολογική κακοήθεια (232). Επηρεάζει κυρίως τις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες και η πρώιμη έναρξη του, δηλαδή πριν από την ηλικία των 50 ετών, είναι σχετικά σπάνια (233).

Παρόλο που ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η πιο συχνή γυναικολογική κακοήθεια, υπάρχει έλλειψη αποτελεσματικών θεραπειών, ειδικά για ασθενείς που έχουν κακή πρόγνωση, δηλαδή να έχουν διαγνωστεί με προχωρημένο στάδιο, υποτροπιάζουσα ή επιθετική νόσο (234).

Για τα φαρμακευτικά μανιτάρια, έχουν αποδειχθεί οι επιδράσεις τους ως ανοσοενισχυτικά στην συμπληρωματική θεραπεία των όγκων. Ωστόσο, η λειτουργία και οι επιδράσεις των φαρμακευτικών μανιταριών στον καρκίνο του ενδομητρίου δεν ήταν γνωστές, μέχρι το 2014, χρονιά που δημοσιεύθηκε η 1η προκαταρκτική μελέτη (234).
Αξιολογήθηκαν οι επιδράσεις τους σε 3 κυτταρικές σειρές καρκίνου του ενδομητρίου (που προέρχονταν από καρκίνους ενδομητρίου βαθμού I, II και III).
Τα ευρήματα έδειξαν θετικές επιδράσεις και η επιστημονική ομάδα που διενήργησε την εν λόγω μελέτη αναφέρει ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια ίσως μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ανοσοενισχυτικά στην θεραπεία όγκων του ενδομητρίου.

7 χρόνια μετά δημοσιεύθηκε μία ακόμα προκαταρκτική μελέτη (235), το οποίο είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό διότι ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι ένας γυναικολογικός κακοήθης όγκος με σοβαρό πρόβλημα αντοχής στα φάρμακα στην κλινική θεραπεία του καρκίνου.
Τα ευρήματα ήταν, επίσης, θετικά και η επιστημονική ομάδα δήλωση ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν την δυνατότητα να αποτελέσουν έναν ανοσοενισχυτικό θεραπευτικό παράγοντα στην αντιμετώπιση του καρκίνου του ενδομητρίου.

Τέλος, το περσινό καλοκαίρι, δημοσιεύθηκε η πιο πρόσφατη προκαταρκτική μελέτη που έχω υπ'όψιν μου (236), η οποία ξεκινάει αναφέροντας ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια είναι γνωστά για τις ισχυρές αντικαρκινικές τους ιδιότητες.
Και αυτή η μελέτη έδειξε ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια ανέστειλαν την κακοήθη εξέλιξη των κυττάρων του καρκίνου του ενδομητρίου.

Καλά όλα αυτά αλλά οι προκαταρκτικές μελέτες έχουν περιορισμένη αξία.
Υπάρχουν κλινικές δοκιμές που να αξιολόγησαν τις επιδράσεις των φαρμακευτικών μανιταριών σε ανθρώπινη μελέτη ;
Ναι !

Μελέτη αξιολόγησε τις επιδράσεις από φαρμακευτικά μανιτάρια σε 3 είδη γυναικολογικού καρκίνου (τραχήλου, ωοθηκών και ενδομητρίου).
Συμμετείχαν 100 ασθενείς, οι οποίες λάμβαναν παράλληλα και χημειοθεραπεία και τα ευρήματα ήταν ιδιαίτερα θετικά (21). 

Συνεπώς, τα οφέλη των φαρμακευτικών μανιταριών στον καρκίνο του ενδομητρίου υποστηρίζονται όχι μόνο από προκαταρκτικές μελέτες αλλά και από ασθενείς που ταυτόχρονα λάμβαναν και χημειοθεραπεία.

4. οξεία μυελογενής λευχαιμία: οφέλη στην αποκατάσταση του μυελού των οστών, μείωση των παρενεργειών της χημειοθεραπείας, ανέστειλαν τον πολλαπλασιασμό του όγκου
Μελέτη έδειξε ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια έδρασαν ανασταλτικά σε ασθενείς με οξεία μυελογενή λευχαιμία (237), δρώντας ευεργετικά στην αιμοποίηση και την αποκατάσταση του μυελού των οστών, σε αιματολογικούς και ανοσολογικούς δείκτες, ενώ ανέστειλαν τον πολλαπλασιασμό του όγκου. Επιπρόσθετα, αύξησαν τα οφέλη από την χημειοθεραπεία με λιγότερες παρενέργειες (238).

Αυτή η μελέτη για τα οφέλη τους στον καρκίνο δεν είναι η μοναδική. Στην επιστημονική βιβλιογραφία έχουν καταχωρηθεί τουλάχιστον 200 κλινικές δοκιμές για την χρήση τους στην αντιμετώπιση του καρκίνου (239).

Το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου των Η.Π.Α. αναφέρει ότι “ο FDA δεν τα έχει εγκρίνει στις Η.Π.Α. ως θεραπεία για τον καρκίνο". Ωστόσο, αναγνωρίζει ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν εγκριθεί σε Ιαπωνία και Κίνα, μεμονωμένα ή συνδυαστικά με ακτινοβολία ή χημειοθεραπεία.
Η χρήση τους ως επικουρική θεραπεία σε χιλιάδες ασθενείς με καρκίνο γίνεται για περισσότερο από 5 δεκαετίες (9).

Οι αντικαρκινικές θεραπείες έχουν αυξήσει σημαντικά τα ποσοστά 5ετούς επιβίωσης των ασθενών (240). Ωστόσο, η αντοχή στα φάρμακα παραμένει σημαντικό πρόβλημα, ενώ είναι υπεύθυνη για τις περισσότερες υποτροπές του καρκίνου (241-244).
Για την αντιμετώπιση αυτού του σοβαρού προβλήματος, οι επιστήμονες έχουν επινοήσει μια πιθανή νέα στρατηγική (245). Ωστόσο, το ενδιαφέρον ορισμένων επιστημόνων στρέφεται εδώ και χρόνια προς τα φαρμακευτικά μανιτάρια διότι θα μπορούσαν να αποτελούν μια πολύτιμη προσθήκη, συμπληρωματικά με την αγωγή που συστήνουν οι Ιατροί μας.

Ασθενείς με οξεία μυελογενή λευχαιμία χωρίστηκαν σε 2 ομάδες:
 - στην 1η ομάδα με 10 ασθενείς χορηγήθηκε μόνο χημειοθεραπεία, και
 - στην 2η ομάδα με 10 ασθενείς χορηγήθηκε χημειοθεραπεία + φαρμακευτικά μανιτάρια (238).

ΕΥΡΗΜΑΤΑ
Αιμοσφαιρίνη, αιμοπετάλια και λευκοκύτταρα βελτιώθηκαν αξιοσημείωτα με την χρήση των φαρμακευτικών μανιταριών.

Το 80% των ασθενών έφτασε σε πλήρη ύφεση, ενώ ο μυελός των οστών επανήλθε σύντομα (σε μόλις 7-8 μέρες).

Επίσης, τα φαρμακευτικά μανιτάρια είχαν θετική επίδραση στην λευκωματίνη και στην ανοσοσφαιρίνη.

Επιπρόσθετα, υπήρξε αξιοσημείωτη βελτίωση στην ψυχική κατάσταση και στην όρεξη των ασθενών, καθώς και ανάκαμψη στην κόπωση, την ζάλη και τη ναυτία.

Αναφορικά με τις λοιμώξεις, εμφανίστηκαν σε πολύ μικρότερο αριθμό.

Συνοψίζοντας, η εν λόγω μελέτη έδειξε ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια :
 - προάγουν την αιμοποίηση από τον μυελό των οστών
 - οδηγούν σε ταχύτερη αποκατάσταση της λειτουργίας του μυελού των οστών
 - βελτιώνουν την εικόνα των συναφών αιματολογικών και (χυμικών) ανοσολογικών δεικτών, ενώ 
 - αναστέλλουν τον πολλαπλασιασμό του όγκου.

Κλείνοντας, αύξησαν τα οφέλη από την χημειοθεραπεία διότι αφενός υπήρξαν λιγότερες παρενέργειες και αφετέρου αυξήθηκε η ανθεκτικότητα του οργανισμού (238).

Τα φαρμακευτικά μανιτάρια σε καμμία περίπτωση δεν υποκαθιστούν τον/την Ιατρό μας. Ωστόσο, τα ευρήματα αυτής της μελέτης δείχνουν ότι ενισχύουν σημαντικά το έργο τους.

Λόγω του ότι κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός, καθοριστικό βήμα για να δρέψουμε στο μέγιστο όλες τις ευεργετικές επιδράσεις από τα φαρμακευτικά μανιτάρια είναι η εξατομίκευση της δοσολογίας και του τρόπου χρήσης από επαγγελματίες Υγείας με εμπειρία στην χρήση τους.

5. καρκίνος μαστού: Τουλάχιστον 8 είδη φαρμακευτικών μανιταριών έχουν δοκιμαστεί σε ανθρώπινες μελέτες
Δεκάδες προκαταρκτικές μελέτες στον καρκίνο του μαστού, έχουν δείξει ότι τα ποιοτικά φαρμακευτικά μανιτάρια δρουν ευεργετικά. Ενδεικτικά παραθέτω ορισμένες εξ'αυτών (246-254).

Το ευχάριστο, όμως, είναι ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν δοκιμαστεί επιπρόσθετα και σε κλινικές δοκιμές (ανθρώπινες μελέτες). Για την ακρίβεια, τουλάχιστον 8 είδη φαρμακευτικών μανιταριών έχουν δοκιμαστεί σε ανθρώπινες μελέτες, μεταξύ αυτών, και στον μεταστατικό καρκίνο του μαστού (255-258). Μάλιστα, σε μία μελέτη το συμπέρασμα της ερευνητικής ομάδας: "το εκχύλισμα φαρμακευτικών μανιταριών ήταν μια αποτελεσματική θεραπεία για γυναίκες με καρκίνο του μαστού" (257).

Τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν αποδείξει τα οφέλη τους σε διάφορους δείκτες. Ενδεικτικά αναφέρω τους εξής :
 - μεγαλύτερο χρονικό διάστημα επιβίωση χωρίς νόσο,
 - βελτίωση στην σχετιζόμενη με τον καρκίνο κόπωση κ.ά.
 - βελτιωμένη κλίμακα Karnofsky. Στην κλίμακα Karnofsky, όσο χαμηλότερη είναι η βαθμολογία, τόσο χειρότερη είναι η πιθανότητα επιβίωσης (259).

Τις ευεργετικές επιδράσεις από 3 είδη φαρμακευτικών μανιταριών, τις έχω επιβεβαιώσει και στην πράξη από αναφορές γυναικών, οι οποίες τα χρησιμοποίησαν συμπληρωματικά με την αγωγή των Ογκολόγων.
Οι διαγνώσεις ήταν κυρίως στάδιο Ι ή ΙΙ και σε μία περίπτωση ήταν και στάδιο IV με μεταστάσεις σε λεμφαδένες και εγκέφαλο.

Συμπληρωματικά με τα φαρμακευτικά μανιτάρια υπάρχει δυνατότητα και για διατροφική υποστήριξη δεδομένου ότι το 2018 είχα εκπονήσει μία εργασία με τίτλο "Καρκίνος του μαστού: Πρόληψη και Αντιμετώπιση μέσω του Τρόπου Ζωής και της Διατροφής"

6. Μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο: ένα από τα παγκοσμίως κορυφαία κέντρα στην έρευνα για τον καρκίνο, το Memorial Sloan-Kettering, ενέκρινε μελέτη
Το μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο είναι ένας σπάνιος τύπος καρκίνου του αίματος (260), ο οποίος σε σημαντικό αριθμό ασθενών μετασχηματίζεται σε οξεία μυελογενή λευχαιμία (261).

Στο μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο συχνά προκύπτουν διάφοροι βαθμοί κυτταροπενίας (262) με την αναιμία να εμφανίζεται ακόμα και στο 85% των ασθενών (263). Επίσης, συχνά εκδηλώνονται επιπλοκές των πνευμόνων όπως είναι για παράδειγμα η οργανούμενη πνευμονία (264). Σε μία μελέτη διαπιστώθηκε ότι ότι η πνευμονία ήταν υπεύθυνη για σχεδόν τους μισούς θανάτους λόγω λοίμωξης σε ασθενείς που είχαν διαγνωστεί με μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα (265). Για τις σοβαρές λοιμώξεις και τους θανάτους που σχετίζονται με λοιμώξεις στα μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα, οι διαταραχές στα ουδετερόφιλα είναι ένας σημαντικός παράγοντας (266).

Οι λοιμώξεις από το κολοβακτηρίδιο Εσερίχια κόλι [Escherichia coli] εμφανίζονται συχνά στο μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο (267, 268) και είναι σοβαρές διότι το ανοσοποιητικό σύστημα είναι αποδυναμωμένο, το οποίο σημαίνει ότι δεν είναι εύκολη η αντιμετώπιση των βακτηρίων όπως είναι το Εσερίχια κόλι, με αποτέλεσμα οι λοιμώξεις να έχουν αυξημένο κίνδυνο να οδηγήσουν ακόμα και σε θάνατο.

Οι Δραστικές Ρίζες Οξυγόνου (Reactive Oxygen Species - ROS) διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην θεραπεία των αιματολογικών κακοηθειών (269) αλλά και στο μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο (270), ιδίως όσον αφορά την ενεργοποίηση τους από το βακτηριακό πεπτίδιο fMLP [N-formyl-methionyl-leucyl-phenylalanine] (271, 272). 

Οι αιμοποιητικοί αυξητικοί παράγοντες έχουν σημαντικό ρόλο στην θεραπεία των μυελοδυσπλαστικών συνδρόμων (273), αν και κάποια δεδομένα δείχνουν ότι ίσως μεταβάλλουν την εξέλιξη της πάθησης, προς το καλύτερο αλλά και προς το χειρότερο (274).

Ανθρώπινη μελέτη για τις επιδράσεις των φαρμακευτικών μανιταριών στο μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο
Μερίδα επιστημόνων εξετάζει φυσικές μεθόδους αντιμετώπισης για το μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο.

Το 2014, ένα από τα παγκοσμίως κορυφαία κέντρα στην έρευνα για τον καρκίνο, το Memorial Sloan-Kettering, ενέκρινε μελέτη, η οποία είχε ως στόχο να εξετάσει την δράση των φαρμακευτικών μανιταριών στο μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο (275).
Η επιλογή των φαρμακευτικών μανιταριών δεν ήταν τυχαία, δεδομένου ότι το καταξιωμένο Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου των Η.Π.Α. έχει αναρτήσει αναλυτικό άρθρο, στο οποίο παρουσιάζει εκτενή δεδομένα για τα οφέλη τους σε αρκετούς τύπους καρκίνου (9), μεταξύ αυτών, και στην οξεία μυελογενή λευχαιμία (238).

Στην εν λόγω μελέτη έλαβαν μέρος 18 ασθενείς και έλαβαν εκχύλισμα φαρμακευτικών μανιταριών για σχεδόν 3 μήνες.

Αποτελέσματα
Η χορήγηση φαρμακευτικών μανιταριών οδήγησε σε ευεργετικές επιδράσεις και δεν βρέθηκε καμμία ένδειξη μεταβολής της δραστηριότητας ή της εξέλιξης της νόσου. Υπήρξε βελτίωση :
 - τόσο στα ουδετερόφιλα, τα οποία, όπως είδαμε νωρίτερα, αποτελούν σημαντικό παράγοντα για τις σοβαρές λοιμώξεις και τους θανάτους που σχετίζονται με λοιμώξεις στα μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα (266), 
 - όσο και στα μονοκύτταρα, τα οποία είναι μία κατηγορία λευκών αιμοσφαιρίων, σημαντικά για την λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Επιπλέον, υπήρξε σημαντική βελτίωση της απόκρισης από τις Δραστικές Ρίζες Οξυγόνου που διεγείρονται από το πεπτίδιο fMLP.

Τα ευρήματα κατέδειξαν για 1η φορά ότι η απόκριση στο Εσερίχια κόλι έχει μειωθεί σε ανθρώπους με μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο αλλά θα μπορούσε να αποκατασταθεί με την χορήγηση των φαρμακευτικών μανιταριών (275).

7. καρκίνος παχέος εντέρου: Ευρήματα από 1.000 ασθενείς έδειξαν ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια αύξησαν τον χρόνο επιβίωσης και μείωσαν τις 
Παγκοσμίως, ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι ο 3ος πιο θανατηφόρος καρκίνος και η συχνότητα του αυξάνεται σταθερά (276). Ευθύνεται για περίπου 1,9 εκατομμύρια κρούσματα καρκίνου κάθε χρόνο (277). Διαγιγνώσκεται πλέον ταχύτατα και σε νεαρότερη ηλικία, καθώς και σε πιο προχωρημένο στάδιο (278). Ιστορικά, ο καρκίνος του παχέος εντέρου σταδίου IV (μεταστατικός) έχει μόνο 10 έως 15% πενταετή επιβίωση (279).

Αρκετά φαρμακευτικά μανιτάρια είναι δοκιμασμένα σε ανθρώπινες μελέτες (9, 32, 35, 36, 48, 81)
Ενδεικτικά, αναφέρω τα ευρήματα από 3 μελέτες σε περισσότερους από 1.000 ασθενείς με καρκίνο του παχέος εντέρου, όπου διαπιστώθηκε ότι οι ασθενείς που έλαβαν βιοενεργά συστατικά από επιλεγμένα φαρμακευτικά μανιτάρια αφενός είχαν λιγότερες πιθανότητες να εμφανίσουν υποτροπιάζοντα καρκίνο και αφετέρου έζησαν περισσότερο από τους/τις ασθενείς που δεν έλαβαν τα εν λόγω φαρμακευτικά μανιτάρια.

8. καρκίνος πνεύμονα: Καταστολή της εξέλιξης, ακόμα και ύφεση (25% έως 100%)
Αρκετές προκαταρκτικές μελέτες έχουν δείξει ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια δρουν ευεργετικά στον καρκίνο του πνεύμονα (280-290). Μάλιστα, τον προηγούμενο μήνα, στο επιστημονικό περιοδικό "Μόρια" δημοσιεύθηκε μία ανασκόπηση με τίτλο "Τρέχουσες εξελίξεις για τα μανιτάρια ως θεραπευτικών στον καρκίνο του πνεύμονα" (291), η οποία, μεταξύ άλλων, αναφέρει τα εξής:
"Τα φαρμακευτικά μανιτάρια έχουν γίνει ολοένα και πιο σημαντικά στην φαρμακοβιομηχανία επειδή περιέχουν πληθώρα βιοενεργών ενώσεων και προσφέρουν διάφορα διατροφικά οφέλη. Μυκητολόγοι από ολόκληρο τον κόσμο έχουν προτείνει ότι η βαθύτερη κατανόηση των μανιταριών είναι σε θέση να βοηθήσει στην αντιμετώπιση πολλών ειδών καρκίνου.
Διεξήχθη μια ολοκληρωμένη βιβλιογραφική έρευνα και βρέθηκε ότι πολλά είδη μανιταριών έδρασαν ευεργετικά σε διαφορετικούς τύπους καρκινικών κυττάρων του πνεύμονα. Οι μηχανισμοί δράσης της αποτελεσματικότητας τους περιελάμβαναν μείωση της ανάπτυξης των καρκινικών κυττάρων, βελτιωμένη λειτουργία του ανοσοποιητικού κ.ά.
Λαμβάνοντας υπόψη ότι τα μανιτάρια καταναλώνονται καθημερινά ως συμπλήρωμα, οι ιδιότητες και η αποτελεσματικότητα τους είναι επωφελής και θα μπορούσαν να αποτελέσουν μοντέλο για περαιτέρω έρευνες, καθώς και νέες φαρμακευτικές θεραπείες για την αντιμετώπιση του καρκίνου" (291).

Εδώ να συμπληρώσω ότι αρκετά είδη φαρμακευτικών μανιταριών έχουν δοκιμαστεί και σε κλινικές δοκιμές (ανθρώπινες μελέτες) για τον καρκίνο του πνεύμονα, ακόμα και όταν αυτός βρισκόταν σε προχωρημένο στάδιο (9, 22, 23, 32, 43, 48, 95, 96).
Σε κάποιες περιπτώσεις χρησιμοποιήθηκαν συνδυαστικά με την αγωγή των ογκολόγων και σε κάποιες άλλες χρησιμοποιήθηκαν μόνα τους.

Τα οφέλη ήταν σημαντικά :
 - τόσο υποκειμενικά: π.χ. καλύτερη ποιότητα ζωής, βελτίωση της αδυναμίας κ.ά., 
 - όσο και αντικειμενικούς: π.χ. καλύτεροι ιατρικοί δείκτες (βελτίωση ανοσοποιητικού, πηκτικότητα του αίματος κ.ά.), καθώς και καταστολή της εξέλιξης του καρκίνου αφού διαπιστώθηκε όχι απλά σταθεροποίηση της νόσου αλλά ακόμα και ύφεση, η οποία ήταν μερική ή και πλήρης (από 25% έως 100%).

Δεν είναι τυχαίο ότι μία ερευνητική ομάδα αναφέρει "αυτά τα ευρήματα είναι άξια για κλινική ενημέρωση των ιατρών".

Συνοψίζοντας, τα ποιοτικά φαρμακευτικά μανιτάρια μπορούν να φανούν ιδιαίτερα χρήσιμα στον καρκίνο του πνεύμονα.

9. καρκίνος στομάχου: ασθενείς που έλαβαν χημειοθεραπεία μαζί με φαρμακευτικά μανιτάρια έζησαν περισσότερο από ασθενείς που έλαβαν μόνο χημειοθεραπεία
Ο καρκίνος του στομάχου ξεκινά όταν τα κύτταρα στο στομάχι αρχίζουν να αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα (292). Αποτελεί την 4η κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως και είναι ο 5ος πιο συχνά διαγνωσμένος καρκίνος (293). Ο καρκίνος του στομάχου εμφανίζεται συχνότερα στην ηλικιακή ομάδα από 50 έως 70 ετών και αφορά συχνότερα τους άνδρες (294).
Έχει σχετικά κακή πρόγνωση δεδομένου ότι το ποσοστό 5ετούς επιβίωσης κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 20% και 40% (295).

Διενεργήθηκε μια μελέτη (9) σε περισσότερους από 700 ασθενείς που υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση για καρκίνο του στομάχου. Μετά την επέμβαση, οι ασθενείς έλαβαν χημειοθεραπεία με ή χωρίς βιοενεργά συστατικά από συγκεκριμένα φαρμακευτικά μανιτάρια.

ΕΥΡΗΜΑΤΑ =>
Σε σύγκριση με ασθενείς που έλαβαν μόνο χημειοθεραπεία, οι ασθενείς που μαζί με την χημειοθεραπεία έλαβαν παράλληλα και φαρμακευτικά μανιτάρια έζησαν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

10. Καρκίνος Εγκεφάλου
Το 2021, στο Διεθνές Επιστημονικό Περιοδικό των Φαρμακευτικών Μανιταριών δημοσιεύθηκε μία ανασκόπηση με τίτλο "Ο Ρόλος των Φαρμακευτικών Μανιταριών στις Θεραπείες για τον Καρκίνο του Εγκεφάλου" (296). Συμμετείχαν ερευνητές/τριες από Πανεπιστήμια και Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο σε Ιταλία και Κίνα. 

Η εν λόγω ανασκόπηση στην περίληψη της αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι τα φαρμακευτικά μανιτάρια θεωρούνται απεριόριστη πηγή θρεπτικών συστατικών και διαθέτουν διάφορες ανοσολογικές και αντικαρκινικές ιδιότητες.
Επιπλέον, η χρήση τους στην ολοκληρωμένη ιατρική οδηγεί σε σαφή μείωση των παρενεργειών σε ασθενείς που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία.

Η βιβλιογραφία αναφέρει μια σειρά από ευεργετικές επιδράσεις της χρήσης τους ως συμπληρωμάτων διατροφής σε ασθενείς που πάσχουν από γλοίωμα υψηλού βαθμού. 
Στην παρούσα ανασκόπηση περιγράφονται επίσης οι ευεργετικές επιδράσεις των φαρμακευτικών μανιταριών στις παρενέργειες που προκαλούν τα φάρμακα για τον καρκίνο, καθώς και η αναφορά μίας 61χρονης ασθενούς με γλοιοβλάστωμα βαθμού IV (296).

Ορισμένες ακόμα πληροφορίες, οι οποίες συμπεριλαμβάνουν δεδομένα από μία ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2019. Αξιολογήθηκαν περισσότερες από 9.474 αναφερόμενες περιπτώσεις αντιμετώπισης του καρκίνου με ενώσεις φαρμακευτικών μανιταριών, οι οποίες εξήχθησαν από 135 ανεξάρτητες μελέτες στην Κίνα τα τελευταία 12 χρόνια.
Αφορούσε τα εξής είδη καρκίνου: πνεύμονα (3.469 ασθενείς), στομάχου (3.039 ασθενείς), παχέος εντέρου (1.646 ασθενείς), ωοθηκών (183 ασθενείς), τραχήλου μήτρας (130 ασθενείς), λέμφωμα μη Hodgkin (70 ασθενείς), παγκρέατος (15 ασθενείς), καρδιάς (15 ασθενείς), ρινοφάρυγγα (14 ασθενείς), δωδεκαδακτύλου (1 ασθενής) και 110 ακόμα ασθενείς χωρίς πληροφορία για το είδος καρκίνου.
Τα συνολικά κλινικά δεδομένα δείχνουν ισχυρή επίδραση στην βελτίωση της ποιότητας ζωής και στην αποτελεσματικότητα της χημειοθεραπείας και της ακτινοθεραπείας κατά την διάρκεια της θεραπείας του καρκίνου (297).

Θα κλείσω με μία μελέτη του 2015.
Στο Διεθνές Επιστημονικό Περιοδικό Βιοϊατρικής δημοσιεύθηκε μία τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή, η οποία αξιολόγησε τις ανοσορυθμιστικές επιδράσεις ενός εκχυλίσματος από μείγμα φαρμακευτικών μανιταριών σε ασθενείς με πολλαπλό μυέλωμα που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία (υψηλή δόση) και αυτόλογη μεταμόσχευση βλαστικών κυττάρων.
40 ασθενείς χωρίστηκαν τυχαία για να λάβουν:
 - επικουρική θεραπεία με το εκχύλισμα των φαρμακευτικών μανιταριών ή 
 - εικονικό φάρμακο. 
Η λήψη των υπό μελέτη φαρμακευτικών μανιταριών ξεκίνησε την ημέρα της χημειοθεραπείας και συνεχίστηκε για μια περίοδο περίπου επτά εβδομάδων. 
Τα ευρήματα έδειξαν ότι η ομάδα των ασθενών που έλαβε το μείγμα των φαρμακευτικών μανιταριών υπήρξε βελτίωση σε ορισμένους συναφείς δείκτες (300).

ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Η ακτινοθεραπεία (59) και τα χημικά φάρμακα για την θεραπεία του καρκίνου μπορούν να προκαλέσουν παρενέργειες (47, 59), όπως νεφροτοξικότητα, οι οποίες είναι επιζήμιες για την ποιότητα ζωής των καρκινοπαθών (47). Επιπρόσθετα, η αντοχή (1, 59) ορισμένων καρκινικών κυττάρων στην θεραπεία οδήγησε στην ανάγκη για αξιολόγηση εναλλακτικών προσεγγίσεων (47).

Θα μπορούσαν οι φυσικοί διατροφικοί παράγοντες να αποτελέσουν μία πιθανή προληπτική ή ακόμα και θεραπευτική επιλογή για τον καρκίνο ;

Τα περισσότερα αντικαρκινικά φάρμακα που κυκλοφορούν τώρα στην αγορά, για παράδειγμα, προήλθαν αρχικά από φυσικά προϊόντα.
Μια πρόσφατη περιεκτική ανασκόπηση διαπίστωσε ότι μόνο το 20,2% των αντικαρκινικών παραγόντων που εγκρίθηκαν την περίοδο 1981-2010 ήταν καθαρά συνθετικοί, ενώ το υπόλοιπο 79,8% ήταν φυσικά προϊόντα ή εμπνευσμένα από φυσικά προϊόντα, το οποίο υποδηλώνει ότι οι δομές που προέρχονται από την φύση είναι απαραίτητες στην αντικαρκινική έρευνα (201)
Ο εντυπωσιακός ρόλος των φυσικών προϊόντων στον θεραπευτικό τομέα της ογκολογίας αναθεωρήθηκε εκτενώς τόσο γενικά όσο και για συγκεκριμένες υποκατηγορίες τα τελευταία χρόνια. Επιπλέον, δύο μονογραφίες έχουν επεξεργαστεί προσεκτικά την ανακάλυψη και την ανάπτυξη αντιπροσωπευτικών αντικαρκινικών παραγόντων από φυσικά προϊόντα (202).

Γιατί, λοιπόν, να μην χρησιμοποιήσουμε απευθείας αυτά τα φυσικά προϊόντα, πάντα συμπληρωματικά με την αγωγή που συστήνει ο/η ογκολόγος ;

Σε όλο τον κόσμο, οι ασθενείς με καρκίνο συχνά συνδυάζουν την συμβατική αντικαρκινική θεραπεία με συμπληρωματικά εναλλακτικά φάρμακα που προέρχονται από φυσικές πηγές, όπως είναι τα φαρμακευτικά μανιτάρια. Πολλές μελέτες μέχρι σήμερα έχουν περιγράψει τις αντικαρκινικές ιδιότητες τους (53).

Τουλάχιστον 84 χώρες είναι ενεργές στον τομέα της έρευνας (47), συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας (47, 203-211). Λόγω των ανοσοτροποποιητικών του επιδράσεων τους, τα φαρμακευτικά μανιτάρια χρησιμοποιούνται ως αποτελεσματικό ανοσοενισχυτικό στην αντιμετώπιση του καρκίνου (212).

Η γνώση ήταν, είναι, και θα είναι δύναμη.
Όταν ενημερωνόμαστε για τις νέες επιστημονικές εξελίξεις και τις διαθέσιμες επιλογές, οι οποίες τεκμηριώνονται όχι γενικά και αόριστα ή με προκαταρκτικές μελέτες (π.χ. in vitro, in vivo, in silico) αλλά με τα ευρήματα κλινικών δοκιμών (ανθρώπινες μελέτες), τότε είμαστε σε θέση να διαχειριστούμε αλλά και να αντιμετωπίσουμε τον καρκίνο με καλύτερα εφόδια και, ως εκ τούτου, να αυξήσουμε σημαντικά τις πιθανότητες μας να ξεπεράσουμε τον καρκίνο πλήρως, και να τον αφήσουμε πίσω, προχωρώντας με την ζωή μας, χωρίς να έχουμε τον φόβο της υποτροπής, ιδίως όταν εκτός από τα φαρμακευτικά μανιτάρια, προχωρούμε και σε βελτιώσεις στην διατροφή μας. 

Σε αυτό το άρθρο είδαμε δεδομένα από ευρήματα ανθρώπινων μελετών για την χορήγηση των φαρμακευτικών μανιταριών σε πολλαπλά είδη καρκίνου.
Στο μέλλον, σκοπεύω να γράψω και άλλα άρθρα, ενώ παράλληλα παρακολουθώ σε μηνιαία βάση όλες τις εξελίξεις για τις καινούργιες μελέτες που δημοσιεύονται με αντικείμενο τις αντικαρκινικές δράσεις των φαρμακευτικών μανιταριών, οι οποίες προκύπτουν μέσω διαφόρων μηχανισμών (17, 26-28), αν και ακόμα δεν έχουν ταυτοποιηθεί το σύνολο τους. Παρόλα αυτά, η χρήση των φαρμακευτικών μανιταριών σε αυτόν τον τομέα είναι αντικείμενο, το οποίο διερευνάται ενεργά παγκοσμίως.

Βέβαια, τα φαρμακευτικά μανιτάρια επ' ουδενί δεν υποκαθιστούν τον/την Ιατρό μας. Ωστόσο, τα επιστημονικά δεδομένα που έχουν δημοσιευθεί στην επιστημονική βιβλιογραφία από ερευνητικές ομάδες ανά τον κόσμο είναι πλέον σαφή: η ταυτόχρονη χορήγηση των φαρμακευτικών μανιταριών μαζί με την χημειοθεραπεία ή την ακτινοθεραπεία έχει δοκιμαστεί επιτυχώς και είναι σε θέση να προσφέρει σημαντικά οφέλη, αρκεί να τηρούνται 2 προϋποθέσεις:
1. να λαμβάνονται υπεύθυνα και στην κατάλληλη δοσολογία, και 
2. να επιλέγονται φαρμακευτικά μανιτάρια με μία επαρκή ποιότητα. 

Προσοχή, λοιπόν, σε αυτά τα 2 σημεία, με τα οποία θα κλείσω και το παρόν άρθρο:
1. να αποφεύγεται η αυτοθεραπεία. Η χρήση των φαρμακευτικών μανιταριών να γίνεται μόνο υπό την επίβλεψη επαγγελματιών Υγείας, ιδανικά με εμπειρία και γνώση των φαρμακευτικών μανιταριών.
Μην βασίζεστε στις οδηγίες χρήσης που δίνονται από ανθρώπους στον χώρο του εμπορίου και των πωλήσεων ή από διαδικτυακά φόρουμ και ομάδες facebook.

 - άνθρωποι από τις πωλήσεις, προκειμένου να αυξήσουν τον τζίρο τους, συστήνουν υπερδοσολογίες ή ακόμα και μεγα-δοσολογίες, ισχυριζόμενοι ότι "τα φαρμακευτικά μανιτάρια είναι απλά μία ακόμη τροφή. Μπορείς να λάβεις όσο θες". Αυτή η προσέγγιση δεν προάγει την υπεύθυνη χρήση των φαρμακευτικών μανιταριών, και αυξάνει την πιθανότητα για ισχυρές αντιδράσεις από τον οργανισμό, ενίοτε πολύ σοβαρές. Όπως αναφέρει και το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου των Η.Π.Α. "τα φαρμακευτικά μανιτάρια είναι μανιτάρια που χρησιμοποιούνται ως φάρμακο", όχι ως τροφή.
 
 - διαδικτυακά φόρουμ και ομάδες facebook: Το κοινό, σε αρκετές περιπτώσεις, γνωρίζει ότι οι έμποροι δεν είναι η βέλτιστη επιλογή για την δοσολογία και τον τρόπο χρήσης, αλλά αντί να αναζητήσει καθοδήγηση από επαγγελματίες Υγείας, συμβουλεύεται διαδικτυακά φόρουμ ή ομάδες facebook, οι οποίες, από ότι έχω παρατηρήσει, συχνά συστήνουν υποδοσολογία ή ακατάλληλο τρόπο χρήσης, το οποίο δεν προσφέρει τα βέλτιστα οφέλη, αλλά απεναντίας, συχνά οδηγεί σε λίγα ή ακόμα και καθόλου αποτελέσματα. Αυτό έχει ως συνέπεια να υπάρχει απογοήτευση και να διακόπτονται τα φαρμακευτικά μανιτάρια, τα οποίο θα μπορούσαν, εάν είχαν ληφθεί ορθά και εξατομικευμένα, να προσφέρουν σημαντικά οφέλη.

Επίσης, σε αρκετές περιπτώσεις για το ίδιο είδος καρκίνου, έχουν δοκιμαστεί κλινικά διάφορα είδη φαρμακευτικών μανιταριών. Ωστόσο, το πιο είναι το κατάλληλο για κάθε ασθενή ξεχωριστά, καθορίζεται και από τις τυχόν συννοσηρότητες, αν και πάντα μπορεί να χορηγηθεί και σχήμα φαρμακευτικών μανιταριών.

Επιπρόσθετα, πολύ σημαντικός είναι και ο τρόπος χρήσης τους, δηλαδή η χρονική απόσταση από την λήψη φαρμάκων, πότε θα λαμβάνονται μέσα στην ημέρα και άλλες λεπτομέρειες, οι οποίες, όμως, έχουν την αξία τους, για παράδειγμα εάν θα λαμβάνονται με άδειο στομάχι ή αμέσως μετά τα γεύματα, εάν η δοσολογία θα είναι εφάπαξ ή μοιρασμένη κατά την διάρκεια της ημέρας κ.ο.κ.

2. προμηθευτείτε τα μόνο από αξιόπιστα σημεία πώλησης διότι στην αγορά, διαπιστωμένα, κυκλοφορούν αρκετά φαρμακευτικά μανιτάρια (σκευάσματα ή σκόνη), τα οποία είναι αμφιβόλου ποιότητας ή ακόμα και πλήρως αδρανή, το οποίο οδηγεί σε χαμηλή ή μηδενική αποτελεσματικότητα.

Κλείσε Ραντεβού

Έχεις απορίες ;

Επικοινώνησε μαζί μου τώρα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ - ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ - ΕΡΕΥΝΕΣ για άρθρο "ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ"
Ανάρτηση χωρίς παραπομπές δεν είναι επιστήμη αλλά λογοτεχνία.
Δικαιούσαι να γνωρίζεις από που αντλώ τις πληροφορίες αφενός για να ελέγχεις την αξιοπιστία των πηγών και αφετέρου για να επιβεβαιώνεις την αληθότητα τους. Όχι λόγια του αέρα και αβάσιμοι ισχυρισμοί χωρίς τεκμηρίωση.
Για να διασφαλιστεί η εγκυρότητα των άρθρων, το 100% των πηγών είναι επιστημονικά περιοδικά, νοσοκομεία, πανεπιστήμια, επαγγελματίες υγείας κ.ο.κ.

Παρόλα αυτά, λόγω του ότι δεν υπάρχει σωστή χρήση των παραπομπών, οι παραπομπές θα είναι πλέον διαθέσιμες μόνο κατόπιν αιτήματος.